Chuyển trọng tâm từ quản lý quá trình sang quản lý chất lượng, kết quả sản phẩm đầu ra
Sáng 23/10, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội đã nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra về dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi).
Đổi mới phương thức quản lý hoạt động đấu thầu
Trình bày Tờ trình dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, dự án Luật được xây dựng nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; đồng thời, đổi mới phương thức quản lý hoạt động đấu thầu, chuyển trọng tâm từ quản lý quá trình sang quản lý chất lượng, hiệu quả và kết quả, sản phẩm đầu ra.
Dự thảo Luật gồm 8 Chương và 59 Điều, tập trung sửa đổi, bổ sung nhằm bảo đảm tính khả thi, đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật; nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động đấu thầu… Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, dự thảo xác định rõ nguyên tắc áp dụng pháp luật trong trường hợp có sự khác nhau giữa quy định của Luật này và các luật có liên quan để đảm bảo tính khả thi, đồng bộ, thống nhất trong hệ thống pháp luật; bổ sung nguyên tắc áp dụng Luật Đấu thầu đối với thỏa thuận vốn ODA nhằm bao quát cả thỏa thuận về vốn ODA không hoàn lại.
Hoàn thiện quy định để ưu tiên tổ chức đấu thầu trong nước (Điều 9) nhằm góp phần hỗ trợ phát triển, nâng cao năng lực của doanh nghiệp Việt Nam. Đấu thầu quốc tế chỉ thực hiện đối với dự án đầu tư kinh doanh có mục tiêu đáp ứng yêu cầu của Nghị quyết số 10-NQ/TW (bao gồm có yêu cầu về nghiên cứu, phát triển, ứng dụng, chuyển giao công nghệ hoặc đào tạo nhân lực công nghệ cao, công nghệ mới, công nghệ chiến lược, công nghệ số cần sự tham gia của nhà đầu tư nước ngoài…).
Dự thảo Luật cho phép nhà thầu trong nước được sử dụng nhà thầu phụ hoặc nhà thầu phụ đặc biệt là nhà thầu nước ngoài để thực hiện phần công việc mà nhà thầu trong nước chưa thực hiện được hoặc cần chuyển giao công nghệ; yêu cầu nhà thầu nước ngoài phải liên danh với nhà thầu Việt Nam và sử dụng nhà thầu phụ Việt Nam.
Đáng chú ý, theo Tờ trình, dự thảo sửa đổi quy định để cho phép hồ sơ mời thầu được nêu nhãn hiệu của hàng hóa theo nhóm nhãn hiệu nhằm bảo đảm lựa chọn được hàng hóa đáp ứng yêu cầu về chất lượng, tính năng kỹ thuật, công nghệ (Điều 28). Bổ sung phương thức hai túi hồ sơ đối với gói thầu xây dựng, phát triển, nâng cấp, mở rộng phần mềm nội bộ, bảo đảm lựa chọn được nhà thầu có giải pháp tối ưu, công nghệ tiên tiến, hiện đại (Điều 22).
Đấu thầu rộng rãi là hình thức chủ yếu để bảo đảm cạnh tranh
Theo Báo cáo thẩm tra dự án Luật do Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi trình bày, Ủy ban Kinh tế và Tài chính thống nhất với sự cần thiết sửa đổi Luật Đấu thầu nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, khơi thông nguồn lực cho đầu tư phát triển và bảo đảm đồng bộ với các luật mới được ban hành.
Về quy định cho phép hồ sơ mời thầu nêu nhãn hiệu theo nhóm nhãn hiệu, xuất xứ theo nhóm nước, vùng lãnh thổ tại khoản 2 Điều 28, Ủy ban cho rằng, có thể hạn chế sự tham gia của hàng hóa đáp ứng yêu cầu tương đương, nhất là sản phẩm mới của doanh nghiệp trong nước. Đề nghị ưu tiên xác định yêu cầu bằng tính năng, chất lượng, tiêu chuẩn kỹ thuật và mục đích sử dụng. Chỉ viện dẫn nhãn hiệu, xuất xứ khi có căn cứ cần thiết, đồng thời quy định rõ tiêu chí xác định nhóm và điều kiện chấp nhận hàng hóa tương đương, bảo đảm cạnh tranh thực chất.
Bên cạnh đó, khoản 1 Điều 9 mở rộng việc sử dụng nhà thầu phụ nước ngoài, nên Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị quy định nguyên tắc nhà thầu trong nước không được giao cho nhà thầu phụ nước ngoài phần việc chủ yếu hoặc phần việc làm căn cứ đánh giá năng lực, kinh nghiệm để được lựa chọn, bảo đảm vai trò và trách nhiệm thực chất của nhà thầu chính trong nước.
Cơ bản thống nhất với việc hợp nhất chào hàng cạnh tranh vào đấu thầu rộng rãi, mua sắm trực tiếp vào chỉ định thầu và bổ sung hình thức đàm phán cạnh tranh, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị tiếp tục xác định đấu thầu rộng rãi là hình thức chủ yếu để bảo đảm cạnh tranh.
Cùng với đó, quy định rõ điều kiện, giới hạn áp dụng chỉ định thầu, đặt hàng, lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt và chỉ định nhà đầu tư, nhất là tiêu chí về lĩnh vực chiến lược, hạn mức chỉ định thầu, tránh thu hẹp cạnh tranh.
Đối với đàm phán cạnh tranh, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng, cần bảo vệ bí mật kinh doanh, quyền sở hữu trí tuệ, có căn cứ kiểm chứng khách quan về giá; đồng thời tăng cường kiểm soát và trách nhiệm giải trình của chủ đầu tư.