Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định: Sửa luật để tốt hơn, có lợi cho người dân
Nhất trí việc dự thảo Luật Văn bản quy phạm pháp luật không tiếp tục xác định 5 hình thức văn bản là văn bản quy phạm pháp luật, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị, tiếp tục thông tin, tuyên truyền để người dân hiểu rằng tuy văn bản đó không còn là văn bản quy phạm pháp luật nhưng vẫn có hiệu lực pháp lý.
Luật về quyền con người, quyền công dân phải quy định chi tiết
Phát biểu tại phiên thảo luận Tổ 11 (gồm Đoàn ĐBQH các tỉnh: Khánh Hòa, Thái Nguyên, Quảng Ngãi), Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định quan tâm đến việc dự thảo Luật Văn bản quy phạm pháp luật quy định cho phép Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ ban hành văn bản dưới luật để điều chỉnh nội dung của luật.
Phó Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, có ý kiến ĐBQH còn băn khoăn về nội dung này nhưng đây không phải vấn đề mới mà còn rất cần thiết. Tuy nhiên, phải thiết kế là chỉ trong trường hợp đặc biệt cấp bách vì lợi ích quốc gia, vì lợi ích của người dân, doanh nghiệp; mặt khác, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ cũng phải báo cáo Bộ Chính trị đưa ra thảo luận, cân nhắc kỹ lưỡng. Quan điểm là sửa luật để tốt hơn, có lợi cho người dân, cho tổ chức, doanh nghiệp.
Về mặt lý luận, Quốc hội là cơ quan có thẩm quyền làm luật, tuy nhiên, Quốc hội cũng bao gồm Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Phó Chủ tịch Quốc hội cho biết, trên thực tế, đã có những trường hợp cần xử lý ngay, không chờ đến kỳ họp Quốc hội.
Theo Nghị quyết số 30/2021/QH15, trường hợp cần thiết phải ban hành quy định về phòng, chống dịch Covid - 19 khác với quy định của luật thì trong thời gian Quốc hội không họp, Chính phủ báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định theo trình tự, thủ tục rút gọn trước khi thực hiện. Trong thời gian phòng, chống dịch Covid-19, Nghị quyết số 30 đã tạo cơ sở để Chính phủ ban hành những biện pháp cần thiết nhằm ứng phó hiệu quả với dịch bệnh. Cũng trong bối cảnh đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành 12 nghị quyết để kịp thời đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
"Nếu không có các nghị quyết này, làm sao chúng ta có thể xây bệnh viện dã chiến trong một tuần mà không phải thông qua các khâu lập dự án, thẩm định, đánh giá tác động môi trường? Hay như việc mua sắm thuốc, vật tư y tế và vaccine trong tình huống khẩn cấp, bối cảnh đặc biệt", Phó Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.
Hay như thời gian đây, những biến động về giá xăng dầu và tình hình quốc tế cũng cho thấy có những vấn đề cần được xử lý kịp thời. Vì vậy, Phó Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ, cơ chế linh hoạt là cần thiết, nhưng phải được thiết kế phù hợp, có giới hạn và bảo đảm vì lợi ích quốc gia, dân tộc, lợi ích của Nhân dân.
Phó Chủ tịch Quốc hội cũng bày tỏ thống nhất về việc dự thảo Luật giảm từ 22 hình thức văn bản theo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật hiện hành xuống còn 17 hình thức văn bản, không tiếp tục xác định 5 hình thức văn bản là văn bản quy phạm pháp luật. Đồng thời, đề nghị cần tiếp tục thông tin, tuyên truyền để người dân hiểu rằng tuy văn bản đó không còn là văn bản quy phạm pháp luật nhưng vẫn có hiệu lực pháp lý.
Phó Chủ tịch Quốc hội cũng nêu rõ, những luật liên quan đến quyền con người, hạn chế quyền con người, quyền công dân thì phải quy định chi tiết. Còn những luật không quy định về hạn chế quyền con người, quyền công dân thì quy định ở mức khung đúng thẩm quyền của Quốc hội và phân cấp cho Chính phủ, các cơ quan khác quy định chi tiết để đáp ứng tính chất biến động nhanh của thực tiễn.
Về giải thích từ ngữ quy phạm pháp luật, dự thảo Luật quy định: Quy phạm pháp luật là quy tắc xử sự chung, có hiệu lực bắt buộc chung, được áp dụng đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân trong phạm vi cả nước hoặc trong đơn vị hành chính nhất định. Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị, điều chỉnh lại cụm từ "hoặc trong đơn vị hành chính nhất định" theo hướng khái quát hơn, tức là "trong phạm vi cả nước” hoặc “trong phạm vi xác định”.
Khoản 4 Điều 8 dự thảo Luật quy định "Văn bản quy phạm pháp luật có quy định thủ tục hành chính phải có điều khoản riêng hoặc phụ lục kèm theo xác định tên thủ tục hành chính". Cho rằng, viết như vậy là chưa rõ, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị, cơ quan soạn thảo nghiên cứu lại để quy định rõ ràng hơn.
Đối với Điều 20 về văn bản quy phạm pháp luật quy định thí điểm chính sách, Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng, không nhất thiết tất cả các quy định về thí điểm chính sách đều là quy phạm pháp luật
Mỗi bước trong quá trình làm luật phải có thời hạn cụ thể, kỷ luật lập pháp
Nhấn mạnh đây là dự án Luật rất quan trọng, ĐBQH Nguyễn Thị Thủy (Thái Nguyên) cho biết, trong bối cảnh đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, hoàn thiện hệ thống pháp luật, tháo gỡ tất cả những điểm nghẽn của pháp luật và coi pháp luật từ chỗ là “điểm nghẽn của điểm nghẽn” phải trở thành lợi thế cạnh tranh và động lực mạnh mẽ để phát triển, tăng trưởng. Việc sửa đổi Luật này đứng trước yêu cầu rất lớn của Trung ương, của Bộ Chính trị mà trực tiếp là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và yêu cầu của các ĐBQH, của Nhân dân.
Quan tâm đến vấn đề thời hạn trong quy trình làm luật, đại biểu Nguyễn Thị Thủy cho rằng, cần phải cụ thể về mặt thời hạn. Hiện chúng ta “đổi vai” của quy trình xây dựng luật là Chính phủ trình và chịu trách nhiệm đến cùng, còn Quốc hội là cơ quan thẩm tra, ban hành Luật và chịu trách nhiệm thẩm tra đến cùng.
“Hiện nay đã quy định cơ bản thời hạn quy trình làm luật như thời hạn Chính phủ gửi hồ sơ dự án luật đến Quốc hội và các ĐBQH để phục vụ kỳ họp là 20 ngày trước ngày khai mạc kỳ họp. Tuy nhiên, sau khi đã gửi hồ sơ dự án luật đến Quốc hội còn các bước cụ thể khác như: thảo luận ở tổ, thảo luận ở hội trường, xây dựng Báo cáo giải trình, tiếp thu bước đầu ý kiến ĐBQH; Báo cáo giải trình ý kiến trước khi trình Quốc hội biểu quyết, thông qua luật. Cho nên, các thời hạn phải rất cụ thể và đầy đủ....”, đại biểu nêu rõ.
Đại biểu Nguyễn Thị Thủy đề nghị Chính phủ và Bộ Tư pháp tiếp tục rà soát các bước trong quy trình làm luật để bổ sung vào dự thảo Luật các thời hạn cụ thể, bảo đảm mỗi khâu, mỗi bước trong quá trình làm luật phải có thời hạn cụ thể, kỷ luật lập pháp. Việc bảo đảm thời hạn là để các đại biểu Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội có điều kiện tiếp cận sớm, đủ thời gian vật chất để có thể nghiên cứu các dự án luật.
Về Báo cáo đánh giá tác động, đại biểu Nguyễn Thị Thủy cho biết, một trong những thành phần của hồ sơ dự án luật theo quy trình thông thường là phải có Báo cáo đánh giá tác động. Thực tế thời gian qua Báo cáo đánh giá tác động của một số dự án luật, nghị quyết còn hình thức, vì vậy, dự thảo Luật cần phải đặt ra những yêu cầu, trách nhiệm đối với cơ quan chủ trì soạn thảo để bảo đảm chất lượng hồ sơ, trong đó, có việc đánh giá tác động chính sách đối với các đối tượng chịu sự tác động.
