Hoàn thiện thể chế tư pháp, nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế
Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, sáng nay 20/10, thảo luận tại Tổ 15 (gồm Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long và Lào Cai) các đại biểu Quốc hội tiến hành thảo luận về Dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) và dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thi hành Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi); Dự án Nghị quyết của Quốc hội về thực hiện thí điểm cơ chế thu hồi và xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội; Dự án Luật Thỏa thuận quốc tế (sửa đổi).
Tại phiên thảo luận, các đại biểu cơ bản nhất trí với sự cần thiết sửa đổi Bộ luật Tố tụng hình sự và ban hành các văn bản liên quan, nhằm kịp thời thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng về hoàn thiện thể chế tư pháp, cải cách thủ tục hành chính, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và chuyển đổi số.
Đối với dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), các đại biểu tập trung cho ý kiến về phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng và phạm vi sửa đổi; việc sửa đổi 5 nguyên tắc, bổ sung 3 nguyên tắc mới trong hệ thống các nguyên tắc cơ bản; thẩm quyền của cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng; xử lý vật chứng, tài sản và các biện pháp ngăn chặn, biện pháp cưỡng chế. Việc hoàn thiện các quy định này cần bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ và khả thi của pháp luật, đáp ứng yêu cầu thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm. Đồng thời, các quy định phải bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể tham gia tố tụng, tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho hoạt động của các cơ quan tiến hành tố tụng.
Các đại biểu cũng đề nghị quan tâm đến hiệu lực thi hành, điều khoản chuyển tiếp và dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thi hành Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi). Quy định chuyển tiếp cần rõ ràng, thống nhất, bảo đảm quá trình áp dụng pháp luật không bị gián đoạn, tránh phát sinh vướng mắc trong thực tiễn.
Cho ý kiến về dự án Luật Thỏa thuận quốc tế (sửa đổi), các đại biểu cho rằng việc sửa đổi là cần thiết nhằm đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế, phù hợp với việc sắp xếp tổ chức bộ máy và vận hành chính quyền địa phương hai cấp; tháo gỡ những vướng mắc về chủ thể, thẩm quyền, thủ tục ký kết và nâng cao hiệu quả thực hiện thỏa thuận sau khi ký.
Theo các đại biểu, việc mở rộng quyền chủ động hợp tác quốc tế cần đi đôi với xác định rõ giới hạn thẩm quyền, điều kiện thực hiện và trách nhiệm của các chủ thể. Đặc biệt, đối với các tỉnh miền núi, biên giới, pháp luật cần tạo thuận lợi cho việc thiết lập, triển khai các quan hệ hợp tác phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời bảo đảm tính liên tục của những quan hệ đã được thiết lập trước khi sắp xếp tổ chức bộ máy. Do đó, dự thảo Luật cần quy định rõ phạm vi hợp tác, điều kiện thực thi và trách nhiệm kế thừa các thỏa thuận đã ký. Đây là cơ sở để địa phương phát huy quyền chủ động, khai thác hiệu quả các cơ hội hợp tác quốc tế, đồng thời bảo đảm các cam kết được thực hiện thông suốt, không bị gián đoạn do thay đổi về tổ chức hoặc thẩm quyền.
Bên cạnh đó, các đại biểu đánh giá việc đơn giản hóa thủ tục, bổ sung quy định về ký kết điện tử và xây dựng cơ sở dữ liệu là cần thiết, phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Tuy nhiên, việc đơn giản hóa phải gắn với cơ chế kiểm tra, giám sát và trách nhiệm thực hiện cụ thể.
Các đại biểu đề nghị mỗi cơ chế đơn giản hóa cần đi kèm trách nhiệm có thể kiểm tra; mỗi thỏa thuận được ký kết cần xác định rõ đầu mối tổ chức thực hiện và kết quả cần đạt. Qua đó, bảo đảm quyền chủ động hợp tác quốc tế được phát huy thực chất, có kiểm soát, góp phần nâng cao hiệu quả thực thi các thỏa thuận và đáp ứng yêu cầu hội nhập trong tình hình mới.