Lợi ích bất ngờ của việc đi bộ đối với não bộ

Đi bộ giúp hình thành những ý tưởng mới

Những nhân vật nổi tiếng như Albert Einstein, Virginia Woolf, Stephen King, Henry David Thoreau, Friedrich Nietzsche, Steve Jobs... có điểm gì chung?

Họ đều đánh giá cao vai trò của đi bộ đối với tư duy sáng tạo.

Dù là một hoạt động bình thường, đi bộ đã được chứng minh mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, trong đó có kéo dài tuổi thọ và giúp não bộ trẻ trung hơn. Ngày nay, nhiều nghiên cứu khoa học tiếp tục làm rõ mối liên hệ giữa hoạt động này với khả năng nảy sinh ý tưởng mới.

Theo The Washington Post ngày 18/10, một phân tích tổng hợp gồm 23 nghiên cứu, công bố trên tạp chí PLOS ONE mới đây cho thấy đi bộ có tác động đáng kể đến tư duy phân kỳ - khả năng tạo ra nhiều ý tưởng mới và khác nhau.

Trong tâm lý học, sáng tạo thường được đánh giá thông qua hai dạng tư duy: tư duy phân kỳ, giúp mở rộng các ý tưởng, và tư duy hội tụ, giúp đánh giá, lựa chọn phương án tốt nhất. Phân tích trên cho thấy đi bộ cải thiện rõ rệt tư duy phân kỳ, nhưng chưa ghi nhận lợi ích tương tự đối với tư duy hội tụ.

Kết quả này phù hợp với một nghiên cứu năm 2024 theo dõi hoạt động thể chất của 157 người trẻ trong 5 ngày. Những người đi bộ nhiều hơn, đặc biệt ngay trước khi thực hiện bài kiểm tra sáng tạo, thường đưa ra các câu trả lời độc đáo hơn. Một nghiên cứu khác cùng năm, công bố trên tạp chí Scientific Reports, cũng ghi nhận những người hoạt động thể chất nhiều hơn và ít ngồi lâu có xu hướng tham gia các hoạt động sáng tạo thường xuyên hơn.

Theo Alex Thabane, nhà nghiên cứu tại Đại học McMaster và là tác giả chính của phân tích tổng hợp, đi bộ giúp con người tạo ra những ý tưởng mới lạ và độc đáo, dù không nhất thiết cải thiện khả năng đánh giá các ý tưởng đó.

Vì sao đi bộ giúp giải phóng tư duy?

Các nhà khoa học chưa xác định đầy đủ cơ chế khiến đi bộ kích thích khả năng sáng tạo, nhưng cho rằng tác động này có thể bắt nguồn từ cả yếu tố tâm lý và sinh lý.

Theo nhà nghiên cứu Thabane, đứng dậy và đi lại giúp con người tạm rời khỏi vấn đề đang cố gắng giải quyết, tạo điều kiện để tâm trí suy nghĩ tự do và hình thành những liên tưởng mới. Đi bộ cũng có thể tăng lưu lượng máu đến não và cải thiện tâm trạng, qua đó hỗ trợ hoạt động nhận thức.

Sự tự do trong vận động dường như cũng đóng vai trò quan trọng. Một nghiên cứu năm 2022 cho thấy những người được tự do đi lại tạo ra nhiều ý tưởng mới lạ hơn so với những người phải di chuyển theo lộ trình cố định. Xu hướng tương tự xuất hiện ở nhóm ngồi: những người được ngồi thoải mái có khả năng sáng tạo tốt hơn những người phải nhìn cố định vào một điểm trên màn hình.

Bà Barbara Händel, nhà thần kinh học nhận thức và là tác giả cấp cao của nghiên cứu, cho rằng nhận thức của con người gắn bó sâu sắc với hệ thống vận động. Trong quá trình tiến hóa, con người thường xuyên vận động để tìm kiếm thức ăn, nơi trú ẩn, học hỏi, cảm nhận và ghi nhớ thông tin.

Khi cơ thể di chuyển, cách não bộ tiếp nhận và xử lý thông tin từ thị giác, thính giác và xúc giác cũng thay đổi. Điều này có thể góp phần tạo ra điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động nhận thức và sáng tạo.

Về lâu dài, đi bộ và các hình thức tập luyện khác còn giúp tăng yếu tố dinh dưỡng thần kinh có nguồn gốc từ não (BDNF), một protein quan trọng đối với sự phát triển của tế bào thần kinh mới. Hoạt động thể chất cũng góp phần cải thiện giấc ngủ, qua đó hỗ trợ chức năng nhận thức nói chung.

Tận dụng những bước chân để khơi nguồn ý tưởng

Đi bộ là hoạt động đơn giản, dễ thực hiện và không đòi hỏi thiết bị chuyên dụng. Nhà nghiên cứu Thabane cho biết ông duy trì thói quen đi bộ trong giờ nghỉ trưa để ngắt quãng nhịp độ làm việc, đồng thời có thêm thời gian suy nghĩ và tìm cách giải quyết vấn đề.

Đi bộ ngoài trời có thể mang lại lợi ích bổ sung nhờ tiếp xúc với thiên nhiên, vốn được cho là có khả năng hỗ trợ phục hồi sự chú ý. Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh không nhất thiết phải đi bộ đường dài; ngay cả một chuyến đi ngắn quanh nhà hoặc văn phòng cũng có thể giúp con người thoát khỏi trạng thái bế tắc trong suy nghĩ. Việc dành vài phút vận động sẽ giúp chúng ta nhìn nhận vấn đề theo một hướng khác, mở ra những ý tưởng mới.

Lần tới, khi cảm thấy tư duy bế tắc, hãy nhớ rằng một cách đơn giản để khơi gợi sự sáng tạo có thể bắt đầu ngay từ những bước chân của bạn.

Hồng Nhung