Phát huy mạng lưới bưu chính, giảm chi phí, phục vụ người dân tốt hơn
Thảo luận tại Tổ 7, gồm Đoàn ĐBQH TP. Bắc Ninh và tỉnh Lâm Đồng, các đại biểu đã đề xuất nhiều giải pháp nhằm phát huy mạng lưới bưu chính nhưng phải giảm chi phí và phục vụ người dân được tốt hơn.
Không sử dụng nguồn lực hỗ trợ công ích bù chéo cho kinh doanh thương mại
Các đại biểu nhất trí với sự cần thiết sửa đổi Luật Bưu chính để đáp ứng yêu cầu phát triển thương mại điện tử, chuyển đổi số và phát huy vai trò của hạ tầng bưu chính. Dự thảo luật đã có những đổi mới quan trọng về cơ chế đăng ký, hậu kiểm, dịch vụ công ích và bảo đảm an toàn bưu gửi.
Tán thành với việc mở rộng dịch vụ bưu chính phổ cập sang gói, kiện hàng hóa, nhất là ở miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo song, ĐBQH Dương Khắc Mai (Lâm Đồng) cho biết, điểm a khoản 1 Điều 27 mở rộng phạm vi phục vụ; khoản 4 quy định mức thu thống nhất trên toàn quốc và không cao hơn giá bình quân thị trường của dịch vụ tương đương. Chi phí cung ứng giữa các địa bàn có thể chênh lệch đáng kể.
Trong khi đó, khoản 3 Điều 27 đã quy định nguyên tắc ngân sách hỗ trợ chi phí khấu hao tài sản cố định và chi phí nhân công tại các điểm phục vụ phù hợp quy mô tối thiểu. Từ quy định này, vẫn chưa thể kết luận việc mở rộng dịch vụ không làm tăng nghĩa vụ ngân sách hoặc không ảnh hưởng đến chất lượng cung ứng. Do vậy, đại biểu Dương Khắc Mai đề nghị, cơ quan soạn thảo bổ sung đánh giá định lượng về sản lượng, phạm vi, chi phí phục vụ và phương án cân đối nguồn lực trung hạn; xác định lộ trình thực hiện nếu chưa đủ điều kiện bảo đảm trên toàn quốc.
Cho rằng điểm phục vụ đa năng tại Điều 26 có thể thực hiện hoạt động hỗ trợ thương mại điện tử, đại biểu Dương Khắc Mai đề nghị rà soát Điều 34 để nguyên tắc hạch toán tách bạch, không sử dụng nguồn lực hỗ trợ công ích nhằm bù chéo cho kinh doanh thương mại được áp dụng nhất quán đối với mọi hoạt động có sử dụng mạng bưu chính công cộng, tránh tạo lợi thế cạnh tranh không bình đẳng.
Điểm e, khoản 1 và điểm n, khoản 2, Điều 31 đã quy định quyền thu hộ và nghĩa vụ đối soát, hoàn trả tiền thu hộ. Đại biểu Dương Khắc Mai đề nghị, cần làm rõ việc theo dõi riêng khoản tiền thuộc về khách hàng, nghĩa vụ cung cấp kết quả đối soát và xử lý khi hoàn trả chậm, thiếu hoặc có tranh chấp. Và đề nghị quy định nguyên tắc minh bạch, bảo vệ tiền thu hộ, giao Chính phủ hướng dẫn phù hợp với quy mô và rủi ro; chưa nên bắt buộc mọi doanh nghiệp mở tài khoản riêng khi chưa đánh giá đầy đủ tác động.
Phân biệt giữa hướng dẫn, hỗ trợ cơ bản với dịch vụ tiện ích do người dân tự nguyện lựa chọn
Điểm a khoản 2 Điều 26, dự thảo quy định điểm phục vụ đa năng thực hiện việc: “Tiếp nhận hồ sơ, trả kết quả giải quyết thủ tục hành chính và hỗ trợ người dân thực hiện dịch vụ công trực tuyến"; đồng thời, điểm b, khoản 3 yêu cầu: “công khai danh mục và giá dịch vụ” thống nhất việc tận dụng mạng lưới bưu chính để đưa dịch vụ đến gần người dân, nhất là tại địa bàn khó khăn.
Tuy nhiên, đại biểu Trần Thị Vân (TP. Bắc Ninh) cho rằng, dự thảo luật chưa phân định hoạt động hỗ trợ thuộc trách nhiệm phục vụ của Nhà nước với dịch vụ bổ sung có thu tiền; chưa xác định chủ thể chịu chi phí hỗ trợ, nên có thể dẫn đến cách hiểu và thực hiện khác nhau.
Đại biểu Trần Thị Vân nhấn mạnh, việc cung cấp dịch vụ công trực tuyến nhằm giảm thời gian, chi phí và tạo thuận lợi cho người dân. Trong khi đó, những người cần được hỗ trợ thường là người cao tuổi, người khuyết tật, người thiếu thiết bị hoặc kỹ năng số. Song, nếu các đối tượng này phải trả thêm tiền chỉ để được hướng dẫn kê khai, tải tài liệu và nộp hồ sơ, thì khó khăn về khả năng tiếp cận công nghệ sẽ chuyển thành gánh nặng tài chính.
Đặc biệt, “nếu việc sử dụng dịch vụ có thu tiền trở thành điều kiện trên thực tế để thực hiện thủ tục, thì mục tiêu tạo thuận lợi cho người dân sẽ không đạt được. Vì vậy, yêu cầu công khai giá mới giải quyết tính minh bạch, chưa giải quyết tính hợp lý của việc thu tiền và trách nhiệm bảo đảm tiếp cận dịch vụ công”, đại biểu Trần Thị Vân đặt vấn đề.
Mặt khác, đại biểu nêu quan điểm, cần phân biệt việc hướng dẫn, hỗ trợ cơ bản với dịch vụ tiện ích do người dân tự nguyện lựa chọn như chuyển phát hồ sơ hoặc kết quả đến địa chỉ yêu cầu. Việc Nhà nước giao hoặc thuê doanh nghiệp thực hiện nhiệm vụ hỗ trợ cũng không nên mặc nhiên đồng nghĩa với việc người dân phải thanh toán chi phí cho doanh nghiệp.
Vì vậy, đại biểu đề nghị chỉnh lý điểm a khoản 2 và điểm b khoản 3 Điều 26 theo hướng: bảo đảm người dân có kênh hướng dẫn, hỗ trợ cơ bản miễn phí để thực hiện dịch vụ công trực tuyến; xác định rõ phạm vi dịch vụ được thu tiền và chủ thể chịu chi phí; việc sử dụng dịch vụ có thu tiền phải trên cơ sở tự nguyện, không được đặt thành điều kiện tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính.
Đối với nhiệm vụ do Nhà nước giao, đặt hàng hoặc thuê doanh nghiệp thực hiện, đại biểu Trần Thị Vân nhấn mạnh, cần xác định cơ chế thanh toán và không thu thêm của người dân đối với cùng nội dung đã được ngân sách chi trả. Đây là những nguyên tắc cần được quy định ngay trong luật để vừa phát huy mạng lưới bưu chính, vừa bảo đảm mục tiêu giảm chi phí và phục vụ người dân được tốt hơn.