Cụ thể hóa cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ
Thảo luận về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, các đại biểu Quốc hội đề nghị hoàn thiện tiêu chí xác định doanh nghiệp, thiết kế chính sách hỗ trợ có trọng tâm, minh bạch, gắn với hiệu quả thực chất. Đặc biệt, cần cụ thể hóa cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ, sử dụng nhiều lao động nữ, đồng thời chuyển mạnh từ tư duy hỗ trợ sang tạo lập môi trường thuận lợi để doanh nghiệp phát triển.
Hoàn thiện tiêu chí, bảo đảm chính sách đúng đối tượng
Chiều 17/10, Quốc hội tiến hành thảo luận ở Tổ về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa; dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán; dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập.
Cho ý kiến tại Tổ 15 (gồm Đoàn ĐBQH các tỉnh Vĩnh Long và Lào Cai), ĐBQH Thạch Phước Bình (Vĩnh Long) bày tỏ tán thành với việc ban hành Luật Phát triển DNNVV.
ĐBQH Thạch Phước Bình (Vĩnh Long) đề nghị hoàn thiện tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa, đồng thời thiết kế chính sách hỗ trợ có trọng tâm, minh bạch, gắn với hiệu quả thực chất và hạn chế nguy cơ trục lợi chính sách.
Cơ bản đồng tình với quy định của Điều 4 về tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa, song đại biểu Thạch Phước Bình cũng đề nghị làm rõ căn cứ lựa chọn các ngưỡng 300 lao động, 150 tỷ đồng tổng nguồn vốn và 400 tỷ đồng doanh thu. Cơ quan soạn thảo cần đánh giá số lượng doanh nghiệp thuộc diện hỗ trợ tăng thêm và tác động đến nguồn lực thực hiện. Nếu mở rộng đối tượng nhưng nguồn lực không tăng tương ứng, chính sách có nguy cơ bị dàn trải, đại biểu phân tích.
Đại biểu Thạch Phước Bình cũng đề nghị, rà soát quy định doanh nghiệp có không quá 300 lao động và chỉ cần đáp ứng một trong hai tiêu chí về vốn hoặc doanh thu. Cách thiết kế này có thể khiến doanh nghiệp có doanh thu rất lớn nhưng vốn dưới 150 tỷ vẫn được xác định là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Vì vậy, cần nghiên cứu ngưỡng kiểm soát hoặc điều kiện loại trừ để phản ánh đúng quy mô thực tế của doanh nghiệp.
Đối với doanh nghiệp có quan hệ liên kết, kiểm soát, chi phối, đại biểu đề nghị quy định nguyên tắc cộng gộp lao động, doanh thu và nguồn vốn của các doanh nghiệp liên quan nhằm ngăn tình trạng doanh nghiệp lớn chia thành nhiều pháp nhân nhỏ để hưởng hỗ trợ. Dự thảo cũng cần có cơ chế riêng đối với doanh nghiệp mới thành lập, doanh nghiệp đa ngành, bảo đảm xác định đúng quy mô và lĩnh vực hoạt động chính. Đặc biệt, việc xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa cần dựa chủ yếu vào dữ liệu sẵn có về đăng ký doanh nghiệp, thuế, bảo hiểm xã hội và lao động. Cơ quan nhà nước cần chủ động khai thác thông tin, tránh yêu cầu doanh nghiệp cung cấp lại những dữ liệu đã có.
Đối với các nguyên tắc hỗ trợ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, đại biểu đề nghị làm rõ tiêu chí xác định trọng tâm dựa trên nhu cầu thực tế, mức độ cấp thiết và hiệu quả dự kiến; đồng thời tránh để yêu cầu cân đối nguồn lực trở thành lý do khiến chính sách không được triển khai. Đại biểu nhấn mạnh, hiệu quả sử dụng ngân sách phải được đánh giá bằng kết quả thực chất đối với doanh nghiệp, như tăng năng suất, khả năng tiếp cận tín dụng, ứng dụng công nghệ, tăng doanh thu và mở rộng quy mô, thay vì chỉ căn cứ số tiền giải ngân hay số doanh nghiệp tham gia chương trình.
Chia sẻ thêm về tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa, ĐBQH Nguyễn Trúc Sơn (Vĩnh Long) cho biết, doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm khoảng 95–97% tổng số doanh nghiệp cả nước, trong khi doanh nghiệp lớn chỉ chiếm 3–5%. Do đó, đại biểu đề nghị phân định rõ doanh nghiệp và nhà đầu tư, tránh chồng chéo với các quy định pháp luật hiện hành. Đồng thời, đại biểu cho rằng tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa cần có độ mở, linh hoạt theo từng giai đoạn, phù hợp với xu hướng ứng dụng khoa học, công nghệ và tự động hóa.
Tạo lập môi trường minh bạch, thuận lợi để doanh nghiệp chủ động phát triển
Liên quan đến việc cụ thể hóa chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa do phụ nữ làm chủ, sử dụng nhiều lao động nữ, ĐBQH Trần Thị Thanh Lam (Vĩnh Long) đề nghị, dự thảo Luật đã dành riêng Điều 17 quy định về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa do phụ nữ, người khuyết tật, người dân tộc thiểu số làm chủ; doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động nữ, lao động là người khuyết tật và doanh nghiệp hoạt động tại địa bàn miền núi, biên giới, hải đảo. Đây là bước tiến đáng ghi nhận, thể hiện sự quan tâm đến những nhóm doanh nghiệp có thể gặp khó khăn hơn trong quá trình tiếp cận nguồn lực và tham gia thị trường.
Tuy nhiên, đại biểu cho rằng các nhóm đối tượng này có tính đặc điểm và đặc thù khác nhau nên khi đặt trong cùng một nhóm chính sách sẽ mang tính dàn trải và khó có thể phân định được các nhóm ưu tiên trong khi nguồn lực hỗ trợ của Nhà nước có hạn. Do đó, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo cần luật hóa các khung tiêu chí định lượng cơ bản cho các nhóm đối tượng này.
Đại biểu cũng đề nghị rà soát các chính sách về chuyển đổi số, thương mại điện tử, đào tạo, tư vấn, hỗ trợ pháp lý và thuế, làm rõ những ưu đãi dành riêng cho nhóm doanh nghiệp này. Đặc biệt, cần bổ sung cơ chế thống kê, phân tích dữ liệu theo giới trong cơ sở dữ liệu quốc gia về doanh nghiệp nhỏ và vừa, qua đó đánh giá thực chất khả năng tiếp cận nguồn lực và hiệu quả hỗ trợ đối với doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ, doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động nữ. Đồng thời, cần nghiên cứu bổ sung cơ chế tham vấn, phối hợp với Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam và các hiệp hội nữ doanh nhân, các tổ chức đại diện có liên quan trong quá trình xây dựng các chương trình hỗ trợ truyền thông chính sách, kết nối doanh nghiệp và đánh giá kết quả thực hiện.
Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính, ĐBQH Phan Văn Mãi (tỉnh Vĩnh Long) cho rằng, dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa cần thể chế hóa hiệu quả tinh thần Nghị quyết số 68 về phát triển kinh tế tư nhân, chuyển từ tư duy hỗ trợ sang tạo lập môi trường minh bạch, thuận lợi để doanh nghiệp chủ động phát triển. Cùng với việc hoàn thiện dự thảo luật và các quy định liên quan đến doanh nghiệp, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Ủy ban đang khởi động nghiên cứu về hoàn thiện thể chế phát triển kinh tế tư nhân. Đây là vấn đề rộng lớn, không chỉ giới hạn trong các chính sách dành riêng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, mà gắn với yêu cầu phát triển khu vực kinh tế tư nhân trong giai đoạn tới.