Nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường cần được thực hiện theo lộ trình phù hợp

Đổi mới định hướng đầu tư nước ngoài

Trình bày tờ trình dự án Luật, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nêu rõ, việc sửa đổi, bổ sung Luật Đầu tư lần này được đặt trong yêu cầu tiếp tục hoàn thiện đồng bộ hệ thống pháp luật để triển khai, thể chế hóa các nghị quyết mới của Trung ương, Bộ Chính trị; đảm bảo sự đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật, giữa pháp luật về đầu tư với pháp luật về đất đai, ngân sách nhà nước, môi trường, tài nguyên, khoáng sản, nhà ở, kinh doanh bất động sản…; về chính sách, thẩm quyền, trình tự, thủ tục giữa pháp luật về đầu tư và pháp luật chuyên ngành. Đồng thời kịp thời xử lý một số điểm nghẽn trong hệ thống pháp luật, các nội dung còn có sự giao thoa, tránh tình trạng không thống nhất, đồng bộ dẫn đến khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thực hiện.

Về mở rộng việc tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài, Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết, dự thảo bổ sung khoản 3a Điều 8 của Luật Đầu tư năm 2025 về việc nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài nhằm thể chế hóa các giải pháp đã đề ra tại Nghị quyết số 10-NQ/TW về: rà soát, mở rộng việc tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài theo lộ trình phù hợp trên cơ sở đánh giá đầy đủ, toàn diện các tác động, bảo đảm công khai, minh bạch, áp dụng thống nhất, không phân biệt đối xử giữa các nhà đầu tư; nâng cao khả năng tiếp cận thị trường của nhà đầu tư nước ngoài, đẩy nhanh lộ trình nâng hạng thị trường chứng khoán trên cơ sở cải cách thực chất về khả năng tiếp cận thị trường; đồng thời, khắc phục hạn chế hiện nay tại Danh mục ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường.

Về chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư nhằm đổi mới định hướng đầu tư nước ngoài, xây dựng cơ chế ưu đãi vượt trội, cạnh tranh, thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế số, dự thảo sửa đổi, bổ sung quy định về hình thức ưu đãi, hỗ trợ đầu tư (Điều 14 Luật Đầu tư năm 2025); sửa đổi, bổ sung quy định về ưu đãi và hỗ trợ đầu tư đặc biệt (Điều 17 Luật Đầu tư năm 2025); sửa đổi, bổ sung quy định hỗ trợ chuyển đổi, phát triển khu công nghiệp sinh thái để thúc đẩy kinh tế xanh; sửa đổi, bổ sung quy định về thời hạn hoạt động của dự án đầu tư trong khu công nghiệp sinh thái; bổ sung quy định về cơ chế đặc thù thu hút đầu tư của địa phương (Điều 17a); bổ sung quy định về định hướng thu hút đầu tư theo địa bàn; sửa đổi, bổ sung quy định về Quỹ Hỗ trợ đầu tư.

Làm rõ cơ chế gắn ưu đãi, hỗ trợ với kết quả thực hiện cam kết của nhà đầu tư

Trình bày Báo cáo thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Ủy ban cơ bản nhất trí với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật Đầu tư nhằm tiếp tục thể chế hóa các chủ trương, định hướng của Đảng, nhất là Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài và Kết luận số 18-KL/TW, đồng thời tháo gỡ các rào cản, điểm nghẽn về thể chế, cơ chế, chính sách.

Về nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài, Chủ nhiệm Ủy ban Phan Văn Mãi cho biết, đa số ý kiến Ủy ban Kinh tế và Tài chính cơ bản thống nhất với định hướng mở rộng tiếp cận thị trường, phù hợp với chủ trương phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, cần cân nhắc kỹ quy định giao Chính phủ “xem xét, quyết định việc nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường” đối với các điều kiện được quy định tại luật, nghị quyết của Quốc hội; pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên để bảo đảm tính hợp pháp, tính thống nhất của văn bản quy phạm pháp luật trong hệ thống pháp luật và không trái với điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên.

Bên cạnh đó, việc nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường cần được thực hiện theo lộ trình phù hợp và trên cơ sở đánh giá đầy đủ, toàn diện tác động như yêu cầu của Nghị quyết số 10-NQ/TW, nhất là tác động đối với các ngành, lĩnh vực nhạy cảm và yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Về Quỹ hỗ trợ đầu tư và ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt, đa số ý kiến Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị giữ quy định hiện hành, theo đó Chính phủ báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến trước khi ban hành, nhằm bảo đảm giám sát đối với việc quản lý, sử dụng nguồn tài chính quốc gia, trong bối cảnh Quỹ có quy mô tài chính lớn và phạm vi tác động rộng.

Đối với ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt, đa số ý kiến Kinh tế và Tài chính đề nghị làm rõ ngay trong Luật các nguyên tắc, tiêu chí cơ bản để xác định dự án được hưởng ưu đãi, hỗ trợ đặc biệt, nhất là các tiêu chí về “tác động lan tỏa”, “tạo động lực phát triển” và đóng góp nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế, hạn chế giao quá nhiều nội dung có tính quyết định cho văn bản dưới luật. Đặc biệt, cần làm rõ cơ chế gắn ưu đãi, hỗ trợ với kết quả thực hiện cam kết của nhà đầu tư.

Bên cạnh đó, cần rà soát mối quan hệ giữa thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ, Chính phủ và Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong việc quyết định ưu đãi, hỗ trợ vượt trội; làm rõ trường hợp nào là vượt thẩm quyền của Chính phủ, giới hạn về nội dung và nguồn lực ngân sách, cũng như căn cứ xác định vấn đề thuộc thẩm quyền của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Thanh Chi