Tăng kết nối, chia sẻ dữ liệu để phục vụ người dân tốt hơn

Khắc phục tình trạng phân tán, thiếu liên thông dữ liệu

Tại phiên thảo luận của Tổ 3 (gồm Đoàn ĐBQH TP. Hải Phòng, tỉnh Lạng Sơn và tỉnh Hà Tĩnh) về tình hình kinh tế - xã hội, ĐBQH Nguyễn Thị Mai Thoa (TP. Hải Phòng) ghi nhận những kết quả tích cực trong triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW và các chính sách về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Theo đại biểu, kế hoạch 100 ngày xử lý các điểm nghẽn chuyển đổi số đang được tích cực thực hiện. Đề án 06 mang lại lợi ích thiết thực cho người dân, doanh nghiệp; hạ tầng dữ liệu tiếp tục được mở rộng, Trung tâm Dữ liệu quốc gia và Cổng Dịch vụ công quốc gia vận hành ổn định. Những kết quả này tạo nền tảng quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và chất lượng cung cấp dịch vụ công. Tuy nhiên, để phát huy tốt hơn nguồn lực đã đầu tư, cần tiếp tục hoàn thiện khả năng kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu giữa các hệ thống thông tin.

Dẫn báo cáo của ngành nội vụ, đại biểu Nguyễn Thị Mai Thoa cho biết, công chức thực hiện nhiệm vụ tổng hợp, báo cáo tình hình giải quyết thủ tục hành chính hiện phải khai thác dữ liệu trên nhiều hệ thống khác nhau. Do chức năng kết nối, đồng bộ dữ liệu ở một số hệ thống chưa hoàn thiện, việc thống kê vẫn cần nhiều thao tác thủ công. Sự khác biệt về cấu hình, phương thức vận hành và các trường dữ liệu cũng gây khó khăn cho việc đối chiếu, chuẩn hóa thông tin.

Trong một số trường hợp, người dân, doanh nghiệp vẫn phải cung cấp lại giấy tờ, thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu của cơ quan nhà nước. Cử tri Hải Phòng mong muốn các phần mềm, cơ sở dữ liệu chuyên ngành được kết nối đồng bộ hơn, khắc phục tình trạng thông tin đã cập nhật trên hệ thống này nhưng vẫn phải nhập lại hoặc đối chiếu trên hệ thống khác.

Từ thực tế này, đại biểu Nguyễn Thị Mai Thoa đề nghị, bên cạnh đầu tư hạ tầng và phát triển phần mềm, cần chú trọng quản trị dữ liệu thống nhất, bảo đảm khả năng kết nối, chia sẻ và tái sử dụng ngay từ khâu thiết kế hệ thống. Đồng thời, hoàn thiện cơ chế phân cấp quản trị dữ liệu, tạo điều kiện để địa phương chủ động khai thác thông tin phục vụ quản lý, điều hành.

Cùng quan tâm đến vấn đề này, ĐBQH Nguyễn Ngọc Sơn (TP. Hải Phòng) chỉ ra một số bất cập trong kết nối, chia sẻ dữ liệu và giải quyết thủ tục hành chính tại chính quyền cấp xã.

Theo đại biểu, các phần mềm nghiệp vụ hiện được phát triển theo từng lĩnh vực chuyên ngành, với tài khoản, cách nhập liệu và chuẩn dữ liệu khác nhau, khiến công chức cấp xã phải sử dụng đồng thời nhiều hệ thống, làm tăng khối lượng công việc. Bên cạnh đó, việc chia sẻ dữ liệu hai chiều giữa Trung ương và địa phương chưa thực sự thông suốt. Trong khi dữ liệu từ địa phương lên Trung ương đã được chú trọng kết nối, đồng bộ, khả năng khai thác theo chiều ngược lại còn hạn chế, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu quản lý ở cơ sở.

Một vấn đề khác là cách đánh giá chất lượng giải quyết thủ tục hành chính. Theo đại biểu, tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng hạn là chỉ số quan trọng nhưng chưa phản ánh đầy đủ thời gian, công sức người dân phải bỏ ra. Thời gian giải quyết hiện được tính từ khi hồ sơ được tiếp nhận vào hệ thống, trong khi người dân có thể phải mất thêm thời gian chuẩn bị, bổ sung, hoàn thiện hồ sơ trước đó.

Để khắc phục những bất cập trên, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn đề nghị bảo đảm các phần mềm tuân thủ Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số, tăng khả năng tích hợp, chia sẻ dữ liệu; giảm số phần mềm, tài khoản và báo cáo định kỳ tại cấp xã, tiến tới một cổng làm việc và một tài khoản cho cán bộ. Đồng thời, phân cấp nhiệm vụ cần gắn với quyền khai thác dữ liệu và công cụ thực hiện. Đại biểu đề nghị bổ sung vào dự thảo Nghị quyết nguyên tắc cơ quan tạo lập dữ liệu được khai thác dữ liệu đó và dữ liệu tổng hợp trên địa bàn quản lý; thực hiện phân quyền theo địa bàn, vai trò, tạo thuận lợi cho chính quyền cơ sở thực hiện nhiệm vụ.

Đối với việc đánh giá chất lượng giải quyết thủ tục hành chính, đại biểu đề nghị bổ sung các tiêu chí phản ánh sát hơn trải nghiệm thực tế của người dân, như thời gian từ lần nộp hồ sơ đầu tiên, số lần phải đi lại và mức độ thuận lợi khi thực hiện thủ tục. Đại biểu cũng kiến nghị Chính phủ báo cáo Quốc hội tại kỳ họp giữa năm 2027 về kết quả chia sẻ dữ liệu hai chiều giữa Trung ương và địa phương.

Hoàn thiện kiến trúc số, hướng tới giải quyết thủ tục liên thông

Trao đổi về những vấn đề các đại biểu nêu, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết, Chính phủ đang tập trung tháo gỡ các vướng mắc trong kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước. Qua tiếp xúc cử tri tại Hải Phòng, Thủ tướng cũng nhận được phản ánh về việc cán bộ cấp cơ sở phải sử dụng nhiều hệ thống thông tin của các bộ, ngành để giải quyết thủ tục hành chính.

Theo Thủ tướng, Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số vừa được ban hành là cơ sở quan trọng để khắc phục tình trạng này. Có thể hình dung khung kiến trúc như bản thiết kế tổng thể của một ngôi nhà, làm căn cứ để xây dựng, nâng cấp và kết nối các hệ thống thông tin theo một cấu trúc thống nhất. Trên cơ sở đó, Chính phủ đang giao Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công an phối hợp với các bộ, ngành, địa phương rà soát, đánh giá kiến trúc các hệ thống hiện có, xác định những phần cần nâng cấp hoặc đầu tư xây dựng mới. Việc rà soát nhằm bảo đảm các hệ thống thống nhất về tiêu chuẩn kỹ thuật, có khả năng kết nối, liên thông dữ liệu, đồng thời tránh tình trạng mỗi bộ, ngành, địa phương đầu tư một hệ thống riêng, gây lãng phí nguồn lực.

Cùng với hạ tầng kỹ thuật, Thủ tướng nhấn mạnh dữ liệu là yếu tố không thể thiếu, có vai trò quyết định đối với hiệu quả chuyển đổi số. Chính phủ đang đẩy nhanh xây dựng, hoàn thiện các cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành. Theo chỉ đạo của Ban Chỉ đạo 57, một số cơ sở dữ liệu trọng yếu phải hoàn thành trong năm 2026; riêng những cơ sở dữ liệu phức tạp như đất đai cần thêm thời gian, dự kiến hoàn thành vào năm 2027.

Thủ tướng cho biết, quá trình xây dựng, chuẩn hóa dữ liệu gặp không ít khó khăn, nhất là với những dữ liệu lịch sử phải rà soát, cập nhật hoặc xây dựng lại. Công việc này đòi hỏi thời gian, nhân lực và nguồn lực tài chính tương ứng. Khi khung kiến trúc, hệ thống dữ liệu và các quy định pháp lý được hoàn thiện đồng bộ, các bộ, ngành, địa phương sẽ kết nối với Cổng Dịch vụ công quốc gia, tạo điều kiện giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa, thống nhất và thông suốt. Theo Thủ tướng, khi đó, người dân và doanh nghiệp sẽ không phải cung cấp lại những giấy tờ, thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu chuyên ngành, bởi các cơ quan có thể trực tiếp khai thác, sử dụng dữ liệu phục vụ giải quyết thủ tục hành chính.

Thủ tướng nhấn mạnh, để đạt được mục tiêu này cần thêm thời gian, không thể hoàn thành ngay trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, Chính phủ đang quyết liệt thúc đẩy hoàn thiện các cơ sở dữ liệu và đầu tư đồng bộ hệ thống kỹ thuật, coi đây là một trong những nhiệm vụ ưu tiên cao trong thời gian tới.

Hà Lan