Tạo động lực tăng trưởng thực chất

Nâng cao hiệu quả đầu tư công, mở rộng dư địa phát triển

Thảo luận về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước, ĐBQH Dương Đức Hải cho rằng, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực đã huy động là dư địa quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng. Theo đó, cần gắn giải ngân với khối lượng thực hiện, chuẩn bị kỹ dự án trước khi giao vốn và bảo đảm công trình sớm được đưa vào khai thác. Ghi nhận nỗ lực của Chính phủ trong điều hành kinh tế - xã hội, thúc đẩy đầu tư công và tháo gỡ các dự án tồn đọng, đại biểu nhấn mạnh, cần tiếp tục khơi thông các nguồn lực để tạo thêm dư địa tăng trưởng. Trong bối cảnh GDP 9 tháng tăng 9,01%, việc đưa nguồn lực đã huy động vào thực tiễn là yêu cầu quan trọng.

Đại biểu đề nghị báo cáo cần phân tích rõ số tiền đã thanh toán cho khối lượng hoàn thành, số tiền ứng trước chưa thu hồi và tình trạng trong hạn, quá hạn. Trường hợp vốn tạm ứng giúp nhà thầu triển khai đúng tiến độ cần được tạo điều kiện; nếu đã ứng vốn lâu nhưng công việc ít chuyển biến, phải kiểm tra nguyên nhân và xử lý kịp thời.

Việc chấm điểm giải ngân cũng cần gắn với khối lượng công việc, chất lượng và thời hạn hoàn thành, thay vì chỉ tập trung vào tỷ lệ giải ngân. Qua đó, khuyến khích chủ đầu tư sử dụng vốn đúng quy định, bảo đảm tiến độ và chất lượng công trình. Tuy nhiên, cần rà soát kỹ các dự án dự kiến triển khai trong năm 2027. Có vốn nhưng chưa có mặt bằng, chưa hoàn thành thiết kế hoặc chưa lựa chọn được nhà thầu thì vẫn khó thi công. Do đó, cần phân loại rõ nguyên nhân vướng mắc của từng dự án, từ thủ tục, mặt bằng, vật liệu đến năng lực chủ đầu tư và nhà thầu. Trên cơ sở đó, xác định đúng nhiệm vụ, giải pháp và trách nhiệm; vướng thủ tục thì tập trung tháo gỡ, thiếu chuyên môn thì hỗ trợ, chậm trễ do thiếu trách nhiệm thì xem xét xử lý.

Trước khi giao vốn hằng năm, cần rà soát khả năng thực hiện của từng dự án, xác định rõ điều kiện còn thiếu, người chịu trách nhiệm và thời hạn hoàn thành. Việc điều chuyển vốn phải căn cứ vào nguyên nhân chậm tiến độ và khả năng sử dụng vốn của đơn vị tiếp nhận, bảo đảm nguồn lực được bố trí cho những dự án có khả năng triển khai.

Đối với hơn 1.000 dự án đã được tháo gỡ, không còn vướng mắc, đại biểu đề nghị lựa chọn những dự án có khả năng hoàn thành, tạo sản phẩm, dịch vụ trong năm 2027 để tập trung thúc đẩy. Mỗi dự án cần xác định rõ đầu mối chịu trách nhiệm, điều kiện còn thiếu và thời điểm đưa vào khai thác.

Theo ĐBQH Dương Đức Hải, việc đầu tư cần tính đến đầy đủ các điều kiện vận hành sau khi công trình hoàn thành. Một tuyến đường cần kết nối thuận lợi với các tuyến khác, khu dân cư và nơi sản xuất; một cơ sở y tế cần có thiết bị, nhân lực và kinh phí hoạt động. Nếu các điều kiện này được chuẩn bị chậm, công trình sẽ chưa thể phục vụ người dân như dự kiến. Vì vậy, ngay từ khi quyết định đầu tư, cần xác định rõ đơn vị quản lý, sử dụng công trình; nhu cầu nhân lực; kinh phí vận hành, bảo dưỡng và nguồn bảo đảm. Trong quá trình xây dựng, các điều kiện này phải được chuẩn bị song song. Trước khi công trình hoàn thành, cần kiểm tra khả năng đưa vào sử dụng; sau một thời gian vận hành, đánh giá mức độ khai thác và những vấn đề cần điều chỉnh. Việc đánh giá cần phù hợp với từng loại công trình, tận dụng dữ liệu sẵn có.

Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị gắn phân cấp, phân quyền với bảo đảm nguồn lực, dữ liệu, công cụ và năng lực cán bộ. Những nhiệm vụ đòi hỏi chuyên môn sâu cần có cơ chế hỗ trợ từ cấp tỉnh hoặc sử dụng chung nguồn lực chuyên môn. Với công việc liên ngành, cần xác định đầu mối theo dõi đến kết quả cuối cùng và cơ chế xử lý những vấn đề vượt thẩm quyền.

Đối với cải cách thủ tục hành chính, cần đo lường kết quả bằng tổng thời gian và chi phí thực tế của người dân, doanh nghiệp, từ khi bắt đầu làm thủ tục đến khi có thể triển khai công việc. Đại biểu đề nghị lựa chọn một số quy trình có tác động lớn đến đầu tư, sản xuất, kinh doanh để theo dõi, kết hợp dữ liệu xử lý hồ sơ với phản hồi của người dân, doanh nghiệp, qua đó tiếp tục hoàn thiện quy trình và làm rõ trách nhiệm.

Theo đại biểu Dương Đức Hải, đề nghị trong điều hành đầu tư công năm 2027 tập trung vào ba nhiệm vụ: đánh giá giải ngân gắn với khối lượng thực hiện; chuẩn bị tốt dự án trước khi giao vốn; bảo đảm đủ điều kiện để công trình sớm đi vào hoạt động. Đây là những giải pháp góp phần thúc đẩy tăng trưởng, hạn chế lãng phí và đưa lợi ích của đầu tư công đến với người dân.

Tăng trưởng phải gắn với bảo đảm an sinh

Tham gia thảo luận tại tổ, ĐBQH, Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm kiến nghị, Chính phủ tiếp tục chăm lo người cao tuổi, đối tượng yếu thế; ưu tiên nguồn lực cho giáo dục, y tế và đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Đồng thời, nhấn mạnh yêu cầu gắn phát triển kinh tế với nâng cao đời sống Nhân dân, bảo đảm an sinh xã hội.

Đối với người cao tuổi và các đối tượng yếu thế, đại biểu đề nghị rà soát, hoàn thiện chính sách trợ giúp xã hội, nâng mức hỗ trợ phù hợp với điều kiện ngân sách và mức sống thực tế; tăng cường chăm sóc sức khỏe tại cộng đồng, nhất là ở địa bàn khó khăn. Chính quyền cơ sở cần nắm chắc hoàn cảnh từng đối tượng, bảo đảm chính sách được triển khai kịp thời, đúng người, đúng quy định.

Trong lĩnh vực giáo dục, cần ưu tiên đầu tư cơ sở vật chất, giải quyết tình trạng thiếu trường, lớp, giáo viên, đặc biệt tại khu công nghiệp, khu vực đông dân cư và địa bàn khó khăn. Đồng thời, bảo đảm dinh dưỡng, an toàn thực phẩm, sức khỏe thể chất và tinh thần cho học sinh, phòng, chống bạo lực học đường.

Về y tế, đại biểu đề nghị củng cố y tế cơ sở, bảo đảm nhân lực, thuốc và trang thiết bị; nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh bằng bảo hiểm y tế, giảm quá tải bệnh viện tuyến trên và chi phí người dân phải tự chi trả. Cần ưu tiên chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, trẻ em, người khuyết tật và các đối tượng có hoàn cảnh khó khăn.

Đáng chú ý, ĐBQH Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm nhấn mạnh ý nghĩa chính trị, lịch sử và nhân văn của Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/2027). Đại biểu đề nghị Chính phủ bảo đảm nguồn lực, trang thiết bị và cơ sở dữ liệu phục vụ tìm kiếm, quy tập, giám định ADN; tăng cường phối hợp giữa Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, các cơ quan chuyên môn và địa phương; thường xuyên kiểm tra, đôn đốc tiến độ, phấn đấu hoàn thành cao nhất các mục tiêu trước dịp kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ. Đồng thời, cần tiếp tục duy trì nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ sau khi kết thúc Chiến dịch, bởi đây là trách nhiệm lâu dài, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa”.

Tập trung chăm lo cho người lao động

ĐBQH Nguyễn Văn Thắng đề nghị Chính phủ tập trung nâng cao chất lượng tăng trưởng, phát triển nhà ở xã hội phù hợp khả năng chi trả, đổi mới đào tạo nghề để người lao động thích ứng với chuyển đổi công nghệ và tăng cường thực thi pháp luật lao động.

Đối với mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên trong năm 2027, đại biểu bày tỏ thống nhất, đồng thời kiến nghị tăng trưởng phải dựa nhiều hơn vào năng suất, khoa học, công nghệ, chất lượng nguồn nhân lực và hiệu quả sử dụng các nguồn lực. Cùng với đó, cần có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng suất, cải thiện tiền lương, điều kiện làm việc và phúc lợi cho người lao động. Đại biểu cũng đề nghị các chính sách phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa sớm đi vào thực tiễn, tạo điều kiện mở rộng sản xuất, kinh doanh và giải quyết việc làm; đồng thời phát huy quyền chủ động của địa phương trong lựa chọn các giải pháp phù hợp với đặc thù phát triển của từng địa bàn.

Một kiến nghị trọng tâm được ĐBQH Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh là tạo cơ chế đột phá phát triển nhà ở xã hội, nhà cho thuê và các thiết chế phục vụ người lao động. Theo đại biểu, vấn đề không chỉ là xây dựng được bao nhiêu căn hộ mà quan trọng hơn là người lao động có thực sự tiếp cận được nhà ở phù hợp với khả năng chi trả hay không.

Do đó, đại biểu đề nghị Chính phủ nghiên cứu cơ chế ưu tiên phát triển nhà ở xã hội theo hướng đầu tư dài hạn, tập trung tại khu vực có đông công nhân. Trong quy hoạch khu công nghiệp, khu đô thị và các dự án liên quan, cần bố trí quỹ đất, kết nối đồng bộ hạ tầng giao thông, trường học, nhà trẻ, y tế và thiết chế văn hóa. Đồng thời, cần đơn giản hóa thủ tục tiếp cận nhà ở xã hội, công khai điều kiện thuê, giá thuê và các chi phí liên quan. Đồng thời, đề nghị nghiên cứu tỷ lệ phù hợp dành cho công nhân trong các dự án nhà ở tại khu vực tập trung đông lao động, bảo đảm công bằng hơn giữa các nhóm đối tượng thụ hưởng.

Đáng chú ý, trước tác động của chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, tự động hóa và chuyển đổi xanh, ĐBQH Nguyễn Văn Thắng cho rằng, yêu cầu đặt ra là phải giúp người lao động chủ động thích ứng với sự thay đổi của cơ cấu việc làm và kỹ năng nghề nghiệp. Đại biểu đề nghị Chính phủ nghiên cứu cơ chế phối hợp giữa Nhà nước, doanh nghiệp và cơ sở giáo dục nghề nghiệp trong dự báo nhu cầu kỹ năng, tổ chức đào tạo lại tại doanh nghiệp và sử dụng hiệu quả các chính sách hỗ trợ đào tạo, bảo hiểm thất nghiệp theo quy định.

Chính sách cần đặc biệt quan tâm đến lao động trung niên, lao động có trình độ kỹ năng thấp và người làm việc trong những ngành chịu tác động lớn của tự động hóa. Mục tiêu là hỗ trợ người lao động nâng cao kỹ năng, chuyển đổi nghề nghiệp trước nguy cơ mất việc, tránh để chuyển đổi công nghệ làm gia tăng khoảng cách về cơ hội việc làm và thu nhập. Từ kinh nghiệm tiếp cận, học tập tại một số địa phương ở nước ngoài, đại biểu đề nghị đổi mới phương thức đào tạo nghề theo hướng giảm thời gian học lý thuyết, tăng thời lượng thực hành và gắn đào tạo với yêu cầu công việc thực tế, giúp người lao động sớm đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp.

Cùng với các giải pháp về tăng trưởng, nhà ở và đào tạo nghề, đại biểu đề nghị Chính phủ tiếp tục nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật lao động, quản lý xã hội và phát huy vai trò của tổ chức công đoàn. Trọng tâm là tăng cường kiểm tra, xử lý theo thẩm quyền các hành vi vi phạm pháp luật lao động, nhất là tình trạng chậm đóng bảo hiểm xã hội; nâng cao hiệu quả phòng ngừa tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, đặc biệt tại các doanh nghiệp có nguy cơ cao.

Theo đại biểu, nâng cao chất lượng tăng trưởng cần đi đôi với cải thiện thu nhập, điều kiện làm việc và cơ hội phát triển nghề nghiệp của người lao động. Đây cũng là cơ sở để bảo đảm an sinh xã hội và giúp người lao động thích ứng với mô hình tăng trưởng mới.

Phi Long