Dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi):Làm rõ trách nhiệm bồi thường khi bưu gửi bị phát chậm

Không đánh đổi an toàn người lao động lấy tốc độ giao hàng

Góp ý vào dự án Luật Bưu chính (sửa đổi), ĐBQH Lê Hoàng Hải (TP. Đồng Nai) cho biết, khoản 2 Điều 42 về bảo đảm an toàn trong cung cấp, sử dụng dịch vụ bưu chính mới chỉ nêu nguyên tắc chung là doanh nghiệp có trách nhiệm bảo đảm an toàn đối với con người và bưu gửi. Theo đại biểu, quy định này chưa theo kịp thực tiễn khi kinh tế nền tảng phát triển mạnh.

Đại biểu phân tích, hiện nay hàng trăm nghìn tài xế giao hàng chặng cuối đang làm việc dưới sự điều phối của các thuật toán. Việc ứng dụng liên tục đếm ngược thời gian và trừ điểm khi chậm đã vô tình khiến người lao động phải chạy nhanh, vừa điều khiển phương tiện vừa nhìn điện thoại.

Từ thực tế đó, đại biểu Lê Hoàng Hải đề nghị bổ sung vào Điều 42 quy định nghiêm cấm các nền tảng bưu chính số áp dụng thuật toán định tuyến, điều phối gây áp lực thời gian phi thực tế, dẫn tới nguy cơ mất an toàn cho người chuyển phát.

Song song với đó, tại khoản 1 Điều 13, cần bổ sung điều kiện kinh doanh bắt buộc đối với doanh nghiệp bưu chính số là phải có phương án mua bảo hiểm tai nạn nghề nghiệp hoặc trích lập quỹ bảo đảm an sinh cho lực lượng đối tác giao hàng chặng cuối.

"Chúng ta phát triển bưu chính số và thương mại điện tử, nhưng dứt khoát không thể phát triển dựa trên sự đánh đổi về tính mạng và sức khoẻ của người lao động yếu thế", đại biểu Lê Hoàng Hải nhấn mạnh.

Liên quan đến hạ tầng giao nhận, đại biểu Lê Hoàng Hải cho rằng dự thảo đã bước đầu ghi nhận khái niệm "điểm phục vụ không có người phục vụ", nhưng Điều 9 và Điều 20 vẫn xem tủ nhận hàng tự động là thiết bị riêng của từng doanh nghiệp.

Vì vậy, đại biểu đề nghị xác lập hệ thống tủ bưu chính thông minh dùng chung là một cấu phần của mạng bưu chính, đồng thời thừa nhận giá trị pháp lý của mã OTP, mã QR mở tủ tương đương việc ký nhận. Bên cạnh đó, cần quy định trách nhiệm của UBND cấp tỉnh trong bố trí không gian kỹ thuật cho hạ tầng này ngay từ khâu quy hoạch khu đô thị mới. Theo đại biểu, đây là giải pháp vừa giảm ùn tắc giao thông, vừa thực hiện chính sách bưu chính xanh.

Thống nhất quy định bảo vệ quyền lợi người sử dụng dịch vụ

Về dự án Luật Bưu chính (sửa đổi), ĐBQH Trương Thị Diệu Thúy (Đồng Nai) lưu ý, lĩnh vực bưu chính liên quan trực tiếp đến quyền bí mật thư tín và thông tin cá nhân. Do đó, quá trình thử nghiệm, đặc biệt là thử nghiệm khai thác cơ sở dữ liệu bưu chính phải đảm bảo quyền lợi chính đáng của người dân được bảo vệ chặt chẽ.

Từ góc độ quyền lợi người sử dụng dịch vụ, ĐBQH Lỳ Mì Lé (Điện Biên) đề nghị bổ sung trường hợp bưu gửi "bị tráo đổi" vào khoản 1 Điều 46 về quyền khiếu nại, bảo đảm thống nhất với quy định về bồi thường thiệt hại tại Điều 47.

Đáng chú ý, đại biểu đề nghị bổ sung vào Điều 47 trách nhiệm bồi thường trong trường hợp bưu gửi bị phát chậm so với thời gian toàn trình đã công bố, dẫn đến hàng hóa bị hư hỏng hoặc gây thiệt hại khác.

Về dịch vụ bưu chính công ích, đại biểu Lỳ Mì Lé chỉ ra Điều 27 dự thảo cùng lúc sử dụng hai thuật ngữ "giá" và "mức thu" đối với khoản tiền người dân trả cho dịch vụ bưu chính phổ cập. Trong khi đó, theo Luật Giá năm 2023, dịch vụ bưu chính công ích thuộc danh mục do Nhà nước định giá tối đa. Do đó, đại biểu đề nghị chỉnh lý để thống nhất thuật ngữ và cơ chế xác định giá, bảo đảm đồng bộ với Luật Giá.

Cũng theo đại biểu, khái niệm bưu gửi tại khoản 2 Điều 3 cần được chỉnh lý, bởi không phải mọi bưu gửi đều được định danh, truy vết. Thư gửi qua thùng thư công cộng, bưu thiếp, báo và tạp chí là những trường hợp không thực hiện định danh.

Gợi mở sâu hơn một số nội dung đã nêu trong báo cáo thẩm tra, đại biểu Lê Hoàng Hải cho rằng tại vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, doanh nghiệp tư nhân không tham gia cung ứng dịch vụ vì không có hiệu quả kinh tế. Việc duy trì mạng lưới ở các địa bàn này phụ thuộc vào doanh nghiệp được Nhà nước chỉ định.

Với thực tế như vậy, đại biểu đề nghị cơ chế hỗ trợ tại Điều 24 phải dựa trên định mức kinh tế - kỹ thuật, quy mô điểm phục vụ tối thiểu và điều kiện địa lý thực tế, không cào bằng theo sản lượng bưu gửi. Đồng thời, Điều 28 cần tách bạch chi đầu tư phát triển với chi thường xuyên đặt hàng dịch vụ công ích.

Ngoài ra, đại biểu đề nghị mở rộng chức năng của điểm phục vụ đa năng tại Điều 26, để mạng lưới bưu chính cơ sở trở thành đầu mối thu gom, bảo quản bước đầu và chuyển phát nông sản, sản phẩm OCOP của địa phương.

Nguyễn Ánh - Mai Quyên