Đo chất lượng sửa đổi luật bằng mức độ bảo vệ người dân

Tiếp tục chương trình làm việc, sáng nay, 21/10, Quốc hội thảo luận tổ về Dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi); Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Dược, Luật Người cao tuổi và Luật Bảo hiểm y tế; Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Người dưới 18 tuổi có quyền hủy đăng ký hiến hoặc rút lại sự đồng ý hiến

Cho ý kiến vào dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi), ĐBQH Phạm Hùng Thắng (Ninh Bình) quan tâm đến quyền hủy đăng ký hiến của người dưới 18 tuổi tại khoản 4 Điều 11.

Đại biểu đồng tình cần có cơ chế bảo vệ bổ sung khi người chưa thành niên đăng ký hiến. Tuy nhiên, dự thảo phải phân biệt rõ quyết định đồng ý hiến với quyết định không tiếp tục hiến (thay đổi, hủy đăng ký hiến đối với người dưới 18 tuổi). Quyền rút lại ý chí hiến là biểu hiện trực tiếp của nguyên tắc tự nguyện tại khoản 1 Điều 4. Nếu người dưới 18 tuổi thay đổi nguyện vọng nhưng không thể thay đổi, hủy đăng ký hiến do người đại diện không có văn bản đồng ý, tính tự nguyện chỉ còn mang tính hình thức và có thể trở thành sự ép buộc.

Vì vậy, đại biểu đề nghị chỉnh lý khoản 4 Điều 11 như sau: “Việc đăng ký hiến, thay đổi nội dung đăng ký hiến đối với người dưới 18 tuổi phải được sự đồng ý bằng văn bản của người đại diện theo quy định của Luật này. Người dưới 18 tuổi có quyền tự mình hủy đăng ký hiến hoặc rút lại sự đồng ý hiến; việc hủy đăng ký, rút lại sự đồng ý không phụ thuộc vào sự đồng ý của người đại diện.” Cơ quan soạn thảo cũng cần rà soát sự thống nhất với các điều kiện hiến, lấy mô của người chưa thành niên tại Điều 10, Điều 12 và các điều liên quan, tránh nhầm lẫn giữa đăng ký nguyện vọng và thực hiện lấy mô thực tế.

Về tiêu chí ưu tiên điều phối bộ phận cơ thể người tại điểm đ khoản 3 Điều 28, đại biểu Phạm Hùng Thắng cho rằng, việc phân bổ phải xuất phát trước hết từ yêu cầu cấp cứu, mức độ cần thiết và sự phù hợp chuyên môn của người bệnh. Đóng góp của cơ sở y tế thuộc hoạt động tổ chức, không phải đặc điểm y khoa của người chờ ghép. Dùng yếu tố này làm căn cứ ưu tiên, kể cả tiêu chí phụ, vẫn có nguy cơ làm giảm tính công bằng giữa những người bệnh có tình trạng tương đương nhưng đăng ký ở các cơ sở khác nhau.

Đại biểu đề nghị bỏ điểm đ khoản 3 Điều 28 dự thảo Luật, đồng thời quy định rõ nguyên tắc thứ tự ưu tiên dựa trên chỉ định chuyên môn, mức độ cấp thiết, khả năng tương thích và tiêu chí khách quan có thể kiểm chứng. Việc khuyến khích cơ sở phát hiện, vận động, hồi sức người hiến nên thực hiện bằng cơ chế thanh toán chi phí hợp lý, hỗ trợ nguồn lực và ghi nhận đóng góp, không chuyển thành lợi thế phân bổ tạng cho người bệnh của cơ sở đó.

Quy định rõ chế độ, trách nhiệm cho lực lượng bảo vệ trẻ em ở cấp cơ sở

Góp ý dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trẻ em, ĐBQH Nguyễn Thanh Xuân (TP. Huế) nêu rõ, tại khoản 14 Điều 1 (sửa đổi, bổ sung khoản 4 Điều 90 Luật Trẻ em), dự thảo quy định UBND cấp xã giao nhiệm vụ cụ thể về thực hiện quyền trẻ em và bố trí người làm công tác bảo vệ trẻ em trong số nhân lực thuộc quyền quản lý.

Quy định này chưa thể chế hóa hết những hạn chế lớn từ thực tiễn khi đội ngũ làm công tác trẻ em cấp xã chủ yếu kiêm nhiệm, thường xuyên thay đổi và thiếu kỹ năng chuyên sâu về công tác xã hội. Trong khi đó, các điều khoản khác lại giao cấp xã trách nhiệm rất nặng, từ tiếp nhận tố giác, xác minh nguy cơ tại khoản 2 Điều 51, yêu cầu, đề nghị Tòa án cách ly trẻ em tại khoản 3 Điều 52, đến định kỳ đánh giá việc chăm sóc thay thế tại Điều 68.

Đại biểu Nguyễn Thanh Xuân đề nghị sửa đổi, bổ sung khoản 4 Điều 90 Luật Trẻ em theo hướng: “UBND cấp xã phân công cán bộ, công chức hoặc người hoạt động không chuyên trách làm đầu mối công tác bảo vệ trẻ em. Người làm công tác bảo vệ trẻ em phải được bồi dưỡng tiêu chuẩn về chuyên môn, công tác xã hội và được hưởng phụ cấp trách nhiệm theo quy định của Chính phủ. Ngân sách nhà nước bảo đảm kinh phí hoạt động để bảo vệ trẻ em cấp cơ sở”.

Ở góc độ khác, ĐBQH Phạm Hùng Thắng (Ninh Bình) đánh giá cao chủ trương phổ cập giáo dục mầm non và chính sách hỗ trợ trẻ em trong độ tuổi phổ cập. Tuy nhiên, quy định hỗ trợ chung chưa làm nổi bật trách nhiệm bảo đảm cơ hội tiếp cận cho trẻ em khuyết tật, trẻ em ở địa bàn khó khăn và đặc biệt khó khăn. Nhóm trẻ này thường gặp trở ngại lớn về khoảng cách, cơ sở vật chất, điều kiện chăm sóc và giáo dục hòa nhập. Nếu chính sách phổ cập chỉ đánh giá qua tỷ lệ chung mà thiếu nguyên tắc ưu tiên, hỗ trợ riêng, khoảng cách thực hiện chủ trương trên sẽ tiếp tục tồn tại.

Đại biểu đề nghị bổ sung vào khoản 5 Điều 44 Luật Trẻ em nguyên tắc: “Nhà nước có chính sách ưu tiên hỗ trợ trẻ em khuyết tật, trẻ em sinh sống tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn được tiếp cận giáo dục mầm non phù hợp.” Chính phủ quy định mức hỗ trợ, đối tượng cụ thể và phương thức triển khai, bảo đảm thống nhất với pháp luật giáo dục và khả năng cân đối nguồn lực.

Cắt giảm điều kiện kinh doanh không cần thiết, tránh phát sinh "giấy phép con"

ĐBQH Nguyễn Thị Sửu (TP. Huế) cho biết khoản 4 và khoản 5 Điều 1 dự thảo sửa đổi Điều 58, Điều 59 Luật Trẻ em theo hướng cơ sở dịch vụ bảo vệ trẻ em thông báo trước khi hoạt động và chịu cơ chế đình chỉ, chấm dứt khi vi phạm. Khoản 5 và khoản 9 Điều 2 dự thảo sửa khoản 3 Điều 47 và bãi bỏ Điều 50 Luật Người khuyết tật; khoản 1 và khoản 5 Điều 5 dự thảo sửa khoản 2 Điều 20 và bãi bỏ Điều 29 Luật Người cao tuổi. Các nội dung này đều liên quan đến quản lý cơ sở chăm sóc, bảo vệ người có nguy cơ cao bị tổn thương hoặc phụ thuộc vào người chăm sóc.

Đại biểu ủng hộ cắt giảm điều kiện kinh doanh không cần thiết để tránh giấy phép con. Nhưng nếu chỉ giao Chính phủ quy định chung về hoạt động, quản lý cơ sở mà chưa xác lập rõ ở cấp luật các nghĩa vụ tối thiểu về an toàn, nhân sự, tiếp nhận phản ánh, phòng ngừa bạo lực và xử lý sự cố, việc giảm tiền kiểm có thể tạo khoảng trống bảo vệ. Đối tượng chịu rủi ro chính là trẻ em, người khuyết tật và người cao tuổi tại cơ sở.

Đại biểu đề nghị quy định trực tiếp trong luật các nghĩa vụ nền tảng: tôn trọng nhân phẩm, quyền và tài sản của người được chăm sóc; bảo đảm môi trường an toàn, khả năng tiếp cận; bố trí nhân sự đạt chuẩn chuyên môn tối thiểu; có quy trình tiếp nhận, xử lý phản ánh; báo cáo kịp thời sự cố, dấu hiệu bạo lực, xâm hại, bỏ mặc; chịu kiểm tra định kỳ, đột xuất theo mức độ rủi ro. Chính phủ quy định chi tiết tiêu chuẩn kỹ thuật, hồ sơ và quy trình vận hành, nhưng không chuyển toàn bộ chuẩn bảo vệ cốt lõi ra khỏi luật.

Dự thảo cũng cần làm rõ trình tự đình chỉ, chấm dứt hoạt động. Trừ trường hợp phải đình chỉ ngay để ngăn nguy cơ trực tiếp, cơ sở cần được thông báo bằng văn bản về vi phạm và yêu cầu khắc phục; quyết định xử lý phải nêu rõ căn cứ, phạm vi, thời hạn và trách nhiệm thực hiện. Khi cơ sở bị đình chỉ hoặc chấm dứt, cơ quan có thẩm quyền phải có phương án chuyển giao an toàn, liên tục việc chăm sóc cho từng trẻ em, người khuyết tật, người cao tuổi, không để người được chăm sóc gánh chịu hậu quả từ vi phạm quản lý.

Tin, ảnh: Trọng Hiếu