Hoàn thiện các quy định về lao động, bảo hiểm xã hội, thực hiện dân chủ ở cơ sở

Tham gia thảo luận tại Tổ 9, các ĐBQH tỉnh Ninh Bình và TP. Huế kiến nghị nhiều giải pháp nhằm hoàn thiện chính sách, bảo đảm quyền lợi của người lao động, nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng an toàn, bền vững Quỹ BHXH; đồng thời, kiến nghị hoàn thiện quy định về điều tra tai nạn lao động, huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động và đẩy mạnh tích hợp các nền tảng số dùng chung, bảo đảm quyền giám sát của Nhân dân.

Bảo đảm khách quan, công khai trong điều tra tai nạn lao động

Cho ý kiến cụ thể hoàn thiện dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật An toàn, vệ sinh lao động, ĐBQH Phạm Hùng Thắng (Ninh Bình) đề nghị tại khoản 9 Điều 1, sửa đổi Điều 35, cần nghiên cứu bổ sung quy định về nguyên tắc bảo đảm khách quan và quyền lợi người lao động khi điều tra tai nạn lao động.

Theo đại biểu, dự thảo sửa đổi toàn bộ Điều 35 của Luật hiện hành, trong đó khoản 9 dự thảo giao Chính phủ quy định thành phần đoàn điều tra tai nạn lao động, trình tự, thủ tục, phương thức tổ chức điều tra; thời hạn điều tra tai nạn lao động, gia hạn thời gian điều tra.

Đại biểu cho rằng, tai nạn lao động có thể phát sinh trách nhiệm của chính người sử dụng lao động. Nếu cơ chế điều tra cấp cơ sở thiếu sự tham gia thực chất của đại diện người lao động thì người bị nạn và thân nhân dễ gặp bất lợi khi xác định nguyên nhân, trách nhiệm và giải quyết chế độ. Dự thảo đã quy định điều tra lại khi có khiếu nại, tố cáo; song việc phòng ngừa thiếu tính khách quan ngay từ đầu vẫn quan trọng hơn.

Vì vậy, đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu bổ sung tại Điều 35 quy định có tính nguyên tắc: “Việc điều tra tai nạn lao động phải bảo đảm khách quan, công khai kết quả theo quy định, có sự tham gia của đại diện người lao động phù hợp với pháp luật về lao động, công đoàn; bảo đảm quyền cung cấp thông tin, kiến nghị và tiếp cận kết quả điều tra của người bị tai nạn hoặc thân nhân”. Và giao Chính phủ quy định cách lựa chọn đại diện tại cơ sở chưa có tổ chức đại diện người lao động, không quy định chi tiết về thành phần đoàn ngay trong Luật.

Đề xuất các đơn vị thuộc lực lượng vũ trang được tổ chức huấn luyện an toàn

Bày tỏ quan tâm đến dự án luật này, ĐBQH Tô Thành Quyết (Ninh Bình) nêu rõ, tại điểm b khoản 3 Điều 1 của dự thảo Luật An toàn, vệ sinh lao động, quy định về tổ chức huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động hiện nay tập trung vào các đơn vị sự nghiệp công lập và doanh nghiệp hoạt động dịch vụ huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động theo quy định của pháp luật.

Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu, bổ sung quy định về các đơn vị thuộc lực lượng vũ trang được tổ chức huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động theo quy định của pháp luật, nhằm bảo đảm tính đầy đủ và phù hợp với yêu cầu thực tiễn.

Theo đại biểu, hoạt động của quân đội có những đặc thù riêng, gắn liền với việc quản lý, khai thác, sử dụng và bảo dưỡng nhiều loại phương tiện, trang bị kỹ thuật quân sự chuyên ngành có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn. Có thể kể đến các phương tiện, trang bị thuộc lĩnh vực hải quân, phòng không, không quân, xe tăng, thiết giáp và nhiều loại trang bị kỹ thuật khác. Đây là những phương tiện, trang bị có tính đặc thù cao, yêu cầu người trực tiếp quản lý, vận hành, khai thác và bảo dưỡng phải được huấn luyện chuyên sâu, phù hợp với tính năng kỹ thuật, quy trình vận hành và yêu cầu an toàn của từng loại phương tiện, trang bị. Trong khi đó, việc tổ chức huấn luyện đối với các nội dung đặc thù này không phải lúc nào cũng có thể thực hiện thông qua các tổ chức huấn luyện bên ngoài quân đội.

Thực tế cho thấy, các đơn vị quân đội có đội ngũ cán bộ chuyên môn, cơ sở vật chất và phương tiện kỹ thuật phục vụ công tác huấn luyện theo yêu cầu nhiệm vụ. Vì vậy, việc nghiên cứu bổ sung quy định cho phép các đơn vị thuộc lực lượng vũ trang tổ chức huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động trong phạm vi phù hợp là cần thiết, vừa phát huy năng lực sẵn có, vừa bảo đảm yêu cầu bảo mật, an toàn và hiệu quả trong hoạt động quân sự. Đồng thời, quy định rõ phạm vi, điều kiện và trách nhiệm tổ chức thực hiện để bảo đảm chặt chẽ, thống nhất với pháp luật có liên quan.

Liên quan đến hoạt động kiểm định kỹ thuật an toàn lao động tại khoản 1 Điều 32 của Luật An toàn, vệ sinh lao động và nội dung sửa đổi, bổ sung tại dự thảo luật, đại biểu Tô Thành Quyết đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu mở rộng quy định về chủ thể thực hiện hoạt động kiểm định kỹ thuật an toàn lao động, trong đó xem xét bổ sung các đơn vị thuộc lực lượng vũ trang được thực hiện hoạt động kiểm định kỹ thuật an toàn lao động đối với phương tiện, trang bị thuộc phạm vi quản lý, khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật. Việc bổ sung này cần đi kèm với các quy định cụ thể về điều kiện chuyên môn, năng lực kỹ thuật, thẩm quyền, trách nhiệm và cơ chế giám sát, nhằm bảo đảm chất lượng kiểm định, an toàn lao động và tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Liên quan đến khoản 6 Điều 32 và các quy định có liên quan trong dự thảo Luật Hoạt động chữ thập đỏ, đại biểu Tô Thành quyết đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu kỹ nội dung quy định về trách nhiệm của Bộ Quốc phòng trong công tác cung cấp thông tin phục vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, cũng như việc xác minh thông tin về quân nhân, người hy sinh, mất tích trong chiến tranh và các trường hợp liên quan đến thiên tai, thảm họa theo phạm vi nhiệm vụ được giao.

Theo đại biểu, khi sửa đổi, bổ sung các quy định về nội dung này, cần phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của Bộ Quốc phòng với các bộ, ngành, cơ quan, tổ chức có liên quan; bảo đảm phù hợp với chức năng quản lý nhà nước và nhiệm vụ thực tế của từng cơ quan.

Bảo đảm quyền giám sát của Nhân dân gắn với sử dụng hiệu quả nguồn lực số ở cấp xã

Đóng góp cụ thể vào dự án Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (sửa đổi), ĐBQH Trần Thế Anh (Ninh Bình) cho rằng, quy định trách nhiệm của UBND cấp xã trong việc bảo đảm để Nhân dân thực hiện quyền kiểm tra, giám sát tại điểm a khoản 1 Điều 24 của dự thảo Luật là cần thiết, song phương thức thực hiện cần được điều chỉnh cho phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và định hướng chuyển đổi số hiện nay.

Thực tế, việc đánh giá chất lượng giải quyết thủ tục hành chính, mức độ hài lòng của người dân và chất lượng phục vụ của cán bộ, công chức đã có cơ chế thực hiện thông qua các hệ thống thông tin có kết nối, tích hợp và chia sẻ dữ liệu, theo Quyết định số 766/QĐ-TTg và các quy định về cơ chế một cửa, một cửa liên thông.

Mặc dù, phạm vi thực hiện dân chủ ở cơ sở rộng hơn việc đánh giá giải quyết thủ tục hành chính song những nội dung có tính chất tương đồng cần được ưu tiên khai thác, tích hợp trên các hệ thống hiện có, thay vì tạo lập thêm các hệ thống riêng biệt.

Đặc biệt, khoản 4 Điều 7 của chính dự thảo Luật cũng đã xác định nguyên tắc kế thừa, khai thác, kết nối, tích hợp các nền tảng số, cơ sở dữ liệu dùng chung hiện có. Trong khi đó, sau khi vận hành chính quyền địa phương hai cấp, UBND cấp xã đảm nhận nhiều nhiệm vụ hơn; tuy vậy, nguồn lực về nhân sự công nghệ thông tin, kinh phí, năng lực quản trị hệ thống số còn có những hạn chế.

Vì vậy, nếu tiếp tục quy định trách nhiệm “tạo lập hệ thống” mà không làm rõ phương thức thực hiện, có thể dẫn đến cách hiểu và triển khai thiếu thống nhất, làm phát sinh đầu tư trùng lặp, phân tán nguồn lực và khó liên thông dữ liệu.

Từ những phân tích trên, đại biểu đề nghị chỉnh lý điểm a khoản 1 Điều 24 như sau: "Tổ chức thực hiện, bảo đảm vận hành ổn định, thường xuyên hệ thống đánh giá mức độ hài lòng của Nhân dân, tiếp nhận góp ý, kiến nghị, phản ánh; ưu tiên khai thác, kết nối, tích hợp với các hệ thống thông tin, nền tảng số dùng chung hiện có; đồng thời, bảo đảm các hình thức tiếp nhận phù hợp khác để người dân trực tiếp đánh giá, nhận xét hoạt động của chính quyền địa phương và cán bộ, công chức trong thực hiện nhiệm vụ, giải quyết công việc của công dân".

Đại biểu nhấn mạnh, việc chỉnh lý này không làm giảm trách nhiệm của UBND cấp xã hay thu hẹp quyền giám sát của Nhân dân, mà nhằm xác định rõ trách nhiệm, tránh trùng lặp hệ thống, sử dụng hiệu quả nguồn lực và bảo đảm tính khả thi khi luật được triển khai trong thực tiễn.

Tin, ảnh: Trọng Hiếu