Không để sự thận trọng làm lỡ cơ hội

Đáp ứng đúng tâm tư, nguyện vọng của doanh nghiệp

- Phát biểu khai mạc Kỳ họp thứ Hai, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh “những quyết sách của Quốc hội phải thật sự nhanh, đúng, trúng, khả thi, tạo chuyển biến rõ rệt trong thực tiễn”. Từ kinh nghiệm đồng hành cùng cộng đồng doanh nhân và tư vấn chiến lược, ông đánh giá thế nào về yêu cầu này, nhất là trong bối cảnh đất nước đặt mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên?

- Chất lượng thể chế, chính sách và quyết định là những yếu tố then chốt giúp một quốc gia phát triển nhanh, bền vững. Dù đất nước đã đạt nhiều thành tựu qua các thời kỳ, một số chính sách vẫn chưa thực sự đi vào thực tiễn của cộng đồng doanh nghiệp. Vì vậy, những yêu cầu mà Chủ tịch Quốc hội đặt ra đáp ứng đúng tâm tư, nguyện vọng và mong đợi của doanh nhân. Quyết sách phải nhanh để thích ứng với thị trường biến động liên tục và bối cảnh toàn cầu; đồng thời phải đúng đối tượng, đúng vấn đề, đúng thời điểm, đáp ứng mục tiêu của doanh nghiệp và quốc gia.

Tôi đặc biệt tâm đắc với yêu cầu chính sách phải “tạo chuyển biến rõ rệt trong thực tiễn”, lấy kết quả làm thước đo thay vì chỉ căn cứ vào những việc đã làm. Định hướng này phù hợp với xu hướng quốc tế, trong đó chính sách có mục tiêu rõ ràng và được đo lường cụ thể. Việc các cơ quan từ Trung ương đến địa phương bắt đầu áp dụng hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả công việc (KPI) cũng cho thấy định hướng đánh giá dựa trên kết quả đang được quan tâm đồng bộ.

Đối với khu vực doanh nghiệp, định hướng này mang ý nghĩa vô cùng sâu sắc. Trong bối cảnh nguồn lực ngày càng cần thiết để doanh nghiệp phát triển nhanh hơn, nguồn lực hỗ trợ từ chính sách đóng vai trò quan trọng hàng đầu. Nếu chính sách thực sự mạnh mẽ, hiệu quả, khoa học và tiệm cận thực tiễn, cộng đồng doanh nghiệp sẽ càng lớn mạnh.

Tập trung nguồn lực cho lĩnh vực chiến lược, có tính đột phá

- Chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh yêu cầu xử lý hài hòa giữa tiến độ và chất lượng trong xem xét, quyết định các vấn đề quan trọng: “Không vì sức ép tiến độ mà xem nhẹ chất lượng, nhưng cũng không lấy sự thận trọng làm lý do để trì hoãn”. Điều này có ý nghĩa thế nào đối với niềm tin và quyết định đầu tư của doanh nghiệp, thưa ông?

- Với nhà đầu tư, có những quyết định cần được đưa ra kịp thời để thu hút nguồn vốn chiến lược. Nếu chậm trễ, nhà đầu tư có thể chuyển sang quốc gia khác. Vì vậy, quyết sách phải thận trọng nhưng tuyệt đối không để sự thận trọng biến thành trì hoãn.

Thận trọng là phương pháp làm việc, còn trì hoãn là thái độ và hành vi né tránh. Muốn thận trọng, chúng ta phải làm việc nhiều hơn, tư duy sâu hơn, xây dựng quy trình bảo đảm các yêu cầu về pháp lý, an ninh, an toàn nhưng không vì thế mà bỏ lỡ thời cơ.

Cơ hội để Việt Nam vượt qua bẫy thu nhập trung bình chỉ còn được tính bằng năm, nhất là trong bối cảnh “dân số chưa giàu đã già”. Vì vậy, duy trì nhịp độ phát triển và tránh trì hoãn có ý nghĩa chiến lược. Tuy nhiên, đẩy nhanh tiến độ không đồng nghĩa với làm qua loa, bởi điều đó có thể dẫn đến rủi ro. Yêu cầu đặt ra là phải kết hợp tốc độ với chất lượng, sự thận trọng với khả năng hành động kịp thời, không để sự thận trọng biến thành trì trệ làm lỡ cơ hội đầu tư; đồng thời nâng cao phương pháp làm việc, trình độ cán bộ và chất lượng đào tạo, huấn luyện.

Khi doanh nghiệp cần, cơ quan quản lý nhà nước phải sẵn sàng đồng hành, không viện dẫn sự thận trọng để kéo dài thời gian khiến doanh nghiệp nản lòng. Trong bối cảnh đất nước phấn đấu tăng trưởng hai con số, nếu thiếu sự đồng hành về thời gian và nhịp độ, chính sách sẽ khó phát huy hiệu quả.

Để vừa đẩy nhanh tiến độ vừa bảo đảm chất lượng, cần có phương pháp luận phù hợp và ứng dụng các công cụ hiện đại như trí tuệ nhân tạo (AI). Quá trình chuyển từ cơ chế ban hành chính sách, hậu kiểm thông thường sang cách tiếp cận gắn với đo lường kết quả thực tiễn cũng cần thời gian để cán bộ thích nghi.

Trong quá trình chuyển sang cách tiếp cận gắn chính sách với kết quả thực tiễn, cần phát huy vai trò của doanh nhân, doanh nghiệp và các hiệp hội. Theo tôi, họ không chỉ tham gia góp ý để chính sách phù hợp với lợi ích của ngành, lĩnh vực mình, mà còn cần chủ động đóng góp vào quá trình xây dựng chính sách với tinh thần trách nhiệm đối với sự phát triển chung của đất nước. Qua đó, việc xây dựng chính sách không chỉ là công việc của cơ quan quản lý nhà nước mà còn có sự tham gia, đồng hành của chính những đối tượng thụ hưởng.

- Để bảo đảm gắn kết chặt chẽ giữa hoàn thiện thể chế với tổ chức thực hiện, giữa mục tiêu phát triển với khả năng huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, theo ông, cần cụ thể hóa như thế nào trong các quyết sách về phát triển kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước và đầu tư công năm 2027?

- Theo tôi, cần chú ý ba vấn đề trọng tâm. Thứ nhất, phải tính toán quy mô và mục tiêu phát triển tương xứng với nguồn lực thực tế. Quy mô nền kinh tế Việt Nam hiện khoảng 600 - 700 tỷ USD, còn khiêm tốn so với khát vọng vươn lên quy mô vài nghìn tỷ USD. Vì vậy, việc phân bổ nguồn lực phải khoa học, hợp lý, đặc biệt tránh dàn trải. Đây là rủi ro lớn làm giảm hiệu quả đầu tư, nhất là khi các mục tiêu về công nghệ và hạ tầng đòi hỏi nguồn vốn rất lớn. Đầu tư phân tán sẽ khó tạo ra giá trị đột phá và bảo đảm phát triển bền vững.

Thứ hai, cần thúc đẩy tư duy đầu tư lưỡng dụng và dùng chung. Thay vì tách riêng nguồn vốn cho từng lĩnh vực dân sự, quân sự hay an ninh, cần ưu tiên những hạng mục có thể phục vụ đồng thời nhiều mục tiêu. Chẳng hạn, hạ tầng dùng chung, trung tâm tính toán đa lĩnh vực, phòng nghiên cứu chuyên sâu (R&D) có thể giúp doanh nghiệp cùng sử dụng trang thiết bị, phương tiện, tránh đầu tư trùng lặp. Phát triển kinh tế chia sẻ, hạ tầng dùng chung và các mô hình lưỡng dụng sẽ góp phần tiết kiệm nguồn lực ngân sách vốn có hạn.

Thứ ba, nguồn lực tài chính công hữu hạn phải tập trung cho những lĩnh vực chiến lược, có tính đột phá và tạo chuyển biến rõ rệt. Việc phân bổ nguồn lực, xây dựng kế hoạch đầu tư công và ngân sách năm 2027 cần dựa trên hệ thống dữ liệu đồng bộ và cơ sở khoa học chính sách vững chắc, từ đó giải quyết hiệu quả các bài toán phát triển của quốc gia.

- Xin cảm ơn ông!

Đan Thanh thực hiện