Minh bạch định giá, nâng cao hiệu quả quản lý đất đai

Hoàn thiện cơ chế định giá, chính sách tài chính đất đai

Góp ý dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), ĐBQH Nguyễn Văn Hạnh (Vĩnh Long) đề nghị quy định rõ hơn các phương pháp định giá đất, bảo đảm tính minh bạch, thống nhất và phù hợp với thực tiễn. Theo đại biểu, đất đai là nguồn lực quan trọng của nền kinh tế, vì vậy cơ chế quản lý và khai thác nguồn lực này cần được thiết kế theo hướng hạn chế thất thoát, ngăn ngừa đầu cơ và thúc đẩy sử dụng đất hiệu quả.

Đại biểu cho rằng, dự thảo cần có cơ chế tài chính đủ mạnh để hạn chế tình trạng đầu cơ, găm giữ đất và sử dụng đất kém hiệu quả. Theo đó, cần nghiên cứu cơ chế thuế lũy tiến đối với tổ chức, cá nhân sở hữu, sử dụng nhiều nhà, đất, đồng thời có chính sách phù hợp với người sử dụng nhà, đất duy nhất trong hạn mức và người sản xuất nông nghiệp. Đáng chú ý, cần điều tiết hợp lý phần giá trị đất tăng thêm do điều chỉnh quy hoạch, chuyển mục đích sử dụng đất và đầu tư hạ tầng của Nhà nước.

Bên cạnh đó, cần nghiên cứu cơ chế điều tiết phần giá trị đất đai tăng thêm do quy hoạch, đầu tư hạ tầng và các quyết định phát triển mang lại. Nguồn lực thu được cần được sử dụng minh bạch, phục vụ đầu tư hạ tầng, phát triển đô thị và các mục tiêu an sinh xã hội. Việc điều tiết này vừa góp phần chống thất thoát nguồn lực công, vừa hạn chế tình trạng đầu cơ đất và găm giữ đất chờ quy hoạch để trục lợi. Đại biểu cũng đề nghị rà soát các trường hợp miễn, giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, bảo đảm chính sách ưu đãi đúng đối tượng, đúng mục tiêu và không tạo kẽ hở để trục lợi.

Cùng quan tâm đến chính sách tài chính đất đai, ĐBQH Tống Thị Hạnh (Vĩnh Long) cho rằng cần bảo đảm sự thống nhất giữa Luật Đất đai với Luật Ngân sách nhà nước, Luật Nhà ở và các quy định liên quan. Chính sách quản lý, khai thác nguồn thu từ đất cần được thiết kế đồng bộ, tránh tình trạng mỗi luật quy định một cách khác nhau, gây khó khăn trong tổ chức thực hiện.

Theo đại biểu, cần làm rõ cơ chế quản lý, phân bổ và sử dụng nguồn thu từ đất, nhất là phần giá trị tăng thêm gắn với đầu tư hạ tầng và phát triển không gian đô thị. Việc sử dụng nguồn thu cần có định hướng rõ ràng, ưu tiên các nhiệm vụ phát triển hạ tầng, nhà ở xã hội và các công trình phục vụ cộng đồng, qua đó tạo vòng tuần hoàn nguồn lực, để giá trị đất đai đóng góp thiết thực hơn cho phát triển.

Đại biểu cũng nhấn mạnh yêu cầu kết nối dữ liệu đất đai với dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản. Việc xây dựng hệ thống dữ liệu thống nhất, mã định danh riêng đối với đất đai và bất động sản sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, hạn chế tình trạng thông tin phân tán, thiếu minh bạch, đồng thời tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp khi thực hiện các giao dịch, thủ tục hành chính.

Đồng bộ pháp luật, bảo đảm quyền tiếp cận đất đai

Từ góc độ tổ chức thực hiện, ĐBQH Nguyễn Thành Trung (Lào Cai) cho rằng việc phân loại đất theo các nhóm lớn có thể góp phần đơn giản hóa quy định, tạo thuận lợi cho công tác quản lý. Tuy nhiên, quá trình sửa đổi cần được đặt trong tổng thể hệ thống pháp luật, bảo đảm thống nhất với các luật chuyên ngành và phù hợp với yêu cầu phát triển trong từng lĩnh vực.

Đại biểu đề nghị rà soát các quy định liên quan đến chuyển mục đích sử dụng đất, bảo đảm thủ tục được cải tiến thực chất, tránh tình trạng quy định mới chưa tháo gỡ được những vướng mắc trong thực tiễn. Đồng thời, cần làm rõ cơ chế quản lý quỹ đất dự trữ phục vụ phát triển, xác định cụ thể trách nhiệm của các cơ quan liên quan và nguyên tắc sử dụng, khai thác quỹ đất này, tránh lãng phí nguồn lực.

Đối với chính sách đất đai dành cho đồng bào dân tộc thiểu số, đại biểu nhấn mạnh cần hướng tới hiệu quả thực chất, bảo đảm người dân có điều kiện tiếp cận đất sản xuất, ổn định đời sống và phát triển sinh kế. Chính sách không chỉ dừng ở việc bố trí đất mà cần gắn với khả năng tổ chức sản xuất, tiếp cận nguồn vốn, hỗ trợ kỹ thuật và tạo đầu ra cho sản phẩm.

Đại biểu cũng đề nghị quan tâm những hộ mới thoát nghèo nhưng vẫn thiếu đất sản xuất hoặc chưa có điều kiện sử dụng đất hiệu quả. Việc xác định đối tượng hỗ trợ cần căn cứ vào hoàn cảnh thực tế, tránh bỏ sót những trường hợp còn khó khăn. Cùng với đó, cần tăng cường phối hợp giữa chính sách đất đai với các chương trình mục tiêu quốc gia, bảo đảm nguồn lực được phân bổ đồng bộ, tránh chồng chéo và nâng cao hiệu quả hỗ trợ.

Ở góc độ chính sách xã hội, ĐBQH Trần Thị Thanh Lam (Vĩnh Long) cho rằng, chính sách bồi thường, hỗ trợ không chỉ dừng ở việc bảo đảm chỗ ở mà cần tính đến sinh kế, việc làm và khả năng tiếp cận dịch vụ thiết yếu. Đặc biệt, người cao tuổi, phụ nữ trung niên, người khuyết tật và các nhóm yếu thế thường gặp nhiều khó khăn hơn trong chuyển đổi nghề nghiệp sau khi mất đất. Do đó, phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cần đánh giá cụ thể tác động đến sinh kế, điều kiện sống của người dân; đồng thời xác định rõ đối tượng ưu tiên, điều kiện thụ hưởng và trách nhiệm của cơ quan thực hiện. Các chính sách hỗ trợ cần bổ sung nội dung đào tạo nghề, chuyển đổi nghề nghiệp, tư vấn và giới thiệu việc làm để người dân ổn định cuộc sống lâu dài.

Nguyễn Ngân, Ảnh: Khánh Duy