Xem xét đầy đủ các chỉ tiêu phản ánh chất lượng tăng trưởng

Từ kết quả này, tại phiên thảo luận tổ về tình hình kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước ngày 18/10, nhiều ĐBQH tin tưởng mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên trong năm 2026 và năm 2027 là hoàn toàn có cơ sở. Tuy vậy, cùng với việc thúc đẩy tăng trưởng, các đại biểu cũng đề nghị Quốc hội quan tâm đúng mức đến chất lượng tăng trưởng, nhất là mức độ cải thiện đời sống thực tế của người dân.

Nêu số liệu thống kê cho thấy thu nhập bình quân của người lao động trong 9 tháng năm 2026 đạt 9,1 triệu đồng/tháng, tăng 9,1%, nhưng tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên vẫn ở mức 8,87%, ĐBQH Nguyễn Vũ Trung (TP. Hồ Chí Minh) đề nghị bổ sung các chỉ số theo dõi thu nhập thực sau lạm phát, việc làm phi chính thức, thất nghiệp của thanh niên, số người không tham gia học tập hoặc không có việc làm, mức độ tham gia bảo hiểm xã hội và tình trạng chậm đóng bảo hiểm xã hội.

Các đại biểu cũng lưu ý, tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế cao là kết quả đáng ghi nhận, nhưng chưa đủ để phản ánh hiệu quả chăm sóc sức khỏe nếu người dân vẫn khó tiếp cận dịch vụ khám, chữa bệnh ban đầu hoặc phải chi trả chi phí lớn. Tương tự, tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ cần được xem xét cùng khả năng đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động, nhất là trong bối cảnh chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và sự phát triển của các ngành kinh tế mới. Trong lĩnh vực giáo dục, các chỉ tiêu cần phản ánh khả năng tiếp cận trường lớp, tình trạng thiếu giáo viên, điều kiện cơ sở vật chất và chênh lệch chất lượng giữa các địa phương. Hiệu quả chính sách an sinh xã hội cũng cần được đánh giá qua khả năng bảo vệ trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật và người lao động có thu nhập thấp...

ĐBQH Vũ Minh Đạo (Lai Châu) nhấn mạnh yêu cầu gắn mục tiêu tăng trưởng cao với cải thiện đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân, nhất là người thu nhập thấp, người dân vùng sâu, vùng xa và các nhóm yếu thế. Theo đại biểu, bên cạnh GDP, chất lượng cuộc sống, mức độ thụ hưởng dịch vụ công và sự hài lòng của người dân cần được coi là những thước đo quan trọng của phát triển.

Cùng với đề xuất bổ sung, làm rõ các chỉ tiêu xã hội, các đại biểu cũng nhấn mạnh yêu cầu phải chuyển hóa các chỉ tiêu này thành cam kết có nguồn lực và trách nhiệm báo cáo cụ thể. Mỗi lĩnh vực xã hội trọng yếu cần có ít nhất một chỉ tiêu kết quả gắn với cơ quan chủ trì, nguồn lực và mốc thời gian hoàn thành. Đây là cơ sở để chuyển các mục tiêu phát triển từ định hướng chung thành nhiệm vụ có thể kiểm tra, giám sát và đánh giá trách nhiệm.

Một khía cạnh khác của chất lượng tăng trưởng cũng được các ĐBQH đề cập là hiệu quả sử dụng nguồn lực và khả năng hạn chế những tổn thất trong tương lai. Theo đó, cần tính đến rủi ro môi trường, thiên tai và biến đổi khí hậu khi đánh giá năng lực tăng trưởng. Ngập úng đô thị, ùn tắc giao thông, sạt lở, ô nhiễm không khí và nguồn nước đều có thể gây thiệt hại cho người dân, doanh nghiệp, hạ tầng và nguồn thu. Các dự án hạ tầng quy mô lớn, khả năng chống chịu trước thiên tai và biến đổi khí hậu cần được xem là một tiêu chí đánh giá hiệu quả đầu tư, bên cạnh tiến độ và quy mô dự án.

Từ những ý kiến tại phiên thảo luận tổ tại Kỳ họp thứ Hai cũng đặt ra một yêu cầu xuyên suốt đối với Quốc hội khi xem xét, quyết định kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, dự toán ngân sách nhà nước năm 2027: không chỉ xem xét tính khả thi của mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên, mà còn phải làm rõ hệ thống chỉ tiêu đánh giá chất lượng tăng trưởng và cơ chế giám sát thực hiện. Cần đo lường kết quả tăng trưởng bằng những thay đổi mà người dân và doanh nghiệp có thể cảm nhận được, như thu nhập thực, việc làm ổn định, khả năng tiếp cận giáo dục và y tế cơ sở, mức giảm chi phí tuân thủ và chất lượng phục vụ các dịch vụ công... Với mỗi nhiệm vụ, cần xác định rõ người chịu trách nhiệm, nguồn lực, thời hạn và kết quả đầu ra. Quốc hội cần giám sát việc các nguồn lực đã huy động được chuyển hóa thành năng suất, năng lực sản xuất và chất lượng cuộc sống như thế nào.

Tăng trưởng cao có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển đất nước trong giai đoạn hiện nay. Nhưng tốc độ cao phải đi đôi với tính bền vững của nền kinh tế và chất lượng cuộc sống của người dân. Vì thế, bên cạnh mục tiêu tăng trưởng, Quốc hội cần xem xét đầy đủ các chỉ tiêu phản ánh chất lượng tăng trưởng, gắn với nguồn lực thực hiện và trách nhiệm giải trình.

Nguyễn Bình