Trẻ em gái xứng đáng được yêu thương, tôn trọng và trao cơ hội bình đẳng

Đưa thông điệp trân trọng con gái đến từng gia đình

Quan niệm trọng nam hơn nữ có thể tác động đến trẻ em gái từ trước khi chào đời, rồi tiếp tục ảnh hưởng đến cách các em được chăm sóc, học tập và lựa chọn tương lai. Vì vậy, nâng cao vị thế của trẻ em gái cần bắt đầu từ thay đổi nhận thức, giúp mỗi gia đình hiểu rằng con trai hay con gái đều xứng đáng được đón nhận và đầu tư cho sự phát triển.

Trên thực tế, các hoạt động truyền thông tôn vinh giá trị của con gái đã được triển khai hiệu quả. Tại Trung ương, năm 2016, cuộc thi kể chuyện bằng hình ảnh "Con gái thật tuyệt" thu hút 15.268 tác phẩm dự thi. Cuộc thi tiếp cận gần 30 triệu lượt người, nhận 1.058.468 lượt thích, 145.769 bình luận và 116.668 lượt chia sẻ; riêng bài có lượng tương tác cao nhất đạt hơn 9.000 lượt thích.

Thông điệp "Con gái thật tuyệt" trở thành một trong những thông điệp được chia sẻ nhiều nhất trên mạng xã hội nhân Ngày Quốc tế trẻ em gái 11/10 năm 2016. Những hình ảnh, câu chuyện về tình yêu thương và niềm tự hào dành cho con gái đã đưa vấn đề bình đẳng giới đến với công chúng bằng chất liệu gần gũi của đời sống.

Tiếp nối hoạt động này, năm 2019, cuộc thi sáng tạo video clip "Con gái thật tuyệt" tiếp tục được hưởng ứng, thu hút 11.155 bài dự thi. Trong đó, 8.434 bài hợp lệ được đăng tải, nhận 124.104 lượt bình chọn và 30.000 lượt chia sẻ. Sự tham gia của người dân đã góp phần mở rộng không gian truyền thông, để mỗi gia đình có thể trực tiếp kể câu chuyện và thể hiện sự trân trọng đối với con gái.

Cùng với các cuộc thi, hoạt động truyền thông nhân Ngày Quốc tế trẻ em gái 11/10, Tháng hành động vì bình đẳng giới vào tháng 11 và Ngày Gia đình Việt Nam 28/6 được triển khai thông qua sự phối hợp giữa Bộ Y tế, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, với các chương trình trên VTV, VOV và giao lưu trực tuyến. Những hình thức này tạo thêm cơ hội đưa thông điệp bình đẳng đến nhiều nhóm công chúng.

Triển khai tại địa phương, theo Báo Quảng Trị số liệu ghi nhận, toàn tỉnh có 5.677 trẻ trai và 5.011 trẻ gái chào đời, tương ứng tỷ số giới tính khi sinh 113,3 trẻ trai/100 trẻ gái. Thực tế đã đặt ra cầu tiếp tục khẳng định giá trị của con gái và thay đổi tâm lý ưa thích con trai. Quảng Trị tổ chức 153 hội nghị, hội thảo, nói chuyện chuyên đề về mất cân bằng giới tính khi sinh, thu hút hơn 5.000 người tham gia; tổ chức 4 lớp tập huấn nâng cao kiến thức về quy mô, cơ cấu, chất lượng dân số và giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh cho hơn 169 người.

Theo Chi cục Dân số tỉnh Quảng Trị, địa phương tiếp tục đẩy mạnh truyền thông về mất cân bằng giới tính khi sinh, bình đẳng giới, nâng cao vai trò, vị thế của phụ nữ và trẻ em gái. Trọng tâm là từng bước xóa bỏ quan niệm trọng nam hơn nữ, phổ biến các quy định về nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi, đồng thời khẳng định giá trị và quyền bình đẳng của phụ nữ, trẻ em gái. Các hoạt động được gắn với triển khai các chương trình, dự án, đề án có liên quan, góp phần thúc đẩy bình đẳng giới và nâng cao chất lượng dân số.

Từ tôn vinh đến hỗ trợ cơ hội phát triển

Theo các chuyên gia, sự trân trọng đối với trẻ em gái cần được thể hiện bằng những điều kiện cụ thể để các em học tập, phát triển năng lực và tự tin khẳng định bản thân. Trong đó, nhà trường giữ vai trò quan trọng trong việc hình thành nhận thức về giới và bình đẳng giới ngay từ sớm.

Theo Báo cáo số 931/BC-BYT ngày 1/6/2026 của Bộ Y tế, số trường THPT tham gia các hoạt động giáo dục về giới, bình đẳng giới và mất cân bằng giới tính khi sinh tăng từ 524 trường năm 2016 lên gần 3.000 trường năm 2023. Nội dung được tích hợp vào các môn Sinh học, Giáo dục công dân, Địa lý và triển khai thông qua hoạt động ngoại khóa, diễn đàn học sinh, hội thi "Rung chuông vàng".

Việc mở rộng giáo dục trong nhà trường giúp học sinh có thêm kiến thức để nhận diện định kiến giới, hiểu biết về quyền của mình. Khi cả học sinh nam và học sinh nữ cùng tham gia, sự bình đẳng có điều kiện được hình thành trong cách các em học tập, giao tiếp, chia sẻ trách nhiệm và nhìn nhận tương lai.

Cùng với đó là câu lạc bộ "Bạn gái tiêu biểu" tại các trường THCS thuộc Sơn La, Lào Cai, Bến Tre, Đồng Tháp và Cà Mau… Thành viên là những học sinh nữ có thành tích học tập xuất sắc trong các gia đình sinh con một bề là gái. Thông qua hoạt động câu lạc bộ, các em được nâng cao kiến thức, tư vấn tâm lý và khuyến khích tự tin vươn lên.

Ở cộng đồng, các tỉnh, thành phố tổ chức hội nghị biểu dương, gặp mặt các gia đình tiêu biểu sinh 2 con một bề là gái, nuôi con khỏe, dạy con ngoan, học giỏi, thành đạt. Cùng với biểu dương, các địa phương cũng thực hiện hỗ trợ kinh phí, trao học bổng, tặng quà cho học sinh nữ có thành tích học tập xuất sắc trong các gia đình sinh con một bề là gái.

Những khoản hỗ trợ học tập giúp sự động viên trở thành điều kiện thiết thực để các em tiếp tục đến trường, đồng thời khuyến khích cha mẹ quan tâm đầu tư cho con gái. Từ những mô hình này, yêu cầu đặt ra là sự yêu thương và cơ hội phát triển cần được bảo đảm cho mọi trẻ em gái, trong đó có những em học tập còn khó khăn hoặc chưa có điều kiện thể hiện năng lực.

Bên cạnh đó, các mô hình "Ngôi nhà Bình yên", "Địa chỉ tin cậy tại cộng đồng", "Làng quê an toàn", "Tuyến phố an toàn" hướng tới phòng ngừa bạo lực, hỗ trợ phụ nữ và trẻ em gái cũng được triển khai hiệu quả. Một môi trường có sự bảo vệ và những địa chỉ hỗ trợ cụ thể giúp các em có thêm điểm tựa khi gặp nguy cơ hoặc bị tổn thương.

Giữ gìn tuổi thơ, lắng nghe lựa chọn của các em

Cơ hội bình đẳng của trẻ em gái còn bị đe dọa bởi tảo hôn. Ngày Quốc tế Trẻ em gái (11/10/2026) xác định tảo hôn ở trẻ em gái tiếp tục là một trong những rào cản cấp bách cần tập trung xóa bỏ. Mỗi năm có hơn 12 triệu trẻ em gái trên thế giới kết hôn trước tuổi trưởng thành. Tại Việt Nam, tảo hôn vẫn diễn ra tại một số vùng đồng bào dân tộc thiểu số và vùng sâu, vùng xa, đòi hỏi sự vào cuộc mạnh mẽ của ngành y tế và các cấp chính quyền.

Tảo hôn để lại nhiều hệ lụy đối với trẻ em gái, ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe thể chất, sức khỏe sinh sản và tâm lý, làm gia tăng rủi ro khi mang thai, sinh con ở tuổi vị thành niên. Việc lập gia đình quá sớm còn khiến các em đứng trước nguy cơ gián đoạn học tập, thu hẹp cơ hội tiếp cận việc làm, phát triển năng lực và tự chủ trong cuộc sống, đồng thời gia tăng nguy cơ bị bạo lực gia đình. Cùng với hôn nhân cận huyết thống và mất cân bằng giới tính khi sinh, tảo hôn đặt ra những thách thức đối với việc nâng cao chất lượng dân số và nguồn nhân lực.

Trước thực tế đó, năm 2026, Cục Dân số, Bộ Y tế tập trung triển khai các hoạt động hưởng ứng Ngày Quốc tế trẻ em gái 11/10, nhấn mạnh thông điệp chấm dứt nạn tảo hôn và thúc đẩy quyền của trẻ em gái. Các giải pháp chú trọng kết hợp truyền thông trên nền tảng số với tuyên truyền trực tiếp tại cơ sở, thông qua các cuộc thi tìm hiểu về mất cân bằng giới tính khi sinh, hoạt động biểu dương các gia đình có 2 con gái thực hiện tốt chính sách dân số, con gái chăm ngoan học giỏi, điểm truyền thông, diễu hành cổ động, sân khấu hóa, tăng cường truyền thông nhằm nâng cao vị thế, vai trò của phụ nữ, trẻ em gái, xóa bỏ bất bình đẳng giới góp phần giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh.

Những hoạt động này hướng tới nâng cao trách nhiệm của gia đình và cộng đồng, bảo vệ sức khỏe, duy trì cơ hội học tập và tạo điều kiện để trẻ em gái được phát triển toàn diện, có tiếng nói trong những quyết định liên quan đến tương lai của mình.

Tại Cao Bằng, hưởng ứng Ngày Quốc tế trẻ em gái 11/10/2026 với chủ đề "Chấm dứt nạn tảo hôn và thúc đẩy quyền của trẻ em gái", ngành y tế tập trung truyền thông về giảm thiểu tảo hôn, xóa bỏ định kiến giới và bảo đảm quyền lợi của các em. Trạm Y tế xã, phường tại Cao Bằng đã hướng dẫn đội ngũ y tế thôn bản, cộng tác viên dân số tăng cường truyền thông trực tiếp, tư vấn tại hộ gia đình. Từ những cuộc trao đổi ở cơ sở, thông điệp bảo vệ trẻ em gái được gắn với các quyết định gần gũi: tạo điều kiện cho các em đi học, không gây áp lực kết hôn sớm, quan tâm những khó khăn của các em và hỗ trợ các em tìm kiếm sự giúp đỡ khi cần thiết.

Giai đoạn 2026 - 2035, Bộ Y tế nhấn mạnh định hướng tăng cường truyền thông hướng tới nam giới, xây dựng chương trình truyền thông về vai trò người cha, trách nhiệm gia đình trong thực hiện bình đẳng giới với mô hình "Người cha trách nhiệm". Sự tham gia của nam giới có ý nghĩa trực tiếp trong thay đổi quan niệm trọng nam và cách chia sẻ trách nhiệm chăm sóc, nuôi dạy con. Khi người cha dành thời gian lắng nghe, động viên con gái học tập, chia sẻ việc chăm sóc và tôn trọng nguyện vọng của con, bình đẳng được thể hiện bằng những việc làm mà trẻ cảm nhận mỗi ngày.

Hồng Hoa