Chính sách rõ ràng, khả thi, hài hòa lợi ích

Ngăn chặn lợi dụng không gian mạng để lừa bán nhà

Cho ý kiến về dự án Luật Nhà ở (sửa đổi), ĐBQH Tô Ái Vang (TP. Cần Thơ) cho rằng, dù Ban soạn thảo đã nỗ lực lược bỏ các quy định trùng lặp với Bộ luật Dân sự và cụ thể hóa hành vi trong quản lý, vận hành chung cư, thực tiễn vẫn có thể phát sinh những khoảng trống pháp lý cần được xử lý.

Đại biểu đề nghị nghiêm cấm hành vi chuyển nhượng suất mua, quyền ưu tiên mua nhà ở xã hội dưới mọi hình thức; đồng thời, nghiêm cấm cung cấp thông tin sai lệch về tình trạng nhà ở, thu nhập để gian lận thụ hưởng chính sách an sinh. Nhà ở xã hội được hỗ trợ lớn từ ngân sách và quỹ đất công, vì vậy, cần bảo đảm chính sách đến đúng đối tượng, tránh bị lợi dụng để trục lợi.

Theo đại biểu, việc mua bán suất mua nhà ở xã hội thông qua văn bản ủy quyền công chứng có thể làm biến dạng mục tiêu nhân văn của chính sách, đẩy những người thực sự khó khăn về nhà ở ra xa cơ hội an cư. Do vậy, cần có căn cứ pháp lý rõ ràng để xử lý hành vi cố tình lách luật.

Cùng với đó, đại biểu đề nghị bổ sung quy định ngăn chặn việc lợi dụng không gian mạng để lừa bán nhà, giả mạo giấy chứng nhận, thực hiện giao dịch hoặc ủy quyền trực tuyến trái pháp luật. Cần tăng cường quản lý giao dịch bất động sản, chuẩn hóa định danh điện tử, kết nối cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và đất đai để kiểm tra tính chính chủ; đồng thời, công khai quy hoạch, tình trạng pháp lý và thế chấp của bất động sản trên cổng thông tin điện tử chính thức của cơ quan nhà nước.

Đại biểu cũng đề nghị giao Chính phủ quy định biện pháp phòng ngừa, quản lý phù hợp; xử lý nghiêm hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua mạng theo quy định của Bộ luật Hình sự. Các giao dịch giả mạo, không đáp ứng điều kiện pháp luật cần được xử lý theo quy định của Bộ luật Dân sự. Người dân cần thận trọng khi giao dịch bất động sản trên mạng, không chuyển tiền đặt cọc hoặc cung cấp thông tin cá nhân, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất khi chưa xác minh thực tế tại cơ quan có thẩm quyền.

Một vấn đề khác được đại biểu Tô Ái Vang lưu ý là an toàn, cứu nạn tại chung cư. Đại biểu đề nghị bổ sung quy định cấm hành vi gây mất an toàn, cản trở cứu nạn tại chung cư; đồng thời, giao Chính phủ quy định trách nhiệm kiểm tra định kỳ, nâng cấp thiết bị, giải phóng lối thoát nạn, quản lý khu vực nguy hiểm và tập huấn kỹ năng cho cư dân. Quy định rõ trách nhiệm sẽ tạo cơ sở pháp lý để các đơn vị vận hành và chủ thể liên quan tuân thủ nghiêm yêu cầu bảo đảm an toàn.

ĐBQH Phạm Kiều Anh Thơ (TP. Cần Thơ) nhấn mạnh, chính sách nhà ở gắn trực tiếp với chỗ ở, điều kiện an cư của người dân và cán bộ. Vì vậy, các quy định về nhà ở công vụ, nhà chung cư cần rõ ràng, công bằng và dễ thực hiện.

Về nhà ở công vụ tại Điều 50, đại biểu đồng tình với việc dự thảo mở rộng đối tượng, trong đó có cán bộ phải chuyển nơi làm việc đến trung tâm chính trị - hành chính mới sau sắp xếp. Tuy nhiên, đại biểu băn khoăn khi dự thảo không kế thừa nhóm giáo viên, bác sĩ, nhân viên y tế đến công tác tại vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo như Luật Nhà ở năm 2023.

Theo đại biểu, giải trình của cơ quan soạn thảo về việc viên chức y tế, giáo dục vẫn có thể thuê nhà ở công vụ nếu đáp ứng điều kiện chưa giải quyết được hết vướng mắc. Bởi, dự thảo yêu cầu phải được điều động từ địa phương này sang địa phương khác, trong khi phần lớn giáo viên, bác sĩ, nhân viên y tế đến công tác tại xã khó khăn là do tuyển dụng mới hoặc điều động trong cùng tỉnh.

Trong khi đó, Luật Nhà giáo năm 2025 đã quy định nhà giáo công tác ở vùng khó khăn được thuê nhà ở công vụ theo pháp luật về nhà ở. Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung quy định cho phép nhà giáo, nhân viên y tế tại cơ sở công lập được tuyển dụng, điều động, luân chuyển hoặc biệt phái đến công tác tại vùng khó khăn được thuê nhà ở công vụ. Đây là chính sách có ý nghĩa thiết thực nhằm duy trì đội ngũ trực tiếp chăm lo giáo dục, y tế cho người dân ở cơ sở.

Đại biểu cũng đề nghị cân nhắc khôi phục điều kiện người thuê nhà ở công vụ chưa được mua, thuê mua hoặc thuê nhà ở xã hội tại địa phương nơi đến công tác, tránh tình trạng một người vừa mua nhà ở xã hội, vừa thuê nhà ở công vụ. Đồng thời, cần rà soát quy định miễn tiền thuê nhà ở công vụ tại vùng đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo để bảo đảm thống nhất với nhóm đối tượng được thuê.

Quản lý chung cư, sử dụng đất hiệu quả, hạn chế ảnh hưởng đến người dân

Đối với quản lý nhà chung cư, các ĐBQH tại Tổ 8 đồng tình với nhiều điểm mới của dự thảo, như quy định về khu vực để xe điện, sạc điện, đổi pin; yêu cầu chủ đầu tư bàn giao bản vẽ khu vực để xe; cho phép tổ chức Hội nghị nhà chung cư trực tuyến và bỏ khái niệm “chung cư có thời hạn”.

Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng cần quy định cụ thể hơn những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền lợi, trách nhiệm của chủ sở hữu căn hộ, nhất là các nội dung dễ phát sinh tranh chấp.

Với quy định cho phép sử dụng căn hộ chung cư để cho thuê ở hoặc lưu trú, đại biểu Lê Thị Thanh Lam (TP. Cần Thơ) đồng tình với hướng mở này nhưng lưu ý, lưu trú ngắn hạn có thể ảnh hưởng đến an ninh, trật tự, phòng cháy, chữa cháy và quyền lợi của các hộ dân khác. Vì vậy, cần quy định rõ điều kiện cho thuê: quy chế quản lý hoặc Hội nghị nhà chung cư không hạn chế; chủ căn hộ phải thông báo với Ban quản trị, khai báo lưu trú theo quy định, bảo đảm phòng cháy, chữa cháy và chịu trách nhiệm về người lưu trú. Trường hợp kinh doanh dịch vụ lưu trú du lịch phải tuân thủ pháp luật về du lịch.

Đối với Hội nghị nhà chung cư và Ban quản trị tại Điều 99, Điều 100, đại biểu Phạm Kiều Anh Thơ đề nghị giữ trong luật những nội dung cốt lõi thuộc quyền quyết định của chủ sở hữu, như bầu, miễn nhiệm Ban quản trị; lựa chọn đơn vị quản lý, vận hành; thông qua kế hoạch bảo trì, sử dụng kinh phí bảo trì và quyết định cải tạo, xây dựng lại chung cư. Theo đại biểu, quy định rõ những vấn đề này sẽ giúp bảo đảm quyền của chủ sở hữu, hạn chế cách hiểu khác nhau trong thực thi.

Góp ý dự án Luật Đất đai (sửa đổi), ĐBQH Đào Chí Nghĩa (TP. Cần Thơ) quan tâm đến giải phóng mặt bằng và nhấn mạnh yêu cầu chuẩn bị phương án tái định cư trước khi tính toán phương án giải phóng mặt bằng. Theo đại biểu, tạm cư có thể là giải pháp nhằm bảo đảm tiến độ thi công, nhưng phải xác định rõ thời hạn, tránh để người dân phải sống tạm kéo dài trong điều kiện cơ sở vật chất không đầy đủ.

Đại biểu đề xuất thời gian tạm cư tối đa không quá 12 tháng nhằm bảo đảm quyền lợi của người dân bị ảnh hưởng bởi dự án.

Thanh Hải