Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Tăng chủ động trong điều hành nhưng không làm mờ ranh giới thẩm quyền
Ủng hộ quan điểm phân cấp, phân quyền mạnh cho Chính phủ trong dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư, song Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng yêu cầu không làm mờ ranh giới thẩm quyền.
Không nên giao Chính phủ được nới lỏng điều kiện đã được quy định trong luật hoặc điều ước quốc tế
Thảo luận tại Tổ 2, Đoàn ĐBQH TP. Hồ Chí Minh về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn bày tỏ nhất trí với việc phân cấp, phân quyền mạnh cho Chính phủ, nhưng đồng thời phải bảo đảm đúng quy định của pháp luật; tạo thuận lợi tối đa cho nhà đầu tư hợp pháp nhưng không nới lỏng kỷ cương pháp luật; tăng tính chủ động trong điều hành nhưng không làm mờ ranh giới thẩm quyền; tăng ưu đãi, hỗ trợ có chọn lọc nhưng phải kiểm soát được nguồn lực và đo lường được hiệu quả.
Dự thảo Luật mong muốn nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư. Thống nhất định hướng mở rộng khả năng tiếp cận thị trường, nhưng Chủ tịch Quốc hội cho rằng, không nên giao Chính phủ quyền nới lỏng các điều kiện đã được quy định trong luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và điều ước quốc tế.
"Việc nới lỏng những điều kiện thuộc thẩm quyền của Quốc hội phải do Quốc hội quyết định, nhằm bảo đảm tính hợp pháp, tính thống nhất của hệ thống pháp luật và sự phù hợp với các cam kết quốc tế".
Nhấn mạnh yêu cầu trên, Chủ tịch Quốc hội đề nghị rà soát kỹ dự thảo Luật, bảo đảm không bỏ sót các nội dung mà Quốc hội đã quyết định, cũng như các cam kết quốc tế, trong đó có các cam kết trong khuôn khổ Tổ chức Thương mại quốc tế (WTO) và những hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam tham gia; tránh tình trạng nới lỏng quá mức có thể dẫn đến rủi ro về an ninh quốc gia hoặc xung đột với các cam kết quốc tế.
Nhắc lại quan điểm của cơ quan thẩm tra không đồng tình với việc mở rộng thẩm quyền theo hướng dự thảo Luật đề xuất, Chủ tịch Quốc hội đề nghị cần bám sát các quy định của luật, pháp lệnh, nghị quyết của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các điều ước quốc tế; không nên giao Chính phủ tự quyết định việc nới lỏng các điều kiện đã được quy định ở cấp luật hoặc trong điều ước quốc tế.
"Tôi rất đồng tình với chủ trương phân cấp, phân quyền. Những việc có thể phân cấp cho Chính phủ, chính quyền địa phương thì Quốc hội nên phân cấp để Chính phủ, địa phương điều hành. Tuy nhiên, những vấn đề thuộc phạm vi thẩm quyền của Quốc hội hoặc liên quan đến cam kết quốc tế phải được quy định và xử lý đúng thẩm quyền", Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.
Làm rõ ngay trong Luật các nguyên tắc, tiêu chí cơ bản xác định dự án được hưởng ưu đãi đặc biệt
Về ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt gắn với cam kết và kết quả thực hiện, Chủ tịch Quốc hội đề nghị làm rõ ngay trong Luật các nguyên tắc, tiêu chí cơ bản để xác định dự án được hưởng ưu đãi đặc biệt, nhất là tiêu chí về tác động lan tỏa, tạo động lực phát triển và đóng góp nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế; cần hạn chế giao quá nhiều nội dung quyết định cho văn bản dưới luật.
Cùng với đó, Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị phải có cơ chế giám sát, hậu kiểm và thu hồi ưu đãi rõ ràng, gắn với kết quả thực hiện, chứ không chỉ dựa vào cam kết đầu vào.
"Luật cần quy định cụ thể các tiêu chí đầu ra, chẳng hạn như tỷ lệ nội địa hóa, việc thành lập trung tâm chuyển giao công nghệ lõi và những kết quả thực chất khác, để nhà đầu tư biết rõ mức độ ưu đãi tương ứng với những cam kết và kết quả phải đạt được", Chủ tịch Quốc hội nói.
Về đơn giản hóa thủ tục đầu tư và chuyển đổi số, Chủ tịch Quốc hội đề nghị cần rà soát kỹ để bảo đảm tính thống nhất giữa dự thảo Luật với pháp luật chuyên ngành, nhất là quy định về lựa chọn nhà đầu tư đối với các dự án sử dụng khu vực biển, thủ tục đặc biệt đối với các lĩnh vực công nghệ chiến lược như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), trung tâm dữ liệu...
Bên cạnh đó, cần làm rõ vai trò kết nối của Cổng thông tin một cửa đầu tư quốc gia, bảo đảm công khai, minh bạch thông tin để nhà đầu tư có thể tiếp cận thuận lợi.
Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị Chính phủ giải trình thuyết phục hơn về những nội dung sửa đổi này, nhất là trong bối cảnh Luật Đầu tư vừa được sửa đổi gần đây.
Trong đó, cần giải trình rõ hơn đề xuất kéo dài thời hạn dự án trong khu công nghiệp sinh thái lên tối đa 70 năm; tăng cường liên kết FDI với nền kinh tế trong nước; ưu tiên các dự án công nghệ cao, có giá trị gia tăng lớn và thân thiện với môi trường; bảo đảm tính đồng bộ với các luật liên quan đã được ban hành, như Luật Đầu tư công, Luật Đất đai, pháp luật về khoa học và công nghệ...