Tổng thống Pháp kêu gọi bình tĩnh sau làn sóng bạo loạn nghiêm trọng
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron kêu gọi người dân giữ bình tĩnh sau khi các cuộc biểu tình phản đối chi phí sinh hoạt và tình trạng xuống cấp của dịch vụ công biến thành bạo loạn tại nhiều thành phố. Gần 2.400 người bị bắt, hàng trăm cơ sở kinh doanh bị phá hoại, trong khi vụ phóng hỏa Tòa thị chính Limoges trở thành biểu tượng cho mức độ nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng.
Pháp ngày 18/10 bước vào chiến dịch khắc phục hậu quả trên quy mô lớn, sau một ngày biểu tình toàn quốc bị phủ bóng bởi các vụ đụng độ, phóng hỏa và cướp phá nghiêm trọng nhất trong nhiều năm.
Từ Lille ở miền Bắc tới Marseille ở miền Nam, từ Strasbourg ở miền Đông tới Bordeaux ở miền Tây Nam, lực lượng chức năng và nhân viên đô thị được huy động thu dọn xe bị đốt, kính vỡ và các chướng ngại vật trên đường phố. Tuy nhiên, tình hình vẫn chưa hoàn toàn lắng dịu khi những vụ đụng độ mới xảy ra tại Paris và Marseille trong ngày 18/10.
Tại Quảng trường République ở thủ đô Paris, cảnh sát chống bạo động sử dụng hơi cay để giải tán các nhóm biểu tình. Một số người đốt các đống xe đạp và tìm cách phá hoại cơ sở kinh doanh. Cảnh sát cũng can thiệp tại Marseille nhằm ngăn chặn những nhóm tìm cách xông vào cửa hàng.
"Không gì có thể biện minh cho bạo lực"
Sau cuộc họp khẩn với các quan chức cấp cao, Tổng thống Emmanuel Macron có bài phát biểu trên truyền hình tối 18/10, lên án mạnh mẽ các hành vi bạo lực. Nhà lãnh đạo Pháp cho rằng không có lý do nào có thể biện minh cho việc đập phá, cướp bóc và tấn công các công trình công cộng. Ông nói những hình ảnh xảy ra trên đường phố khiến người dân Pháp cảm thấy “phẫn nộ và hổ thẹn”.
Tuy nhiên, Tổng thống Macron nhấn mạnh không được đánh đồng những người biểu tình ôn hòa, có những yêu cầu chính đáng, với những nhóm chủ ý phá hoại. Ông thừa nhận các quan ngại về chi phí sinh hoạt, giá nhiên liệu và tương lai của thanh niên cần được chính phủ lắng nghe và giải quyết.
Tổng thống Pháp cho biết Thủ tướng Sébastien Lecornu sẽ gặp đại diện các đảng phái chính trị, tổ chức công đoàn, học sinh, sinh viên, giáo viên, doanh nghiệp, chính quyền địa phương và nghị sĩ trong những ngày tới để xây dựng giải pháp cho các vấn đề xã hội đang gây bất bình.
“Chúng ta không thể yêu cầu giới trẻ tin tưởng vào tương lai nếu không trao cho họ cơ hội tham gia xây dựng các câu trả lời và có chỗ ngồi tại bàn thảo luận”, ông Macron nói.
Nhà lãnh đạo Pháp đồng thời yêu cầu Bộ Nội vụ công khai đánh giá về chiến lược bảo đảm an ninh, năng lực tình báo và công tác dự báo trước các cuộc biểu tình. Cảnh sát bị cho là đã đánh giá thấp quy mô huy động cũng như khả năng các nhóm nhỏ, cơ động cao phân tán và gây rối tại nhiều địa điểm.
Ông Macron không ban bố tình trạng khẩn cấp như đề nghị của một số chính trị gia cánh hữu. Thay vào đó, chính phủ sẽ cho phép các tỉnh trưởng, phối hợp với chính quyền địa phương, cấm một số cuộc tập trung nếu cần thiết để bảo vệ công trình công cộng và cơ sở kinh doanh.
Gần 2.400 người bị bắt
Theo số liệu cập nhật của Bộ Nội vụ Pháp, lực lượng chức năng đã tiến hành 2.397 vụ bắt giữ trong ngày 17/10. Tổng cộng 997 cảnh sát và hiến binh bị thương, trong đó có bảy trường hợp nghiêm trọng. Một người biểu tình tử vong sau khi bị ngừng tim trong cuộc tuần hành tại Paris.
Bộ Nội vụ ước tính khoảng 550.000 người tham gia 110 cuộc tuần hành trên toàn quốc, trong khi các tổ chức công đoàn và sinh viên đưa ra con số khoảng 800.000 người. Phần lớn những người tham gia biểu tình ôn hòa, nhưng một số nhóm quá khích đã tấn công trụ sở công quyền, phương tiện cảnh sát, cửa hàng và siêu thị.
Làn sóng biểu tình bắt nguồn từ phong trào kéo dài khoảng một tháng của học sinh trung học, phản đối điều kiện học tập xuống cấp và tình trạng thiếu nguồn lực tại các trường học. Phong trào sau đó nhận được sự hưởng ứng của sinh viên, công đoàn, người lao động và một bộ phận lực lượng “Áo vàng”, mở rộng sang các yêu cầu về kiểm soát giá cả, tăng lương, cải thiện lương hưu và bảo vệ dịch vụ công.
Giá sinh hoạt và nhiên liệu tăng cao trong khi nền kinh tế tăng trưởng yếu đã tạo nên bầu không khí xã hội dễ bùng phát. Sự hội tụ giữa bất bình của giới trẻ với những khó khăn kinh tế lâu dài khiến các cuộc tuần hành ngày 17/10 trở thành một trong những đợt huy động xã hội lớn nhất tại Pháp trong những năm gần đây.
Chính phủ cáo buộc các nhóm cực tả và phần tử tội phạm lợi dụng các cuộc tuần hành để gây bạo lực và cướp phá. Tuy nhiên, những người biểu tình ôn hòa cũng bày tỏ lo ngại rằng các hành vi phá hoại đã làm lu mờ những yêu cầu chính đáng liên quan đến đời sống, giáo dục và dịch vụ công.
Tòa thị chính Limoges bị thiêu rụi
Thiệt hại nghiêm trọng nhất được ghi nhận tại Limoges, thành phố miền Trung nước Pháp nổi tiếng với nghề sản xuất đồ sứ. Tòa thị chính có lịch sử hơn 140 năm bị phóng hỏa, khiến phần lớn công trình bị phá hủy và tháp đồng hồ đổ sập.
Hình ảnh tòa nhà chìm trong biển lửa gợi lại ký ức về vụ cháy Nhà thờ Đức Bà Paris năm 2019. Thị trưởng Limoges Guillaume Guérin cho rằng vụ tấn công mang tính chủ ý và những người có mặt bên trong tòa nhà đã thực sự lo sợ cho tính mạng.
Ông Guérin chỉ trích việc không có đủ lực lượng cảnh sát quốc gia được triển khai tới thành phố, đồng thời cảnh báo có thể từ chức nếu chính quyền trung ương không cấp kinh phí cần thiết để khôi phục tòa thị chính.
Tại Marseille, những người mặc trang phục màu đen xông vào tòa thị chính và vẽ các khẩu hiệu mang nội dung vô chính phủ. Ở Lyon, văn phòng du lịch thành phố bị đốt. Một nhóm người có che mặt cũng xâm nhập tư dinh của tỉnh trưởng tại Bordeaux. Tại Paris, nhiều cửa hàng xa xỉ, siêu thị, phương tiện và tuyến phố bị phá hoại.
Giám đốc điều hành tập đoàn bán lẻ Carrefour Alexandre Bompard cho biết 50 cửa hàng của doanh nghiệp bị hư hại, trong đó 20 địa điểm bị cướp phá. Thiệt hại ước tính lên tới hàng chục triệu euro.
Bộ trưởng Kinh tế Roland Lescure cam kết hỗ trợ các chủ doanh nghiệp chịu thiệt hại, đồng thời khẳng định những người gây ra hành vi phá hoại phải bồi thường và chịu trách nhiệm trước pháp luật.
Sức ép chính trị trước cuộc bầu cử năm 2027
Bạo loạn bùng phát trong bối cảnh nước Pháp đang tiến gần cuộc bầu cử tổng thống năm 2027, thời điểm ông Macron phải kết thúc nhiệm kỳ sau một thập kỷ nắm quyền.
Những năm cuối trong nhiệm kỳ của nhà lãnh đạo Pháp bị phủ bóng bởi bất mãn xã hội, tăng trưởng yếu, nợ công gia tăng và cảm giác suy giảm chất lượng của các dịch vụ thiết yếu. Cuộc khủng hoảng mới có nguy cơ đẩy chi phí sinh hoạt, giáo dục và năng lực duy trì trật tự trở thành những chủ đề trung tâm của chiến dịch tranh cử.
Lãnh đạo đảng Tập hợp Quốc gia Marine Le Pen, người đang dẫn đầu một số cuộc thăm dò trước bầu cử, cũng kêu gọi bình tĩnh. Bà nhấn mạnh bạo lực không phải là một quan điểm, phá hoại không phải là cách thể hiện và hỗn loạn không thể trở thành một dự án dành cho nước Pháp.
Trong khi đó, lãnh đạo phe cánh tả Jean-Luc Mélenchon và các đồng minh cho rằng chính quyền không thể chỉ tập trung vào vấn đề an ninh mà phải đưa ra câu trả lời chính trị đối với các yêu cầu của học sinh và người lao động. Một số đại diện phe đối lập chỉ trích bài phát biểu của ông Macron chưa kèm theo những biện pháp đủ cụ thể để giải quyết khủng hoảng.
Làn sóng bất ổn lần này vì thế đặt Điện Élysée trước một bài toán kép: khôi phục trật tự trong khi phải xử lý những bất bình xã hội đã tích tụ từ lâu. Việc hơn nửa triệu người xuống đường cho thấy những vụ cướp phá chỉ là phần bạo lực dễ nhìn thấy nhất; phía sau đó là một cuộc khủng hoảng niềm tin rộng lớn hơn mà các biện pháp an ninh đơn thuần khó có thể giải quyết.