Bảo đảm giá thuê nhà phù hợp khả năng chi trả

Chính sách nhà ở cần sát khả năng chi trả của người dân

Thảo luận tại Tổ 14 (gồm Đoàn ĐBQH các tỉnh Đắk Lắk và Tuyên Quang), ĐBQH Lò Thị Việt Hà (Tuyên Quang) đánh giá cao công tác chuẩn bị hồ sơ và phạm vi sửa đổi của dự án Luật Nhà ở, đồng thời cơ bản nhất trí với ý kiến trong báo cáo thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp.

Theo đại biểu, dự thảo Luật đã thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng tại Nghị quyết số 21-NQ/TW, Chỉ thị số 34-CT/TW và Thông báo số 64-TB/VPTW ngày 22/5/2026 của Văn phòng Trung ương Đảng về kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc với một số cơ quan về tình hình triển khai Chỉ thị số 34-CT/TW và định hướng phát triển nhà ở trong thời gian tới.

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu bổ sung các chủ trương, định hướng lớn của Đảng và Nhà nước về chính sách an sinh xã hội trong Nghị quyết số 42-NQ/TW, Nghị quyết số 18-NQ/TW và Nghị quyết số 19-NQ/TW, nhằm gắn pháp luật về nhà ở với các chính sách an sinh xã hội trong thời gian tới.

Về các quy định cụ thể, đại biểu Lò Thị Việt Hà cho rằng dự thảo Luật vẫn thiên về phía cung, trong khi các quy định về phía cầu nhằm bảo đảm khả năng chi trả và tiếp cận nhà ở của người thụ hưởng chưa thực sự khả thi. Giá thuê nhà ở được đầu tư bằng vốn của Quỹ nhà ở xác định theo nguyên tắc tính đủ chi phí, trong khi nhu cầu vốn đầu tư cũng đang hướng nhiều hơn đến phía nhà đầu tư thay vì người có nhu cầu sử dụng.

Vì vậy, đại biểu đề nghị rà soát lại các quy định, bảo đảm người dân được tiếp cận chỗ ở ổn định, lâu dài, an toàn và phù hợp với khả năng chi trả theo tinh thần Thông báo số 64-TB/VPTW.

Đối với phát triển nhà ở cho thuê, đại biểu cho rằng việc bổ sung một chương riêng về nội dung này là phù hợp với thực tiễn, nhất là trong bối cảnh dịch chuyển lao động tại các đô thị lớn, khu công nghiệp, khu công nghệ cao. Đại biểu đề nghị bổ sung cơ chế tài chính, tín dụng đủ sức hấp dẫn để thu hút nguồn lực xã hội tham gia phát triển nhà ở cho thuê, đáp ứng nhu cầu của người lao động; đồng thời, rà soát khả năng chi trả của người thuê nhà.

Về kiểm soát giá cho thuê, đại biểu Lò Thị Việt Hà đề nghị làm rõ nguyên tắc, phương pháp xác định và khung giá nhà ở cho thuê tại Điều 37 đối với nguồn vốn Quỹ nhà ở và Điều 43 đối với nguồn vốn tư nhân. Theo đại biểu, cần bảo đảm cân bằng giữa khả năng chi trả của công nhân, người lao động thu nhập thấp với tỷ suất lợi nhuận của nhà đầu tư, bởi mức giá xác định theo chi phí đầu tư ban đầu có thể vẫn cao hơn khả năng chi trả của người lao động. Do đó, đại biểu đề nghị cân nhắc chỉnh sửa quy định để hài hòa lợi ích giữa các bên.

Cùng đề cập đến vấn đề này, ĐBQH Lương Minh Tùng (Đắk Lắk) đề nghị làm rõ nguyên tắc xác định giá thuê tại Điều 37 đối với nhà ở từ nguồn vốn Quỹ nhà ở và Điều 43 đối với nhà ở từ nguồn vốn tư nhân, bảo đảm cân bằng giữa khả năng chi trả của người dân và lợi nhuận hợp lý của nhà đầu tư. Đại biểu cũng đề nghị có chính sách tín dụng ưu đãi thực chất đối với các dự án nhà ở cho thuê và tăng cường bảo vệ người thuê nhà dài hạn.

Xác định đúng đối tượng, đơn giản hóa điều kiện thụ hưởng

Về đối tượng được thuê nhà ở, khoản 1 Điều 31 dự thảo Luật quy định: “Đối tượng được thuê nhà ở là công dân Việt Nam có khó khăn về nhà ở hoặc có nhu cầu thuê nhà ở”. Theo đại biểu Lương Minh Tùng, quy định này còn quá rộng, trong khi nguồn lực của Nhà nước có hạn.

Do vậy, đại biểu đề nghị quy định rõ thứ tự ưu tiên, trước hết dành cho người thực sự khó khăn về nhà ở; nhóm chỉ có nhu cầu thuê nhà ở được xem xét sau, khi quỹ nhà ở còn lại sau khi đã đáp ứng các trường hợp ưu tiên.

Đối với nhóm gặp khó khăn về nhà ở, đại biểu đề nghị xây dựng tiêu chí cụ thể để xem xét, đặc biệt quan tâm đến thanh niên mới khởi nghiệp, công nhân, lao động xa quê và các gia đình trẻ có thu nhập thấp. Với những đối tượng này, chỗ ở ổn định với giá phù hợp là điều kiện để họ an tâm làm việc, lập gia đình và gắn bó với địa phương.

Liên quan đến điều kiện thụ hưởng chính sách nhà ở xã hội, đại biểu Lò Thị Việt Hà cho rằng các tiêu chí xét duyệt đối tượng, điều kiện về nhà ở và thu nhập hiện còn phức tạp, dễ phát sinh cơ chế xin - cho hoặc trục lợi chính sách.

Đại biểu đề nghị rà soát, đơn giản hóa các điều kiện, tiêu chí và thủ tục hành chính; ứng dụng dữ liệu quốc gia về dân cư, VNeID để xác minh điều kiện về nhà ở, thu nhập. Đồng thời, cần công khai, minh bạch quy trình xét duyệt, có cơ chế và chế tài nghiêm khắc nhằm ngăn chặn tình trạng trục lợi chính sách, đầu cơ nhà ở xã hội.

Đan Thanh; Ảnh: Quang Khánh