Mở rộng cơ hội tiếp cận nhà ở, bảo đảm công bằng trong thụ hưởng chính sách

Cần tính đến đặc thù từng nhóm đối tượng

Góp ý về hình thức phát triển nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân tại Điều 72 dự thảo Luật, ĐBQH Trần Đức Thuận (Nghệ An) đề nghị nghiên cứu mở rộng các hình thức đầu tư, thay vì chỉ quy định doanh nghiệp kinh doanh bất động sản bỏ vốn xây dựng nhà ở. Theo đại biểu, bên cạnh hình thức doanh nghiệp đầu tư, cần nghiên cứu cơ chế Nhà nước đầu tư, hỗ trợ đầu tư từ các nguồn vốn hợp pháp và huy động thêm nguồn lực khác; đồng thời giao Chính phủ quy định cơ chế tổ chức thực hiện phù hợp với đặc thù của lực lượng vũ trang nhân dân.

Liên quan đến điều kiện hưởng chính sách nhà ở xã hội và nhà ở cho lực lượng vũ trang tại Điều 59 và Điều 70, đại biểu đề nghị xem xét tiêu chí thu nhập phù hợp với đặc thù công tác. Nếu áp dụng cứng nhắc tiêu chí tổng thu nhập, bao gồm cả các khoản phụ cấp nhiệm vụ, một số cán bộ, chiến sĩ có thể vượt ngưỡng được hưởng chính sách dù khả năng tích lũy thực tế để mua nhà còn hạn chế... Đặc biệt, đối với những người thường xuyên công tác xa gia đình, chi phí sinh hoạt và điều kiện tích lũy có nhiều khác biệt so với người công tác gần nhà. Vì vậy, cần tính đến khả năng tích lũy và điều kiện thực tế của từng nhóm đối tượng khi xây dựng tiêu chí thụ hưởng.

Từ thực tiễn khảo sát và nguyện vọng của cán bộ, chiến sĩ, đại biểu Trần Đức Thuận đề nghị nghiên cứu chính sách nhà ở đặc thù dành cho lực lượng vũ trang nhân dân, bên cạnh các loại hình nhà ở thương mại và nhà ở xã hội. Chính sách cần tính đến sự khác biệt về vị trí công tác, địa bàn đóng quân và điều kiện sinh hoạt, nhất là đối với cán bộ, chiến sĩ làm nhiệm vụ tại vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo và những địa bàn đặc biệt khó khăn, tạo điều kiện để lực lượng vũ trang ổn định cuộc sống, yên tâm công tác.

Quan tâm đến chính sách nhà ở xã hội, ĐBQH Nguyễn Thanh Cầm (Đồng Tháp) đề nghị rà soát Điều 59 và Điều 60 về đối tượng thụ hưởng và thứ tự ưu tiên. Trong đó, cần nghiên cứu bổ sung đối tượng nhân tài nhằm cụ thể hóa chủ trương thu hút, trọng dụng nhân tài, tạo điều kiện để những người thuộc diện này ổn định chỗ ở, yên tâm công tác, cống hiến.

Đại biểu cũng đề nghị bổ sung người khuyết tật vào đối tượng được thuê nhà ở xã hội tại Điều 59, bảo đảm thống nhất với quy định về thứ tự ưu tiên tại Điều 60. Theo đại biểu, người khuyết tật nặng, đặc biệt nặng có thể không thuộc nhóm người lao động do không có khả năng lao động, trong khi đây là những đối tượng gặp nhiều khó khăn về nhà ở, cần được chính sách bao quát đầy đủ.

Liên quan đến thứ tự ưu tiên hỗ trợ nhà ở, đại biểu đề nghị xem xét ưu tiên đối với gia đình có từ hai con trở lên, trong đó có con dưới 36 tháng tuổi, thay vì quy định điều kiện có con sinh từ ngày 1/7/2026. Để bảo đảm bình đẳng giới, đại biểu đề xuất thay cụm từ “nữ giới độc thân đang nuôi con nhỏ có khó khăn về nhà ở” bằng “người độc thân đang nuôi con nhỏ có khó khăn về nhà ở”, bảo đảm chính sách áp dụng đối với cả nam giới và nữ giới đơn thân đang nuôi con nhỏ.

Rõ điều kiện thuê nhà, thống nhất quy định về cải tạo chung cư

Góp ý về đối tượng và điều kiện được thuê nhà ở công vụ tại Điều 50, ĐBQH Vũ Thị Lan Anh (Nghệ An) thống nhất với việc rà soát, mở rộng đối tượng nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn, nhất là đối với cán bộ, công chức, viên chức và người lao động phải thay đổi nơi làm việc, di chuyển chỗ ở do sắp xếp tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính.

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị làm rõ các trường hợp được thuê nhà ở công vụ do phải di chuyển đến trung tâm chính trị - hành chính mới, bảo đảm việc thay đổi nơi làm việc xuất phát từ yêu cầu sắp xếp, bố trí công tác của cơ quan có thẩm quyền. Đồng thời, cần quy định cụ thể tiêu chí xác định khoảng cách từ nơi ở đến địa điểm làm việc, điều kiện về nhà ở thuộc sở hữu, diện tích nhà ở bình quân đầu người và tình trạng hưởng chính sách nhà ở xã hội, tránh trùng lặp đối tượng thụ hưởng.

Đại biểu cũng đề nghị làm rõ trách nhiệm xác minh điều kiện, thời hạn thuê và việc chấm dứt thuê khi không còn đáp ứng điều kiện, bảo đảm quản lý, sử dụng quỹ nhà ở công vụ đúng đối tượng, tiết kiệm, hiệu quả.

Liên quan đến cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư tại Điều 108 và Điều 113, đại biểu đề nghị rà soát, bảo đảm thống nhất giữa quy định về bồi thường, bố trí tái định cư khi không tiếp tục xây dựng lại nhà chung cư và quy định về xác định giá trị quyền sử dụng đất của các chủ sở hữu căn hộ.

Theo đại biểu, cần làm rõ hình thức chuyển quyền sử dụng đất, cơ sở xác định phần quyền sử dụng đất chung và việc xử lý đất khi phá dỡ, cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư, bảo đảm đồng bộ với dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), tránh vướng mắc khi tổ chức thực hiện.

Cũng quan tâm đến việc bảo đảm quyền lợi của người thuê nhà, đại biểu Nguyễn Thanh Cầm đề nghị hoàn thiện quy định thu hồi nhà ở thuộc tài sản công tại Điều 92. Theo đại biểu, cần có cơ chế xử lý phù hợp đối với trường hợp người thuê không trả đủ tiền thuê từ ba tháng trở lên do khó khăn khách quan như mất việc làm, ốm đau hoặc mất khả năng lao động. Việc thu hồi nhà trong những trường hợp này có thể khiến người thuê rơi vào hoàn cảnh khó khăn hơn.

Từ đó, đại biểu đề nghị nghiên cứu cho phép người thuê gặp khó khăn đột xuất được tiếp tục thuê nhà trong thời hạn tối thiểu 12 tháng để tìm kiếm việc làm, ổn định cuộc sống; đồng thời có lộ trình điều chỉnh mức thuê phù hợp với hoàn cảnh theo quy định của Chính phủ.

Đối với người cao tuổi, người khuyết tật không có khả năng lao động và hộ gia đình có từ ba con trở lên, trong đó có con dưới 36 tháng tuổi, đại biểu đề nghị có cơ chế bảo vệ đặc biệt, không thực hiện thu hồi nhà trực tiếp. Cùng với đó, cơ quan quản lý nhà ở cần phối hợp với chính quyền địa phương để kịp thời áp dụng chính sách trợ giúp xã hội và các biện pháp hỗ trợ cần thiết, bảo đảm nhu cầu về chỗ ở và an sinh xã hội cho người dân.

Diệp Anh; ảnh: Khánh Duy