Nên giao Chính phủ quy định chi tiết tiêu chuẩn luật sư

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, sáng 19/10, Quốc hội tiến hành thảo luận ở tổ về Dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi); Dự án Luật Luật sư (sửa đổi); Dự án Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi).

Cho ý kiến tại Tổ 14 (gồm Đoàn ĐBQH các tỉnh Đắk Lắk và Tuyên Quang), các đại biểu cơ bản tán thành với sự cần thiết sửa đổi các Luật này để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật, đáp ứng yêu cầu thực tiễn và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Cân nhắc mở rộng tiêu chuẩn luật sư

Góp ý về tiêu chuẩn luật sư tại Điều 7 dự thảo Luật Luật sư, ĐBQH Lý Văn Huấn (Tuyên Quang) cho rằng một số tiêu chí còn mang tính định tính, chưa đủ rõ ràng, cụ thể.

Điều 7 dự thảo Luật Luật sư quy định người muốn trở thành luật sư phải đáp ứng đủ các tiêu chuẩn: “Là công dân Việt Nam, trung thành với Tổ quốc, tuân thủ Hiến pháp, pháp luật, có bản lĩnh chính trị vững vàng, có phẩm chất đạo đức tốt, kiên quyết bảo vệ công lý, liêm chính và trung thực”.

ĐBQH Lý Văn Huấn đề nghị quy định cụ thể hơn các tiêu chuẩn này, đồng thời giao Chính phủ hướng dẫn chi tiết để bảo đảm áp dụng thống nhất.

Dự thảo Luật cũng mở rộng tiêu chuẩn trở thành luật sư. Theo đó, “người có bằng thạc sĩ luật, tiến sĩ luật mà không có bằng cử nhân luật muốn trở thành luật sư phải đáp ứng tiêu chuẩn quy định tại điểm a khoản 1 của Điều này và phải tốt nghiệp khóa đào tạo nghề luật sư, hoàn thành 12 tháng tập sự hành nghề luật sư và đạt yêu cầu kỳ thi quốc gia về luật sư”.

ĐBQH Ngô Trung Thành (Đắk Lắk) cho rằng, cần hết sức cân nhắc việc mở rộng tiêu chuẩn trở thành luật sư, bởi nghề luật sư gắn với yêu cầu bảo vệ công lý, quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, người dân.

Theo đại biểu, bằng cử nhân luật cung cấp kiến thức nền tảng về pháp luật, trong khi đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ luật có định hướng nghiên cứu chuyên sâu, học thuật, khác với đào tạo kiến thức nền tảng phục vụ hành nghề. Vì vậy, đại biểu “chưa thực sự yên tâm” với đề xuất cho phép người có bằng thạc sĩ hoặc tiến sĩ luật nhưng không có bằng cử nhân luật trở thành luật sư.

Đại biểu cho rằng, việc mở rộng tiêu chuẩn nhằm thu hút nhân lực, nhất là từ nước ngoài, cần được nghiên cứu kỹ. Chẳng hạn, tại một số nước theo hệ thống Anh - Mỹ, người muốn hành nghề luật phải hoàn thành chương trình Juris Doctor (JD) với thời gian đào tạo chuẩn khoảng ba năm, chuyên sâu về hành nghề luật; song song với các chương trình thạc sĩ, tiến sĩ luật thiên về nghiên cứu. Vì vậy, cần nghiên cứu kỹ sự khác biệt giữa các mô hình đào tạo trước khi điều chỉnh tiêu chuẩn luật sư.

Từ những phân tích trên, đại biểu Ngô Trung Thành đề nghị giữ nguyên tiêu chuẩn có bằng cử nhân luật; đồng thời nghiên cứu quy định phù hợp đối với các mô hình đào tạo khác có trình độ tương đương.

Có nên cho phép luật sư tập sự tham gia tố tụng?

Liên quan đến hoạt động của người tập sự hành nghề luật sư, ĐBQH Lý Văn Huấn cho rằng quy định tại Điều 9 dự thảo Luật chưa bảo đảm tính thống nhất với pháp luật về tố tụng.

Theo dự thảo, người tập sự hành nghề luật sư được đi cùng luật sư hướng dẫn gặp gỡ những người tham gia tố tụng trong các vụ án hình sự, dân sự, hành chính; được cùng luật sư hướng dẫn tham gia tố tụng trong vụ việc dân sự, vụ án hành chính và thực hiện một số hoạt động nghề nghiệp khác, với điều kiện có sự phân công, giám sát của luật sư hướng dẫn và được khách hàng đồng ý.

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng pháp luật tố tụng hiện hành cũng như các quy định đang được sửa đổi, bổ sung chỉ quy định luật sư được tham gia hoạt động tố tụng, chưa có quy định tương ứng đối với người tập sự hành nghề luật sư. Vì vậy, đại biểu đề nghị rà soát nội dung này để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật.

Ở góc nhìn khác, ĐBQH Nguyễn Thái Học (Đắk Lắk) cho rằng cần tạo điều kiện để người tập sự hành nghề luật sư tham gia các hoạt động tố tụng, bởi nếu không được trực tiếp thực hành, họ khó nâng cao kỹ năng nghề nghiệp và tích lũy kinh nghiệm. Vấn đề quan trọng là phải quy định rõ trách nhiệm của luật sư hướng dẫn đối với người tập sự.

Chia sẻ kinh nghiệm bản thân, đại biểu cho biết từng trải qua thời gian tập sự hành nghề luật sư kéo dài hai năm. Khi đó, người tập sự được tham gia các hoạt động tố tụng dưới sự hướng dẫn của luật sư, người chịu trách nhiệm cả về mặt pháp lý.

Theo đại biểu, dù dự thảo Luật không cho phép người tập sự ký các văn bản mang tính pháp lý, vẫn cần tạo điều kiện để họ tham gia hoạt động tố tụng dưới sự hướng dẫn, giám sát của luật sư. Đây là cơ hội để người tập sự rèn luyện kỹ năng, tích lũy kinh nghiệm thực tiễn, đồng thời tạo cơ sở đánh giá, sát hạch sau khi hoàn thành thời gian tập sự 12 tháng.

Cần lộ trình phù hợp khi số hóa hoạt động luật sư

Liên quan đến quyền và nghĩa vụ luật sư, điểm e, Khoản 1, Điều 12 dự thảo Luật quy định: Có trách nhiệm cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí, trợ giúp pháp lý, tham gia tố tụng trong các vụ án theo yêu cầu của cơ quan tiến hành tố tụng, thực hiện trách nhiệm xã hội khác theo quy định của Luật này, pháp luật về trợ giúp pháp lý và pháp luật khác có liên quan.

Đại biểu Lý Văn Huấn cho rằng, quy định này rất cần thiết, nhưng chưa rõ về phạm vi, đối tượng, số lượng, thời hạn, hình thức, phương thức được phân công tham gia, luật sư tham gia đoàn luật sư và các tổ chức của các cơ quan có liên quan trong việc tổ chức thực hiện việc cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí.

Do đó, đại biểu đề nghị các cơ quan soạn thảo nên rà soát, nghiên cứu bổ sung các quy định này và giao cho Chính phủ quy định chi tiết về số lượng, đối tượng, phạm vi áp dụng và số vụ việc pháp lý được thực hiện miễn phí hằng năm.

Ngoài ra, theo đại biểu Lý Văn Huấn, dự thảo Luật bổ sung quy định về cơ sở dữ liệu luật sư, cho phép ký hợp đồng dịch vụ pháp lý qua phương tiện điện tử và ghi nhận giá trị pháp lý của dữ liệu điện tử. Cho rằng quy định này cần thiết, phù hợp với xu thế chuyển đổi số, đại biểu lưu ý cần có lộ trình thực hiện.

Theo đại biểu, ngay cả việc triển khai tố tụng điện tử hiện nay cũng gặp khó khăn do hạ tầng công nghệ thông tin ở một số tỉnh chưa đáp ứng yêu cầu. Bên cạnh đó, năng lực thực hiện môi trường điện tử còn hạn chế, đặc biệt đối với luật sư ở các vùng miền núi, nơi điều kiện hạ tầng công nghệ thông tin còn khó khăn. Tại một số địa phương, lực lượng luật sư chủ yếu là những người lớn tuổi, đã nghỉ hưu.

Vì vậy, đại biểu Lý Văn Huấn đề nghị xây dựng lộ trình phù hợp, đồng thời có chính sách hỗ trợ hạ tầng công nghệ thông tin cho luật sư tại các địa phương, bảo đảm đáp ứng yêu cầu triển khai các quy định mới.

Đan Thanh; Ảnh: Quang Khánh