Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp thẩm tra dự án Luật Nhà ở (sửa đổi)

Trình bày dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi), Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết, dự án Luật Nhà ở (sửa đổi) gồm 13 chương, 130 điều, giảm 66 điều so với Luật Nhà ở năm 2023. Dự thảo Luật kế thừa các quy định còn phù hợp, đồng thời sửa đổi theo hướng phân cấp cho chính quyền địa phương hai cấp, đơn giản hóa thủ tục và tháo gỡ một số vướng mắc trong thực tiễn.

Một điểm mới đáng chú ý là dự thảo Luật tổ chức chính sách theo bốn nhóm: nhà ở thương mại, nhà ở cho thuê, nhà ở công vụ và nhà ở chính sách. Dự luật cũng dành một chương riêng cho nhà cho thuê, quy định về đối tượng thuê, hình thức đầu tư bằng vốn nhà nước và vốn ngoài nhà nước, điều kiện dự án, ưu đãi chủ đầu tư, giá thuê và quản lý nhà ở.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng cũng cho biết, dự thảo Luật còn luật hóa một số chính sách đã được thí điểm; sửa quy định về cải tạo, xây dựng lại chung cư theo hướng gắn với tái thiết đô thị và bổ sung phương thức đối tác công tư; điều chỉnh một số quy định về sở hữu nhà ở của tổ chức, cá nhân nước ngoài, quản lý nhà chung cư và nghĩa vụ phát triển nhà ở xã hội.

Đồng thời, dự thảo đã tiếp thu, chỉnh lý một số nội dung: bỏ quy định về nhà lưu trú cho chuyên gia, người lao động ngoài khu công nghiệp và ký túc xá; bỏ người lao động nước ngoài khỏi nhóm đối tượng được thuê nhà ở xã hội; điều chỉnh quy định về sở hữu nhà ở riêng lẻ của tổ chức, cá nhân nước ngoài.

Tại phiên họp, đa số ý kiến Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Nhà ở, tuy nhiên cũng đặt vấn đề: khi chính sách được chia thành bốn nhóm, ranh giới và đối tượng hưởng ưu tiên cần được quy định thế nào để chính sách đến đúng người, không trở thành cơ hội đầu cơ hoặc trục lợi?

Các ý kiến đề nghị, dự thảo Luật thể chế hóa đầy đủ định hướng phát triển từng nhóm nhà ở, đồng thời có cơ chế kiểm soát chặt chẽ, minh bạch người được hưởng chính sách ưu tiên. Nhà cho thuê cần có giá phù hợp với khả năng chi trả của người dân; chính sách nhà ở cũng cần tính đến yêu cầu thu hút, trọng dụng nhân tài và nhu cầu nhà ở của cán bộ, công chức.

Với nhà cho thuê sử dụng vốn nhà nước, có ý kiến đại biểu đề nghị, cần xác định rõ đối tượng được thuê và nhóm được ưu tiên. Mục tiêu chính của nguồn lực công là giải quyết nhu cầu nhà ở của người khó khăn; vì vậy, nhóm có nhu cầu thuê nhà nói chung chỉ nên được xem xét khi còn dư nguồn cung sau khi đã bố trí cho các đối tượng cần ưu tiên, thay vì mặc nhiên trở thành nhóm hưởng chính sách.

Một nội dung khác cũng được đề nghị cần cân nhắc là nghĩa vụ của chủ đầu tư dự án nhà ở thương mại đối với nhà ở xã hội và nhà cho thuê. Dự thảo Luật chỉnh lý theo hướng UBND cấp tỉnh quyết định chủ đầu tư thực hiện nghĩa vụ bằng cách dành đất trong dự án, bố trí đất ở ngoài dự án hoặc nộp tiền tương đương. Tuy nhiên, đã lược bỏ quy định về trách nhiệm đầu tư hạ tầng kỹ thuật trên phần đất dành cho nhà ở xã hội hoặc nộp khoản tiền tương đương chi phí này.

Nếu giữ quy định như dự thảo Luật, có thể dẫn đến việc chủ đầu tư dự án thương mại không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ về nhà ở xã hội và nhà cho thuê. Vì vậy, có ý kiến lưu ý, cơ quan soạn thảo cân nhắc kỹ lưỡng nội dung này để vừa tháo gỡ vướng mắc khi triển khai, vừa bảo đảm trách nhiệm của doanh nghiệp trong thực hiện chính sách an sinh.

Tin; ảnh: Minh Trang