Tăng trưởng hai con số: Rõ nguồn lực, rõ trách nhiệm thực hiện

Dự phiên thảo luận, có: Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung; Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh. Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH thành phố Huế Nguyễn Đình Trung.

Lần đầu tiên Chính phủ không để xảy ra tình trạng nợ văn bản hướng dẫn thi hành luật

Tại phiên thảo luận, các đại biểu đánh giá cao những kết quả phát triển kinh tế - xã hội năm 2026. Trong điều kiện tình hình thế giới tiếp tục biến động phức tạp, khó lường, 9 tháng đầu năm, tổng sản phẩm trong nước tăng 9,01%; sản xuất công nghiệp, thương mại, đầu tư, thu ngân sách, thu hút đầu tư nước ngoài tiếp tục tăng khá; kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, các cân đối lớn được bảo đảm. Công tác xây dựng pháp luật, cải cách thủ tục hành chính, phát triển kết cấu hạ tầng, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số có chuyển biến; chính quyền địa phương hai cấp từng bước đi vào vận hành ổn định.

Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga (ĐBQH tỉnh Ninh Bình) cho biết: điểm nổi bật của nhiệm kỳ này là ngay từ đầu khóa, Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Ban Chấp hành Trung ương đã ban hành nhiều nghị quyết quan trọng, có tác động trực tiếp đến công tác điều hành kinh tế - xã hội của đất nước trên các lĩnh vực y tế, giáo dục, văn hóa, khoa học, công nghệ... Sự lãnh đạo sát sao, quyết liệt của Trung ương Đảng đã góp phần giữ vững ổn định tình hình kinh tế - xã hội.

Đại biểu ghi nhận lần đầu tiên Chính phủ không để xảy ra tình trạng nợ văn bản hướng dẫn thi hành luật - đây là nỗ lực của Chính phủ trong bối cảnh khối lượng lập pháp và áp lực ban hành văn bản quy định chi tiết rất lớn, khi các luật theo xu hướng đổi mới chỉ quy định những vấn đề cốt lõi, mang tính nguyên tắc, giao thẩm quyền cụ thể cho Chính phủ.

Bên cạnh đó, đại biểu ghi nhận và đánh giá cao tinh thần đồng hành, chia sẻ trách nhiệm của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội với Chính phủ trong công tác lập pháp, hoàn thiện thể chế. Các kỳ họp bất thường đã được tổ chức linh hoạt, sẵn sàng xem xét, bổ sung các dự án luật, tờ trình của Chính phủ vào chương trình nghị sự ngay cả trong những ngày cuối kỳ họp hoặc ngoài giờ hành chính vì lợi ích chung của quốc gia.

Bên cạnh những kết quả đạt được, đại biểu Lê Thị Nga kiến nghị Chính phủ lưu ý trong công tác điều hành của năm 2027. Trong đó, vấn đề an toàn thực phẩm vẫn gây bức xúc lớn cho cử tri và Nhân dân. Nhiều vụ việc vi phạm nghiêm trọng bị phát hiện gần đây như sản xuất giả thuốc an cung, sữa giả, hay việc chất cấm tạo nạc Salbutamol bị đưa vào chăn nuôi lợn... cần được quan tâm, nghiên cứu xem xét chuyển đổi một số lĩnh vực từ “hậu kiểm” sang “tiền kiểm” khi xây dựng, trình dự án Luật An toàn thực phẩm sửa đổi để bảo vệ tốt hơn sức khỏe Nhân dân.

Ghi nhận việc Chính phủ đã điều chỉnh nâng mức phụ cấp cho cán bộ cơ sở, đại biểu Lê Thị Nga cho rằng, đời sống của cán bộ xã, phường vẫn còn nhiều khó khăn, các cơ quan chức năng tiếp tục quan tâm, bảo đảm chế độ, chính sách thỏa đáng cho đội ngũ cán bộ ở cơ sở.

Cùng với đó, tình trạng lừa đảo trực tuyến diễn ra ngày càng phức tạp, nhắm vào đối tượng người cao tuổi và những người có hạn chế về kỹ năng công nghệ. Đại biểu kiến nghị đẩy mạnh đấu tranh, trấn áp tội phạm công nghệ cao và lừa đảo trên mạng.

Chính phủ tập trung chỉ đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp chặt chẽ với Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố tăng cường thanh tra, kiểm tra, siết chặt quản lý nhằm bảo đảm tuyệt đối chất lượng dinh dưỡng và an toàn vệ sinh thực phẩm cho các bữa ăn học đường của học sinh...

Phân cấp đi cùng với năng lực thực thi

Đại biểu Lê Văn Thế (Ninh Bình) cho biết: Từ thực tiễn địa phương, nhiều tỉnh, thành phố ghi nhận đà tăng trưởng bứt phá, như Ninh Bình 9 tháng qua GRDP tăng 11,31% (xếp thứ 5 toàn quốc), chỉ số sản xuất công nghiệp tăng trên 25%, xuất khẩu đạt trên 28 tỷ USD và đón gần 21 triệu lượt khách du lịch. Thực tiễn đó, khẳng định khi không gian phát triển được mở rộng, kết cấu hạ tầng và liên kết vùng được cải thiện thì các dư địa tăng trưởng sẽ được giải phóng mạnh mẽ.

Tuy nhiên, theo đại biểu, bước sang năm 2027, nhận định “tổ chức thực hiện vẫn là khâu yếu” cần được coi là vấn đề trung tâm. Thời gian qua, nhiều điểm nghẽn thể chế đã được tháo gỡ, phân cấp phân quyền được đẩy mạnh, nhưng một khoảng cách mới lại hiện rõ: khoảng cách giữa thẩm quyền, nguồn lực được giao với năng lực tổ chức thực hiện để biến các yếu tố đó thành kết quả thực tế. Phân cấp thẩm quyền chưa tự động hình thành năng lực thực thi tương xứng; nhiều nhiệm vụ trước đây do cấp bộ, ngành đảm nhận khi chuyển xuống cơ sở lại vướng vấp do hổng cán bộ chuyên môn, thiếu dữ liệu và công cụ thực hiện.

Từ thực trạng trên, đại biểu đề xuất các giải pháp trọng tâm, cụ thể: Giao quyền phải đi đôi với tạo năng lực thực thi - Phân cấp mới chỉ hoàn thành một nửa khi giao được thẩm quyền; nửa còn lại là tạo đủ năng lực để cấp được giao việc thực hiện được quyền đó. Khi đẩy mạnh phân cấp năm 2027, không chỉ rà soát “việc gì giao cho cấp nào”, mà phải đồng thời rà soát “cấp được giao việc đã có đủ điều kiện để thực hiện hay chưa”.

Cùng với đó, nâng chất đội ngũ và công cụ hỗ trợ: Đánh giá cán bộ, công chức theo vị trí việc làm và yêu cầu chuyên môn thực tế thay vì chỉ đếm tổng biên chế; có cơ chế điều động, biệt phái cán bộ giỏi về hỗ trợ địa bàn khó khăn để kèm cặp, chuyển giao năng lực. Đồng thời, hoàn thiện quy hoạch, dữ liệu và quy trình phối hợp liên thông.

Phân loại, xử lý dứt điểm các dự án đầu tư công tồn đọng, chậm tiến độ

Quan tâm đến cơ chế xử lý các dự án đầu tư công chậm tiến độ, chậm giải ngân và tồn đọng, đại biểu Nguyễn Thị Sửu (thành phố Huế) đánh giá cao việc dự thảo Nghị quyết đã xác định nhiều công trình, hành lang hạ tầng quan trọng và yêu cầu khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải. Tuy nhiên, từ định hướng đến kết quả thực tế vẫn còn khoảng cách khi dự thảo chưa thể hiện đủ rõ cách phân loại dự án, trình tự xử lý, thời hạn hoàn thành và sản phẩm đầu ra đối với từng nhóm dự án.

Dẫn báo cáo tóm tắt cho thấy: tỷ lệ giải ngân chung hiện dao động khoảng 53 - 64% tùy nguồn vốn, một số bộ, ngành, địa phương thậm chí đạt dưới 50%, đại biểu cho rằng, những điểm nghẽn về giải phóng mặt bằng, thủ tục pháp lý, xử lý tài sản công và điều chỉnh vốn chưa thực sự được tháo gỡ triệt để để chuyển hóa thành năng lực sản xuất và hiệu quả khai thác. Nếu chỉ chạy theo con số giải ngân vào cuối năm mà bỏ qua chất lượng, tiến độ bàn giao hoặc nếu chỉ yêu cầu “tháo gỡ dứt điểm” chung chung mà không có danh mục, địa chỉ trách nhiệm cụ thể thì rất khó xử lý khi dự án tiếp tục đình trệ.

Từ thực tiễn đó, đại biểu kiến nghị bổ sung cơ chế quản lý chi tiết theo từng dự án. Ngay trong quý I/2027, Chính phủ giao Bộ Tài chính chủ trì rà soát, phân loại, công khai công khai danh mục dự án chậm tiến độ, tồn đọng. Với mỗi dự án, phải làm rõ cơ quan chủ quản, chủ đầu tư, phần vốn còn lại, nguyên nhân vướng mắc, người đứng đầu chịu trách nhiệm, mốc xử lý và thời điểm đưa công trình vào khai thác.

Bày tỏ quan tâm đến hiệu quả sử dụng vốn và trách nhiệm giải trình của các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách do Trung ương quản lý. Đại biểu Nguyễn Thị Sửu cho rằng, cần chuyển trọng tâm từ mô tả thu - chi sang đánh giá hiệu quả sử dụng nguồn lực và kết quả thực hiện chính sách.

Phân tích cụ thể một số quỹ tiêu biểu, đại biểu nêu rõ: Quỹ Dịch vụ viễn thông công ích Việt Nam dự kiến số dư cuối năm 2026 là 3.392,7 tỷ đồng, riêng chi năm 2026 ước đạt 1.067,7 tỷ đồng (chỉ bằng 25,6% kế hoạch). Việc giải ngân thấp kéo dài cần được giải thích rõ nguyên nhân, đồng thời báo cáo cần trình bày bảng đối chiếu cầu nối số liệu đầy đủ (giữa số dư đầu kỳ, thu, chi, chuyển nguồn và số dư cuối kỳ).

Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam dự kiến số dư cuối năm 3.794,1 tỷ đồng, trong đó có 2.768,4 tỷ đồng từ nguồn đóng góp theo cơ chế trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) chưa thể giải ngân do thiếu cơ chế quản lý, sử dụng. Đây là nút thắt hành lang pháp lý, đòi hỏi phải có mốc thời gian cụ thể để ban hành cơ chế, thay vì chỉ đặt chỉ tiêu giải ngân chung chung.

Hay như Quỹ Hỗ trợ việc làm ngoài nước có tỷ lệ chi bộ máy chiếm tới 34% tổng chi năm 2026 và chiếm 45,7% tổng chi giai đoạn 2021 - 2026. Tỷ lệ này cần được rà soát định mức và cơ cấu chi quản lý nhằm bảo đảm chi phí quản trị tương xứng với hiệu quả hỗ trợ.

Trên cơ sở đó, đại biểu Nguyễn Thị Sửu kiến nghị: Chậm nhất trong quý II/2027, cơ quan chủ quản của các quỹ có số dư lớn, giải ngân thấp kéo dài hoặc chi phí quản lý cao phải trình cấp có thẩm quyền kế hoạch chấn chỉnh cụ thể với các mốc tiến độ và trách nhiệm người đứng đầu.

Đặc biệt, đối với đề xuất nộp số dư quỹ vào ngân sách nhà nước, đại biểu lưu ý không áp dụng mệnh lệnh hành chính chung cho tất cả các quỹ. Trước khi quyết định điều chuyển, phải rà soát kỹ căn cứ pháp lý, nguồn hình thành, nghĩa vụ cam kết và quyền lợi của các bên liên quan, tránh làm gián đoạn nhiệm vụ hoặc xâm phạm các cam kết hợp pháp.

Chuyển mạnh từ chủ trương sang thực thi

Bàn về kiến Kế hoạch phát triển kinh tế xã hội năm 2027, đại biểu Trần Thị Hồng Thanh (Ninh Bình) bày tỏ nhất trí với các định hướng, mục tiêu, chỉ tiêu và 11 nhóm nhiệm vụ, giải pháp của Chính phủ đã nêu trong báo cáo. Mục tiêu GDP tăng 10% trở lên, đây là mục tiêu thể hiện quyết tâm chính trị, phù hợp với yêu cầu tăng tốc, bứt phá trong giai đoạn 2026 - 2030. Song, đại biểu cho rằng, cần đánh giá sát kết quả ước thực hiện năm 2026, khả năng đóng góp của từng động lực tăng trưởng và năng lực hấp thụ nguồn lực để xây dựng kịch bản có cơ sở khoa học, khả thi.

Về chỉ tiêu CPI khoảng 4,5%, theo đại biểu Trần Thị Hồng Thanh, mục tiêu này là phù hợp trong điều kiện bình thường nhưng cần lưu ý năm 2026 lạm phát đã ở sát ngưỡng mục tiêu và một phần áp lực giá bị dồn nén bởi các biện pháp miễn giảm thuế, phí xăng dầu. Do đó, đề nghị Chính phủ đánh giá đầy đủ tác động có độ trễ, dư địa điều hành các mặt hàng do nhà nước quản lý trong năm 2027 để bảo đảm tính khả thi của chỉ tiêu.

Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên, đại biểu đề nghị Chính phủ quyết liệt triển khai thực hiện các nhiệm vụ giải pháp đã đề ra, xác định rõ thứ tự ưu tiên của các nhiệm vụ; thực hiện nghiêm yêu cầu chuyển mạnh từ chủ trương sang thực thi, xác định rõ nguồn lực, tiến độ, sản phẩm và trách nhiệm, cần tiếp tục cụ thể hóa thành các cơ chế kiểm tra, giám sát và đánh giá định kỳ. Đặc biệt, mỗi nhiệm vụ trọng tâm phải xác định rõ cơ quan chịu trách nhiệm, thời hạn, nguồn lực và kết quả đầu ra, lấy kết quả thực hiện làm căn cứ đánh giá người đứng đầu và điều chỉnh phân bổ nguồn lực.

Cùng với đó, quan tâm tập chỉ đạo tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong vận hành chính quyền địa phương 2 cấp; bảo đảm phân cấp phân quyền gắn với bố trí nguồn nhân lực, kinh phí cơ sở vật chất và các điều kiện cần thiết để thực hiện nhiệm vụ. Chỉ đạo đẩy nhanh hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật công nghệ, tăng cường kết nối, liên thông chia sẻ dữ liệu bảo đảm chính quyền các cấp hoạt động hiệu quả gần dân và phục vụ Nhân dân tốt hơn.

Mặt khác, cần tập trung tháo gỡ những khó khăn vướng mắc trong phát triển kinh tế tư nhân giúp doanh nghiệp vừa và nhỏ được tham gia hệ sinh thái chuyển đổi số; tăng cường kết nối các doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp đầu tư nước ngoài, đồng thời nghiên cứu các giải pháp tạo thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn tín dụng với lãi suất hợp lý, thủ tục đơn giản qua đó hỗ trợ doanh nghiệp duy trì, mở rộng sản xuất kinh doanh, đóng góp tích cực vào mục tiêu tăng trưởng 2 con số.

Trọng Hiếu