Bảo đảm trách nhiệm rõ ràng, phối hợp hiệu quả trong hoạt động chữ thập đỏ
Liên quan đến việc sửa đổi, bổ sung Luật Hoạt động chữ thập đỏ, thảo luận tại Tổ 16 (gồm Đoàn ĐBQH tỉnh An Giang, Lai Châu), các ĐBQH đề nghị làm rõ trách nhiệm của từng bộ, ngành, hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành và phân định rõ trách nhiệm quản lý nhà nước, qua đó bảo đảm hoạt động chữ thập đỏ được triển khai thông suốt, kịp thời, hiệu quả.
Chiều 21/10, Tổ 16 (gồm Đoàn ĐBQH tỉnh An Giang, Lai Châu) thảo luận về: dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật An toàn, vệ sinh lao động; dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Lao động, Luật Lưu trữ, Luật Bình đẳng giới, Luật Hoạt động chữ thập đỏ và Luật Việc làm; dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội; dự án Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (sửa đổi).
Việc sửa đổi Luật cần hướng đến yêu cầu thiết thực nhất
ĐBQH Lý Anh Thư (An Giang) tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật Hoạt động chữ thập đỏ nhằm phù hợp với việc sắp xếp tổ chức bộ máy, mô hình chính quyền địa phương hai cấp và yêu cầu nâng cao hiệu quả hoạt động nhân đạo.
Về cơ quan đầu mối quản lý nhà nước tại khoản 2 Điều 4 dự thảo, sửa đổi Điều 30 của Luật, dự thảo quy định Bộ Y tế là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về hoạt động chữ thập đỏ. Đại biểu Lý Anh Thư đề nghị cân nhắc kỹ nội dung này và thống nhất với kiến nghị của cơ quan thẩm tra về việc giữ Bộ Nội vụ là cơ quan đầu mối.
Theo đại biểu, hoạt động chữ thập đỏ có tính liên ngành, bao gồm cứu trợ khẩn cấp, trợ giúp nhân đạo, chăm sóc sức khỏe, phòng ngừa, ứng phó thảm họa và hợp tác quốc tế. Vì vậy, việc xác định cơ quan đầu mối cần được xem xét trong tổng thể quản lý nhà nước về hội, quỹ xã hội, quỹ từ thiện và trách nhiệm quản lý chuyên ngành; đồng thời đánh giá đầy đủ hiệu quả phối hợp, tránh phát sinh chồng chéo hoặc gián đoạn nhiệm vụ.
Đại biểu đề nghị chỉnh lý khoản 2 Điều 30 như sau: “Bộ Nội vụ là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về hoạt động chữ thập đỏ”. Đồng thời, chỉnh lý tương ứng khoản 3 Điều 30; rà soát việc bãi bỏ Điều 31 để bảo đảm các nhiệm vụ xây dựng pháp luật, kiểm tra, thống kê và báo cáo được phân công đầy đủ, không bỏ sót trách nhiệm.
Về trách nhiệm của các bộ tại khoản 4 Điều 4 dự thảo, sửa đổi Điều 32 của Luật, đại biểu Lý Anh Thư cho rằng, nếu giữ Bộ Nội vụ là cơ quan đầu mối, cần bổ sung rõ trách nhiệm hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế. Đây là điều kiện cần thiết để các hoạt động chăm sóc sức khỏe, sơ cấp cứu, hiến máu, hiến mô, bộ phận cơ thể người và hiến xác được triển khai an toàn, đúng pháp luật.
Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung vào Điều 32 quy định: “Bộ Y tế, trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, hướng dẫn hoạt động chữ thập đỏ về cứu trợ khẩn cấp và trợ giúp nhân đạo; chăm sóc sức khỏe; sơ cấp cứu ban đầu; hiến máu nhân đạo, hiến mô, bộ phận cơ thể người và hiến xác”.
Đối với khoản 2 Điều 32, dự thảo cũng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng hướng dẫn hoạt động phòng ngừa, ứng phó thảm họa. Đại biểu đề nghị xác định rõ phạm vi trách nhiệm của từng bộ và cơ chế chủ trì, phối hợp theo từng tình huống, bảo đảm thống nhất với pháp luật có liên quan.
Đại biểu nhấn mạnh trong cứu trợ khẩn cấp, sự rõ ràng về trách nhiệm có ý nghĩa trực tiếp đối với tốc độ hỗ trợ người dân. Đặc biệt, tại địa bàn biên giới, hải đảo, khi giao thông bị chia cắt, cần có cơ chế phối hợp kịp thời giữa chính quyền, lực lượng chức năng và Hội Chữ thập đỏ trong tiếp cận địa bàn, vận chuyển hàng cứu trợ và hỗ trợ người bị nạn.
Đại biểu Lý Anh Thư đề nghị về lâu dài, Chính phủ cần tổng kết toàn diện việc thi hành Luật; nghiên cứu hoàn thiện cơ chế nguồn lực dự phòng, hỗ trợ sớm trước thiên tai, ứng dụng công nghệ và bảo vệ dữ liệu cá nhân trong hoạt động nhân đạo. Đối với đề xuất phát triển Quỹ Nhân đạo Việt Nam trên cơ sở Quỹ hoạt động chữ thập đỏ, đại biểu cho rằng cần đánh giá đầy đủ mô hình quản trị, nguồn hình thành, cơ chế giám sát và việc kế thừa quyền, nghĩa vụ, tài sản trước khi luật hóa.
"Việc sửa đổi Luật cần hướng đến yêu cầu thiết thực nhất: trách nhiệm rõ ràng, phối hợp thông suốt, nguồn lực minh bạch và trợ giúp đến với người dân kịp thời", đại biểu nhấn mạnh.
Phân định rõ trách nhiệm quản lý tổ chức và lĩnh vực hoạt động
ĐBQH Nguyễn Quỳnh Liên (An Giang) cho rằng, các tổ chức có tính chất là các hội do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ hiện được quản lý bởi nhiều cơ quan khác nhau tùy theo chức năng, lĩnh vực hoạt động.
Theo đại biểu, xét dưới góc độ quản lý về tổ chức, Bộ Nội vụ là cơ quan quản lý nhà nước được thống nhất để quản lý về tổ chức hoạt động đối với các hội và tổ chức phi chính phủ. Tuy nhiên, đối với từng lĩnh vực hoạt động cụ thể, việc quản lý nhà nước về cơ bản được giao cho bộ quản lý ngành, lĩnh vực tương ứng. Chẳng hạn, theo quy định của Luật người khuyết tật, Hội Bảo trợ người khuyết tật Việt Nam do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội trước đây là cơ quan chủ trì quản lý nhà nước. Như vậy, không phải tất cả các hội đều thuộc phạm vi quản lý của Bộ Nội vụ trên mọi phương diện.
Từ thực tiễn đó, đại biểu Nguyễn Quỳnh Liên cho rằng, nếu qua phân tích, đánh giá của Bộ Nội vụ và Bộ Y tế cho thấy phần lớn hoạt động của lĩnh vực chữ thập đỏ thuộc lĩnh vực quản lý của ngành y tế, thì có thể điều chỉnh cơ quan thực hiện quản lý nhà nước trong hoạt động chữ thập đỏ theo hướng chuyển giao cho Bộ Y tế để bảo đảm phù hợp.
Đối với chức năng quản lý về tổ chức Chữ thập đỏ dưới góc độ là một tổ chức phi chính phủ hoặc hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ, đại biểu lưu ý cần tiếp tục thực hiện theo các quy định của Đảng; cùng các văn bản sẽ được ban hành trong thời gian tới của Đảng và các cơ quan nhà nước về quản lý hội, tổ chức do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ.