Kiểm soát chặt chẽ, ngăn ngừa thao túng, trục lợi trong đấu giá

ĐBQH Trần Hoàng Ngân (TP. Hồ Chí Minh): Minh bạch thông tin quy hoạch để tránh rủi ro trong đấu giá

Qua hơn 10 năm thi hành, Luật Đấu giá tài sản đã góp phần nâng cao tính minh bạch, nhất là trong đấu giá tài sản công, đất công, tạo nguồn thu cho ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, để tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, cần làm rõ các hành vi bị cấm, tăng cường công khai thông tin và hoàn thiện cơ chế xác định người trả giá liền kề.

Về các hành vi bị cấm tại Điều 10, đề nghị quy định cụ thể hơn hành vi cố ý cản trở, gây khó khăn trái pháp luật cho người tham gia đấu giá trong việc mua hồ sơ, đăng ký tham gia, tham dự phiên đấu giá và thực hiện quyền trả giá. Quy định rõ ràng sẽ tạo cơ sở pháp lý thuận lợi cho việc nhận diện, xử lý vi phạm.

Đối với Điều 20 về niêm yết việc đấu giá, giao Chính phủ quy định chi tiết các thông tin chính phải niêm yết, đồng thời đề nghị bổ sung cơ chế xác nhận điện tử hoặc xác nhận tự động trên hệ thống nhằm bảo đảm giá trị pháp lý của việc niêm yết điện tử, trong đó cần công khai thông tin quy hoạch gắn với tài sản đấu giá.

Thực tế có thể xảy ra tình trạng tại thời điểm đấu giá, khu đất được phép xây dựng công trình cao tầng, nhưng sau đó quy hoạch thay đổi, không còn cho phép xây dựng theo phương án ban đầu. Điều này có thể gây thiệt hại lớn cho người trúng đấu giá, ảnh hưởng đến hiệu quả khai thác, sử dụng tài sản. Vì vậy, cơ quan tổ chức đấu giá cần cung cấp đầy đủ thông tin quy hoạch liên quan, nhất là những tài sản có khả năng chịu tác động từ việc điều chỉnh quy hoạch, giúp người tham gia có cơ sở đánh giá và quyết định phù hợp.

Về khoản 8 Điều 28 liên quan đến điều kiện đăng ký tham gia đấu giá, đề nghị cân nhắc quy định theo hướng linh hoạt hơn. Theo đó, ngoài các điều kiện được luật quy định, cần nghiên cứu cho phép người có tài sản đấu giá đưa ra một số điều kiện bổ sung cần thiết, khách quan, phù hợp với tính chất tài sản và pháp luật có liên quan. Chẳng hạn, đối với tài sản có giá trị lịch sử, văn hóa, cần xem xét điều kiện sử dụng, khai thác nhằm bảo đảm gìn giữ giá trị của tài sản. Các điều kiện này phải được công khai ngay trong hồ sơ đấu giá, bảo đảm minh bạch và tránh việc đặt ra yêu cầu tùy tiện.

Đối với Điều 33 về xác định người trả giá liền kề, đề nghị làm rõ cả quyền lợi và trách nhiệm của chủ thể này, tránh nguy cơ thông đồng đẩy giá, sau đó người trúng đấu giá bỏ cuộc nhưng người trả giá liền kề không phải chịu trách nhiệm tương xứng. Quy định cần bảo đảm hài hòa lợi ích, ngăn ngừa hành vi lợi dụng cơ chế đấu giá để trục lợi.

Với đấu giá trực tuyến, cần tăng cường ứng dụng kỹ thuật, công nghệ để xác định người trả giá liền kề trong trường hợp có nhiều người cùng trả một mức giá hoặc phát sinh vướng mắc kỹ thuật. Thay vì áp dụng phương thức bốc thăm khi không xác định được người trả giá liền kề, cần nghiên cứu cơ chế xác định dựa trên dữ liệu và nguyên tắc ưu tiên rõ ràng, bảo đảm khách quan, công bằng, phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số trong hoạt động đấu giá tài sản.

ĐBQH Nguyễn Văn Quảng (Lâm Đồng): Có “điểm dừng” đấu giá đối với một số tài sản đặc biệt

Chính phủ chưa đề cập đến đấu giá quyền khai thác khoáng sản và tài nguyên. Trong khi đó, một nguyên nhân dẫn đến tình trạng giá vật liệu xây dựng tăng cao thời gian qua là do sự thao túng của các đối tượng, các doanh nghiệp trong quá trình tổ chức đấu giá các mỏ để khai thác làm vật liệu xây dựng.

Do vậy, đề nghị cần tiếp tục rà soát và phải giải quyết được câu chuyện đấu giá đối với khoáng sản, nhất là khoáng sản dùng làm vật liệu xây dựng. Với một số loại tài sản, cần hạn chế đưa ra tổ chức đấu giá ở những thời điểm nhất định.

Cũng liên quan đến vấn đề này, bên cạnh giá khởi điểm, đại biểu đề nghị bổ sung mức giá tối đa, tức là điểm dừng của cuộc đấu giá đối với một số tài sản đặc biệt chứ không phải lấy theo mức giá cao nhất và cứ thế đẩy giá lên. Nếu không có điểm dừng mà cứ đẩy giá lên sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến các hoạt động sản xuất và đầu tư khác chứ không chỉ đơn thuần là câu chuyện tăng thu ngân sách cho một địa phương.

Điều 23, dự thảo luật quy định quy chế cuộc đấu giá do tổ chức hành nghề đấu giá ban hành, áp dụng cho từng cuộc đấu giá trước ngày niêm yết việc đấu giá tài sản. Đề nghị cần làm rõ quy chế của một cuộc đấu giá tại sao lại giao cho tổ chức hành nghề đấu giá xây dựng? Trong khi đó, Điều 44 của luật cũ quy định rất cụ thể về các nội dung của quy chế cuộc đấu giá, tức là phải đưa vào luật để kiểm soát chứ không thể có tài sản lại giao hết cho tổ chức hành nghề tự quy định Quy chế.

Dự thảo luật thiếu bước trả giá và tham gia đấu giá. Thực tiễn, đã có sơ hở trong các bước trả giá, dẫn đến tình trạng người muốn trúng giá, nhất là trúng giá qua mạng, chỉ cần chờ đúng thời điểm chuẩn bị hết giờ đóng hệ thống mới trả giá chênh lên, trong khi tất cả các bước trả giá trước đó không hề tham gia. Đây cũng là sơ hở, cần phải có sự kiểm soát và điều chỉnh. Đặc biệt, trong lần sửa đổi này, phải tăng cường công tác quản lý đối với hoạt động đấu giá, không để xã hội hoá tràn lan.

ĐBQH Nguyễn Văn Huy (Hưng Yên): Phân định rõ trách nhiệm, ngăn ngừa trục lợi trong đấu giá tài sản

Cần tiếp tục làm rõ mối quan hệ giữa Luật Đấu giá tài sản và pháp luật chuyên ngành, bảo đảm thống nhất trong áp dụng nhưng vẫn có cơ chế xử lý phù hợp đối với những đặc thù của từng loại tài sản, lĩnh vực.

Đối với đấu giá trực tuyến, việc ứng dụng công nghệ giúp mở rộng khả năng tiếp cận, giảm chi phí và hạn chế sự can thiệp trực tiếp vào quá trình đấu giá. Tuy nhiên, cần bổ sung các nguyên tắc pháp lý về ghi nhận, lưu trữ dữ liệu, xác định trách nhiệm của đơn vị vận hành và các chủ thể liên quan. Đồng thời quy định rõ việc tạm dừng, tiếp tục hoặc tổ chức lại phiên đấu giá khi xảy ra sự cố. Việc hủy kết quả cần dựa trên tiêu chí cụ thể, nhất là khi lỗi kỹ thuật ảnh hưởng thực chất đến tính công bằng, minh bạch và độ tin cậy của kết quả.

Về chế tài đối với hành vi bỏ cọc, trả giá bất thường, cần có biện pháp đủ sức răn đe, ngăn chặn việc lợi dụng đấu giá để đầu cơ, gây nhiễu loạn thị trường. Tuy nhiên, việc áp dụng chế tài phải đúng người, đúng hành vi và tương xứng với mức độ vi phạm. Đại biểu đề nghị nghiên cứu cơ chế buộc bồi hoàn các chi phí thực tế, hợp lý có quan hệ nhân quả trực tiếp với hành vi vi phạm. Đồng thời không mặc nhiên quy trách nhiệm cho doanh nghiệp khi cá nhân vi phạm là người đại diện theo pháp luật hoặc sở hữu cổ phần chi phối, nếu chưa có căn cứ xác định tổ chức tham gia, chỉ đạo hoặc lợi dụng để thực hiện hành vi vi phạm.

Đối với việc bảo vệ người mua ngay tình khi kết quả đấu giá bị hủy do nguyên nhân không thuộc lỗi của họ, đề nghị làm rõ nguyên tắc hoàn trả tiền, xử lý các chi phí hợp lý và xem xét bồi thường thiệt hại theo lỗi, trách nhiệm của các chủ thể liên quan. Trong đó, cần phân biệt căn cứ hủy kết quả với trách nhiệm xử lý hậu quả pháp lý sau khi hủy, qua đó bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người mua và củng cố niềm tin vào hoạt động đấu giá tài sản.

Về trách nhiệm xác minh, công khai thông tin tài sản, đại biểu cho rằng, cần phân định rõ trách nhiệm giữa người có tài sản và tổ chức hành nghề đấu giá. Người có tài sản phải chịu trách nhiệm chính về tính hợp pháp, nguồn gốc và quyền được bán tài sản; tổ chức hành nghề đấu giá có trách nhiệm kiểm tra tính đầy đủ của hồ sơ, yêu cầu bổ sung, làm rõ khi phát hiện dấu hiệu bất thường và từ chối hoặc tạm dừng tổ chức đấu giá khi không đủ căn cứ pháp lý cần thiết.

Bên cạnh đó, cần hoàn thiện quy định về công khai tình trạng pháp lý, tình trạng thực tế, tranh chấp, hạn chế quyền và nghĩa vụ tài chính liên quan đến tài sản, bảo đảm người tham gia có đầy đủ thông tin trước khi quyết định trả giá.

Hoàng Ngọc - Nhật Trường