Gỡ vướng cấp sổ đỏ cho người dân vùng biên giới
Vướng mắc về nguồn gốc đất rừng khiến các xã biên giới gần như không thể cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, dù nhiều diện tích đã được canh tác ổn định hơn 30 năm. Đại biểu đề nghị việc sửa đổi Luật Đất đai cần hướng đến giải quyết vấn đề này.
Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, sáng 22/10, Quốc hội tiến hành thảo luận ở tổ về: Dự án Luật Đất đai (sửa đổi); Dự án Luật Nhà ở (sửa đổi) và Dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi).
Thảo luận tại Tổ 14 (gồm Đoàn ĐBQH các tỉnh Đắk Lắk và Tuyên Quang), các đại biểu cơ bản nhất trí với sự cần thiết sửa đổi các luật này cũng như dự thảo luật.
Đất canh tác ổn định lâu năm cần có cơ chế xử lý phù hợp
Góp ý dự án Luật Đất đai (sửa đổi), ĐBQH Nguyễn Hoàng Giang (Đắk Lắk) phản ánh những khó khăn trong việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho người dân tại các địa bàn biên giới, đặc biệt là các làng thanh niên lập nghiệp và những khu dân cư hình thành theo chủ trương xây dựng vành đai biên giới trước đây.
Theo đại biểu, trong quá trình triển khai đề án xây dựng vành đai biên giới, nhiều hộ dân từ Bến Tre, Vĩnh Long, Thanh Hóa đã đến Đắk Lắk lập nghiệp, khai phá đất rừng để canh tác và sinh sống ổn định hơn 30 năm qua.
Đến nay, phần lớn diện tích đất này không còn là rừng mà đã được chuyển sang trồng cây công nghiệp. Tuy nhiên, do hồ sơ vẫn xác định nguồn gốc là đất rừng, chính quyền các xã biên giới gặp nhiều khó khăn trong việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho người dân. Đây cũng là vấn đề được cử tri thường xuyên kiến nghị tại các cuộc tiếp xúc với đại biểu Quốc hội.
Từ thực tế trên, ĐBQH Nguyễn Hoàng Giang đề nghị mở rộng phạm vi điều chỉnh của Điều 83 dự thảo Luật về quản lý, sử dụng đất có nguồn gốc từ các nông, lâm trường quốc doanh, đồng thời có cơ chế xử lý phù hợp với từng loại đất.
“Đối với diện tích có thời hạn sử dụng nhất định, dưới 20 năm hoặc dưới 10 năm, cần kiên quyết thu hồi để tạo lập lại đất rừng. Với những khu vực người dân đã canh tác ổn định lâu năm, hình thành làng, lập ấp, cần có cơ chế để người dân yên tâm ổn định đời sống, sản xuất”, đại biểu đề xuất.
ĐBQH Nguyễn Hoàng Giang cũng kiến nghị có cơ chế tháo gỡ vướng mắc trong cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với đất rừng, đất có nguồn gốc từ đất rừng và đất có nguồn gốc từ các nông, lâm trường.
Đề xuất không cấm tuyệt đối chuyển nhượng đất được hỗ trợ
ĐBQH Lý Thị Lan (Tuyên Quang) thống nhất với việc tiếp tục thực hiện chính sách hỗ trợ đất ở, đất sản xuất cho đồng bào dân tộc thiểu số tại Điều 15 của dự thảo Luật. Tuy nhiên, cần hoàn thiện quy định theo hướng không chỉ giải quyết việc giao đất ban đầu mà còn bảo đảm người dân có đất ở, có tư liệu sản xuất và sử dụng đất ổn định lâu dài.
Tại khoản 2 Điều 15, dự thảo Luật xác định đối tượng được hỗ trợ là cá nhân người dân tộc thiểu số thuộc diện hộ nghèo, hộ cận nghèo, trong khi theo đại biểu, các chương trình mục tiêu quốc gia xác định hộ gia đình là đơn vị thụ hưởng chính sách. Báo cáo thẩm tra số 701 của Hội đồng Dân tộc cũng đã nêu nội dung này chưa thống nhất.
Nếu không có quy định cụ thể, có thể phát sinh cách hiểu mỗi thành viên trong hộ đều được hưởng một suất hỗ trợ riêng; ngược lại, việc xác lập quyền sử dụng đất cho cá nhân có thể không thống nhất với việc xác định nhu cầu theo hộ.
Vì vậy, đại biểu đề nghị chỉnh lý khoản 2 Điều 15 theo hướng xác định nhu cầu và hạn mức hỗ trợ theo hộ nghèo, hộ cận nghèo. Cá nhân được hỗ trợ phải là thành viên của hộ thuộc diện chính sách, không chia tách suất hỗ trợ theo số thành viên. Đồng thời, cần thống nhất điều kiện cư trú và điều kiện xác lập quyền sử dụng đất để tránh vướng mắc khi cấp giấy chứng nhận.
Bên cạnh đó, đại biểu Lý Thị Lan đề nghị tiếp tục rà soát khoản 3 Điều 15 và các quy định liên quan đến quyền chuyển nhượng đối với đất được Nhà nước hỗ trợ theo chính sách dân tộc. Cần làm rõ điều kiện, thời hạn hạn chế chuyển nhượng theo từng hình thức hỗ trợ; trách nhiệm đăng ký, theo dõi biến động đất đai; cách xử lý trường hợp chuyển nhượng không đúng điều kiện hoặc giao dịch nhằm né tránh quy định.
Đồng thời, cần có tiêu chí xác định trường hợp thực sự phát sinh nhu cầu hỗ trợ lần tiếp theo, tránh hỗ trợ trùng lặp nhưng không phủ nhận quyền lợi chính đáng của người dân trong hoàn cảnh đặc biệt.
Theo đại biểu, không nên cấm chuyển nhượng một cách tuyệt đối mà cần thiết kế cơ chế phù hợp với mục tiêu của chính sách hỗ trợ, vừa bảo đảm quyền hợp pháp của người sử dụng đất, vừa hạn chế việc đất được hỗ trợ không còn phục vụ đối tượng chính sách.