Việt Nam - EU: Chuyển khuôn khổ Đối tác Chiến lược Toàn diện thành nguồn lực cho phát triển
Cụ thể hóa khuôn khổ Đối tác Chiến lược Toàn diện thành những chương trình, dự án thiết thực là trọng tâm chuyến thăm chính thức EU của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Với thương mại, đầu tư, khoa học - công nghệ và chuyển đổi xanh là những hướng hợp tác quan trọng, chuyến thăm được kỳ vọng kết nối tốt hơn nhu cầu phát triển của Việt Nam với nguồn lực và thế mạnh của châu Âu.
Cụ thể hóa khuôn khổ Đối tác Chiến lược Toàn diện thành những chương trình, dự án thiết thực là trọng tâm chuyến thăm chính thức EU của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Với thương mại, đầu tư, khoa học - công nghệ và chuyển đổi xanh là những hướng hợp tác quan trọng, chuyến thăm được kỳ vọng kết nối tốt hơn nhu cầu phát triển của Việt Nam với nguồn lực và thế mạnh của châu Âu.
Tiếp sau chuyến thăm cấp Nhà nước Vương quốc Đan Mạch, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam thăm chính thức EU và Vương quốc Bỉ từ ngày 21 - 24/10/2026, theo lời mời của Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa và Thủ tướng Bỉ Bart De Wever. Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh quan hệ Việt Nam - EU phát triển tích cực, đặc biệt sau khi hai bên nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vào tháng 1/2026, tạo thêm động lực để mở rộng hợp tác và phát huy lợi thế bổ trợ.
Cụ thể hóa khuôn khổ mới, xác định ưu tiên hợp tác
Sau hơn 35 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, Việt Nam và EU đã xây dựng nền tảng hợp tác rộng trên nhiều lĩnh vực. Việc nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện đầu năm nay tạo thêm điều kiện để hai bên xác định những ưu tiên dài hạn và tăng cường phối hợp giữa các cơ quan, doanh nghiệp, tổ chức nghiên cứu.
Theo Đại sứ Việt Nam tại Vương quốc Bỉ, Trưởng Phái đoàn Việt Nam bên cạnh EU Nguyễn Hương Trà, chuyến thăm là bước đi nhằm củng cố tin cậy chính trị, thúc đẩy cụ thể hóa khuôn khổ Đối tác Chiến lược Toàn diện. Nhận định này cho thấy ý nghĩa của chuyến thăm nằm ở việc tạo bước tiến trong triển khai quan hệ, trên nền tảng chính trị đã được nâng lên tầm cao mới.
Từ phía EU, Đại sứ Julien Guerrier cho biết đây là dịp để hai bên đánh giá toàn diện hợp tác, rà soát việc thực hiện khuôn khổ đối tác và chuyển những mục tiêu chung thành kết quả cụ thể. Các cuộc trao đổi dự kiến tập trung vào thương mại, đầu tư, năng lượng, giáo dục, khoa học - công nghệ và an ninh.
Từ những định hướng đó, có thể thấy một yêu cầu xuyên suốt của chuyến thăm, đó là kết nối chặt chẽ hơn hợp tác chính trị với hợp tác phát triển. Đối với Việt Nam, giá trị của khuôn khổ mới sẽ được thể hiện qua khả năng mở rộng thị trường, tiếp cận công nghệ, nâng cao chất lượng nhân lực và thu hút đầu tư phục vụ các mục tiêu phát triển dài hạn.
Thương mại, đầu tư tạo nền tảng cho bước tiến mới
Thương mại và đầu tư tiếp tục giữ vị trí trọng tâm trong chương trình nghị sự. Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) là nền tảng quan trọng để doanh nghiệp mở rộng thị trường và tăng cường liên kết sản xuất. Đại sứ Julien Guerrier đồng thời nhấn mạnh cam kết của EU trong hỗ trợ Việt Nam chuyển đổi mô hình kinh tế thông qua đầu tư, chuyển giao công nghệ tiên tiến và phát triển hạ tầng bền vững.
EVFTA là hiệp định đầu tiên của EU với một quốc gia đang phát triển; mở ra khuôn khổ hợp tác sâu rộng và toàn diện giữa Việt Nam và EU. Hiệp định đã phát huy mạnh mẽ hiệu quả, đưa Việt Nam trở thành đối tác thương mại lớn nhất của EU trong ASEAN và EU trở thành đối tác thương mại lớn thứ 4, đồng thời là nhà đầu tư lớn thứ 6 của Việt Nam. Tổng kim ngạch thương mại song phương giữa Việt Nam và EU đã vượt 900 tỷ USD trong giai đoạn từ tháng 1/1995 đến tháng 6/2026.
Bởi vậy, dư địa hợp tác cần được nhìn từ cả hai chiều: mở rộng trao đổi hàng hóa và nâng cao năng lực sản xuất. Khi doanh nghiệp Việt Nam đáp ứng tốt hơn yêu cầu về chất lượng, môi trường và truy xuất nguồn gốc, khả năng tiếp cận thị trường châu Âu có thể đi cùng cơ hội tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị.
Những vấn đề cần tháo gỡ cũng đã được đặt ra trước chuyến thăm. Tại cuộc tiếp các Đại sứ, Đại biện EU ngày 12/10, Thủ tướng Lê Minh Hưng đề nghị triển khai hiệu quả EVFTA, sớm hoàn tất phê chuẩn Hiệp định Bảo hộ đầu tư Việt Nam - EU (EVIPA), tạo thuận lợi cho thương mại và đầu tư hai chiều; đồng thời đề nghị ủng hộ việc Ủy ban châu Âu sớm gỡ “thẻ vàng” IUU.
Đây là những vấn đề có tác động trực tiếp tới doanh nghiệp và niềm tin thị trường. Thúc đẩy tiến triển trong các nội dung này sẽ giúp những định hướng hợp tác cấp cao có cơ sở triển khai thuận lợi hơn.
Theo Đại sứ Julien Guerrier, chương trình chuyến thăm còn có tọa đàm doanh nghiệp với sự tham gia của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và lãnh đạo các tập đoàn lớn châu Âu. Hoạt động này tạo cơ hội để trao đổi trực tiếp về nhu cầu đầu tư, đối tác và điều kiện triển khai dự án.
Kết nối nguồn lực cho chuyển đổi xanh và công nghệ
Chuyển đổi xanh là hướng hợp tác thể hiện rõ tính bổ trợ giữa hai bên. Việt Nam có nhu cầu phát triển năng lượng, hạ tầng và đổi mới sản xuất; doanh nghiệp châu Âu có thế mạnh về công nghệ, quản trị và các giải pháp phát triển bền vững.
Theo Đại sứ Julien Guerrier, hợp tác trong khuôn khổ sáng kiến Cửa ngõ Toàn cầu (Global Gateway) ngày càng tập trung vào năng lượng sạch, giao thông bền vững và hạ tầng chiến lược. EU cũng mong muốn mở rộng hợp tác về năng lượng tái tạo và hệ thống lưới điện. Những lĩnh vực này gắn trực tiếp với nhu cầu bảo đảm năng lượng cho tăng trưởng và nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế Việt Nam.
Đáng chú ý, một số kết quả dự kiến của chuyến thăm đã được phía EU đề cập khá cụ thể. Như Đại sứ Julien Guerrier cho biết, hai bên dự kiến công bố Ý định thư về hợp tác giáo dục và đào tạo; các chương trình hỗ trợ phát triển kinh tế tuần hoàn trong công nghiệp, nông nghiệp và dự án tại Hà Nội cùng một số địa phương. Các thỏa thuận thương mại giữa doanh nghiệp cũng được dự kiến ký kết. Đây là những nội dung đang được chuẩn bị, cần tiếp tục theo dõi kết quả công bố chính thức.
Sự gắn kết giữa công nghệ, giáo dục và đầu tư mang ý nghĩa lâu dài. Một dự án công nghệ chỉ phát huy đầy đủ giá trị khi có đội ngũ nhân lực đủ năng lực tiếp nhận, vận hành và phát triển. Vì vậy, hợp tác đào tạo có thể trở thành cầu nối để nguồn lực châu Âu đóng góp sâu hơn vào quá trình nâng cao năng suất và đổi mới sáng tạo tại Việt Nam.
Khoáng sản quan trọng - mở ra hướng liên kết chuỗi cung ứng
Bên cạnh các trụ cột đã được xác định, hợp tác khoáng sản quan trọng đang thu hút sự chú ý của báo chí quốc tế. Reuters ngày 14/10 dẫn tài liệu nội bộ EU cho biết khối này muốn tăng cường tiếp cận nguồn khoáng sản từ Việt Nam nhằm đa dạng hóa nguồn cung. Những nguyên liệu được đề cập gồm vonfram, bismuth, antimon và titan.
Bài viết của Politique Direct ngày 19/10 cũng đề cập khả năng EU xem xét tăng cường hợp tác với Việt Nam về khoáng sản quan trọng, trong đó có các phương án hỗ trợ tài chính và kỹ thuật. Nếu được cụ thể hóa, hợp tác có thể tạo điều kiện tiếp cận công nghệ chế biến, phát triển hạ tầng và nâng cao năng lực khai thác theo hướng bền vững.
Đối với EU, đa dạng hóa nguồn cung góp phần tăng khả năng chống chịu trước nguy cơ gián đoạn thương mại quốc tế. Với Việt Nam, đây là cơ hội nâng cao giá trị gia tăng trong nước, phát triển công nghiệp hỗ trợ và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, thay vì chủ yếu xuất khẩu nguyên liệu thô.
Nếu được triển khai, giá trị đối với Việt Nam cần được xem xét qua khả năng thu hút công nghệ chế biến, nâng cao giá trị gia tăng trong nước và bảo đảm hiệu quả sử dụng tài nguyên. Với EU, hợp tác có thể bổ sung nguồn cung cho công nghiệp. Lợi ích lâu dài sẽ phụ thuộc vào chất lượng dự án, tính khả thi về kinh tế và trách nhiệm môi trường.
Việt Nam và EU cũng có cơ hội tăng cường phối hợp về các vấn đề khu vực và quốc tế cùng quan tâm. Tuyên bố chung về Đối tác Chiến lược toàn diện nhấn mạnh nền tảng hợp tác dựa trên lợi ích chung, hòa bình, an ninh, thịnh vượng và luật pháp quốc tế. Các cơ chế đối thoại tạo điều kiện để hai bên tăng cường hiểu biết, xử lý khác biệt và thúc đẩy hợp tác trên cơ sở những thỏa thuận đã có. Những khác biệt về tiêu chuẩn, quy định thị trường, năng lực công nghệ và điều kiện đầu tư đặt ra yêu cầu tiếp tục đối thoại, nâng cao tính dự báo của chính sách và triển khai các chương trình hợp tác có mục tiêu, lộ trình rõ ràng.
Trong bối cảnh đó, chuyến thăm chính thức EU của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là dịp củng cố tin cậy chính trị, trao đổi định hướng và thúc đẩy triển khai khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện. Nhìn tổng thể, chuyến thăm mở ra cơ hội kết nối nhiều nhu cầu hợp tác: thị trường với năng lực sản xuất, vốn với dự án, công nghệ với nhân lực. Trọng tâm ấy phù hợp với định hướng được Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng nêu ra: làm sâu sắc các trụ cột thương mại, đầu tư, khoa học - công nghệ và đào tạo nhân lực, đồng thời phát huy vai trò cầu nối của Việt Nam trong hợp tác ASEAN - EU.
Từ nền tảng tin cậy chính trị, bước tiến được kỳ vọng tại Brussels là hình thành những đầu việc rõ hơn, đối tác cụ thể hơn và điều kiện triển khai thuận lợi hơn. Đó cũng là cách để khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện chuyển thành nguồn lực cho phát triển, tạo thêm chiều sâu và sức bền cho quan hệ Việt Nam - EU.
