Cần duy trì mạng bưu chính công cộng, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo

Tiếp tục Kỳ họp thứ Hai, sáng 17/10, Quốc hội thảo luận ở Tổ về dự án Luật Bưu chính (sửa đổi) và dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường. Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Phan Văn Giang và Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định dự Phiên thảo luận tại Tổ 11 gồm Đoàn ĐBQH các tỉnh: Khánh Hòa, Thái Nguyên và Quảng Ngãi.

Bảo đảm hệ thống điểm phục vụ bưu chính đến cấp xã, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo

Cho ý kiến về dự án Luật Bưu chính (sửa đổi), các đại biểu tán thành sự cần thiết ban hành Luật nhằm thể chế hóa các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về hoàn thiện thể chế, phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và đổi mới phương thức quản lý nhà nước trong lĩnh vực bưu chính.

Đánh giá cao nỗ lực của Cơ quan soạn thảo, Cơ quan thẩm tra, các ý kiến nhận thấy, hơn 15 năm qua, bưu chính đã chuyển từ chuyển phát thư tín sang phục vụ thương mại điện tử, lưu thông hàng hóa và kết nối nền kinh tế số.

Nhất trí với sự cần thiết sửa đổi Luật Bưu chính, song Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị bỏ các Điều 2 quy định về đối tượng áp dụng; bỏ Điều 45 về thanh tra, kiểm tra trong hoạt động bưu chính, đồng thời bỏ từ “thanh tra, kiểm tra” ở tên Chương VI cho đồng bộ. Vì vậy, tên của Chương VI sửa lại thành: “Giải quyết tranh chấp, khiếu nại trong hoạt động bưu chính”. Cùng với đó, bỏ Điều 52 về quy định chi tiết và điều khoản thi hành.

Tại khoản 2 Điều 46 quy định “tranh chấp bưu chính được giải quyết thông qua thương lượng, hòa giải hoặc tòa án”, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị bổ sung từ “trọng tài” và sửa lại thành: “Tranh chấp bưu chính được giải quyết thông qua thương lượng, hòa giải, trọng tài, tòa án”.

Ngoài ra, sửa khoản 2 Điều 48 quy định về trách nhiệm quản lý nhà nước về bưu chính, thay cụm từ “cơ quan nhà nước có thẩm quyền về bưu chính ở Trung ương” thành “Bộ Khoa học và Công nghệ” và viết lại như sau: “Bộ Khoa học và Công nghệ là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về bưu chính, viễn thông trong phạm vi nhà nước có trách nhiệm sau đây...”

Tương tự như vậy, tại khoản 4 Điều 10 và khoản 4 Điều 27 thay cụm từ “cơ quan nhà nước có thẩm quyền về bưu chính ở Trung ương” thành “Bộ Khoa học và Công nghệ”.

Liên quan đến dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị rà soát, thống nhất sử dụng cụm từ “kiểm tra nhà nước về đo lường”trong dự thảo Luật, không sử dụng cụm từ “kiểm tra đo lường”.

Nhận thấy, chính sách dân tộc và bảo đảm chính sách dân tộc đã được Chính phủ, Bộ Khoa học và Công nghệ nghiên cứu và tiếp thu tối đa trong dự thảo Luật, ĐBQH Đinh Thị Phương Lan (Quảng Ngãi) nêu rõ, nội dung này đã được thể hiện trong chính sách của Nhà nước về bưu chính tại Điều 4 của dự thảo Luật quy định đảm bảo mọi tổ chức, cá nhân được tiếp cận sử dụng dịch vụ bưu chính công cộng trên toàn vùng, liên tục, ổn định, với chất lượng và giá dịch vụ hợp lý, bảo đảm hệ thống điểm phục vụ bưu chính đến cấp xã, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo.

Hoặc tại khoản 3 Điều này quy định Nhà nước đảm bảo cơ chế tài chính, nguồn lực đầu tư phát triển, duy trì mạng bưu chính công cộng và cung cấp dịch vụ bưu chính công ích. Nguồn kinh phí từ nguồn chi cho các hoạt động kinh tế theo pháp luật về ngân sách.

Tại khoản 4 Điều này quy định xây dựng và hoàn thiện môi trường cạnh tranh lành mạnh, minh bạch, tạo điều kiện cho các thành phần kinh tế tham gia phát triển thị trường bưu chính, thúc đẩy thương mại điện tử và kinh tế số.

Và tại khoản 9 Điều này quy định ưu tiên hỗ trợ phát triển mạng bưu chính đồng bộ, hiện đại, nâng cao năng lực ứng phó trong trường hợp thiên tai, dịch bệnh, tình trạng khẩn cấp và các trường hợp cần thiết khác; có chính sách khuyến khích phát triển các điểm phục vụ đa năng trên mạng bưu chính công cộng thông qua kết hợp dịch vụ bưu chính với dịch vụ số, dịch vụ công trực tuyến, đặc biệt tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo theo quy định của pháp luật.

Trên cơ sở tổng hợp các kiến nghị cho phù hợp với chính sách khoa học và công nghệ, đặc biệt tại vùng đồng bào dân tộc số, đại biểu Đinh Thị Phương Lan đề nghị Chính phủ ưu tiên đầu tư cơ sở hạ tầng cho mạng số cũng như khoa học và công nghệ tại vùng dịch vụ số, dịch vụ công ích, công nghệ thông tin. Đồng thời, thể chế hóa cụ thể các điều khoản luật đảm bảo tính khả thi để có điều kiện triển khai thực hiện.

Chính sách bưu chính công ích phải hướng tới quyền tiếp cận dịch vụ của người dân

Đồng tình với các ý kiến nêu trên, ĐBQH Đặng Ngọc Huy (Quảng Ngãi) thống nhất cần duy trì mạng bưu chính công cộng, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo. Chỉ rõ đây là trách nhiệm không thể chỉ đo bằng lợi nhuận, đại biểu cho rằng, chính sách công ích phải hướng tới quyền tiếp cận dịch vụ của người dân, không chỉ tạo điều kiện cho doanh nghiệp được chỉ định.

“Các Điều 24, 27, 28, 29 và 34 cùng quy định hỗ trợ mạng lưới, bổ sung vốn, hỗ trợ chi phí và quyền sử dụng mạng bưu chính công cộng. Nếu không phân định rõ nhiệm vụ, tài sản và dòng tiền, sẽ có nguy cơ hỗ trợ trùng lặp, hoặc dùng nguồn lực công ích để bù chéo cho hoạt động thương mại”.

Do đó, đại biểu Đặng Ngọc Huy đề nghị quy định hạch toán riêng doanh thu, chi phí, tài sản công ích; công khai kết quả thực hiện; kiểm toán, giám sát ngân sách; và nguyên tắc không phân biệt đối xử khi chia sẻ mạng công cộng.

Đại biểu cho rằng, nhiệm vụ nào có thể cạnh tranh thì nên nghiên cứu cơ chế đặt hàng, đấu thầu hoặc lựa chọn nhà cung cấp đủ năng lực. Nhiệm vụ đặc thù cần chỉ định thì phải giải trình rõ lý do, phạm vi, thời hạn và cơ chế giám sát. Bảo đảm một mạng lưới phục vụ toàn quốc không đồng nghĩa với mặc nhiên trao độc quyền mọi dịch vụ trên mạng lưới đó.

Đồng thời, đề nghị Luật có nguyên tắc minh bạch giá cước, cấm bán dưới giá thành nhằm loại bỏ đối thủ và làm rõ quan hệ với pháp luật về cạnh tranh để xử lý nhất quán.

“Việc mở rộng phổ cập từ thư sang gói, kiện hàng hóa phải được lượng hóa chi phí và đánh giá tác động ngân sách trước khi quyết định. Giá thu của người dùng và mức ngân sách bù đắp cần thiết kế đồng bộ, tính đến chi phí đặc thù ở địa bàn khó khăn. Hiệu quả công ích cũng phải đo bằng thời gian phục vụ, khả năng tiếp cận, chất lượng chuyển phát và mức độ hài lòng của người dân, chứ không chỉ bằng số điểm phục vụ được giữ lại”, đại biểu Đặng Ngọc Huy nêu quan điểm.

Đại biểu Đặng Ngọc Huy cũng đặc biệt ủng hộ điểm phục vụ đa năng tại Điều 26 gắn với chính quyền địa phương hai cấp. Đại biểu nhận thấy, mạng bưu chính có thể giúp người dân nộp hồ sơ, nhận kết quả thủ tục hành chính, tiếp cận dịch vụ công trực tuyến và thương mại điện tử. Nhưng cần làm rõ trách nhiệm bảo mật, tính toàn vẹn hồ sơ, cơ chế thanh toán chi phí, và ranh giới giữa hỗ trợ của doanh nghiệp với thẩm quyền giải quyết của cơ quan nhà nước. Điểm phục vụ đa năng phải đưa dịch vụ đến gần dân hơn, không thể thành một tầng trung gian hành chính mới.

Bích Ngọc