Dự án Luật Bưu chính (sửa đổi):Phòng ngừa rủi ro chiếm dụng, chiếm đoạt tiền thu hộ
Sáng 17/10, thảo luận tại Tổ 12 (gồm Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ và Cà Mau) về dự án Luật Bưu chính (sửa đổi), một số ý kiến đề nghị, cần bổ sung điều kiện kinh doanh chặt chẽ đối với doanh nghiệp bưu chính có hoạt động chuyển phát hàng hóa thương mại điện tử và thu hộ tiền (COD) tương tự như dịch vụ trung gian thanh toán nhằm phòng ngừa rủi ro chiếm dụng, chiếm đoạt tiền thu hộ.
Bảo đảm người dân được tiếp cận giá dịch vụ hợp lý
Thảo luận tại Tổ, các đại biểu cơ bản tán thành với sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Bưu chính nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển thương mại điện tử, chuyển đổi số và xây dựng hạ tầng kinh tế số quốc gia.
Qua nghiên cứu dự thảo Luật và Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Khoa học, công nghệ và môi trường về quy định chuyển tiếp tại khoản 1, Điều 50, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho rằng: cần quy định rõ về điều khoản chuyển tiếp và bổ sung chế tài xử lý đối với các trường hợp doanh nghiệp không đáp ứng được đầy đủ các điều kiện kinh doanh theo quy định trong thời hạn 12 tháng kể từ ngày Luật này có hiệu lực thi hành. Đối với vấn đề bồi thường thiệt hại trong hoạt động bưu chính tại Điều 47 cần rà soát kĩ những gì liên quan đến bồi thường thiệt hại đã được Bộ Luật Dân sự quy định rõ thì không cần nhắc lại.
Đại biểu Phan Chí Hiếu cũng cho rằng, quy định tại khoản 3, Điều 46 về việc Chính phủ quy định chi tiết về giải quyết khiếu nại trong hoạt động bưu chính là nội dung rất quan trọng. Song, nếu khiếu nại không đúng thời hạn, trình tự thủ tục thì tổ chức cá nhân có quan hệ hoạt động bưu chính sẽ bị mất quyền khởi kiện tại tòa án, khiến quyền lợi không được bảo đảm. Do đó, trong dự thảo Luật cần phải xác định thêm các nguyên tắc về thời hạn khiếu nại, đặc biệt là khiếu nại nếu không đúng thời hạn sẽ mất quyền khởi kiện thế nào.
Liên quan đến việc phân định dịch vụ bưu chính với dịch vụ logistics, vận tải và thương mại điện tử tại Điều 3, Điều 5 và Điều 9, Phó Trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Cà Mau Nguyễn Bình Tân đề nghị, tiếp tục hoàn thiện các tiêu chí xác định dịch vụ bưu chính theo hướng khách quan, rõ ràng, có thể áp dụng thống nhất. Thực tế hiện nay, nhiều doanh nghiệp đồng thời thực hiện vận chuyển, giao nhận, lưu kho, xử lý đơn hàng và các dịch vụ trên nền tảng số. Nếu ranh giới pháp lý không rõ sẽ dễ phát sinh chồng chéo trong quản lý hoặc tạo kẽ hở để doanh nghiệp né tránh điều kiện kinh doanh, nghĩa vụ và trách nhiệm theo pháp luật bưu chính. Vì vậy cần xác định rõ hoạt động nào trực tiếp cấu thành dịch vụ bưu chính, hoạt động nào là logistics độc lập; đồng thời quy định nguyên tắc phân định dựa trên bản chất, chức năng và trách nhiệm thực tế của chủ thể cung cấp dịch vụ, không chỉ dựa vào cách thức tổ chức kinh doanh.
Đồng tình với mục tiêu bảo đảm người dân được tiếp cận dịch vụ bưu chính công ích trên phạm vi cả nước, tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Bình Tân cho rằng, việc mở rộng dịch vụ phổ cập bưu chính từ thư sang gói, kiện hàng hóa có thể làm tăng đáng kể nghĩa vụ ngân sách nhà nước. Do đó, cần lượng hóa chi phí phát sinh, xác định nguồn kinh phí và lộ trình thực hiện; đồng thời, bảo đảm thống nhất giữa các quy định về chi phí đầu tư phát triển và chi thường xuyên.
Đặc biệt, đối với tỉnh Cà Mau và các địa bàn vùng sâu, vùng xa, ven biển, hải đảo, chi phí duy trì mạng lưới thường cao hơn khu vực thuận lợi. Vì vậy, đề nghị có tiêu chí hoặc hệ số điều chỉnh mức hỗ trợ theo điều kiện địa bàn, bảo đảm doanh nghiệp có đủ nguồn lực duy trì điểm phục vụ, người dân được tiếp cận dịch vụ với mức giá hợp lý và ngân sách được sử dụng minh bạch, hiệu quả, đại biểu Nguyễn Bình Tân nhấn mạnh.
Làm rõ các hành vi bị cấm, bảo vệ dữ liệu cá nhân
Để các chính sách sửa đổi bảo đảm tính đồng bộ, khả thi và thống nhất của hệ thống pháp luật, ĐBQH Bùi Thị Kim Tuyến (Phú Thọ) đề nghị, dự thảo cần nghiên cứu đơn giản hóa thủ tục đăng ký cung ứng dịch vụ bưu chính trên môi trường điện tử; bảo đảm việc chuyển từ cơ chế cấp phép sang đăng ký là thực chất, không tạo thêm tầng nấc trung gian.
Ngoài ra, cần quy định rõ trách nhiệm của doanh nghiệp và cơ quan quản lý trong việc thu thập, định danh, lưu trữ và truy xuất dữ liệu bưu gửi. Dữ liệu phải phục vụ đúng mục đích quản lý, phòng chống vi phạm, đồng thời tuân thủ nghiêm ngặt quy định về phân quyền truy cập và bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Đại biểu cũng đề nghị bổ sung điều kiện kinh doanh chặt chẽ đối với doanh nghiệp bưu chính có hoạt động chuyển phát hàng hóa thương mại điện tử và thu hộ tiền (COD) tương tự như dịch vụ trung gian thanh toán (vốn điều lệ tối thiểu, biện pháp bảo đảm khả năng thanh toán, hạ tầng kỹ thuật và nhân sự) nhằm phòng ngừa rủi ro chiếm dụng, chiếm đoạt tiền thu hộ.
Cùng với đó, cần bổ sung quy định bắt buộc doanh nghiệp phải ký kết hợp đồng lao động với lực lượng trực tiếp giao nhận (bưu tá, nhân viên phát hàng, tài xế) để bảo đảm quyền lợi người lao động và trách nhiệm xã hội. Mặt khác, cần xây dựng cơ chế kiểm tra rõ ràng, bảo đảm quyền giải trình của doanh nghiệp; đồng thời duy trì và nâng cao chất lượng dịch vụ bưu chính công ích tại khu vực biên giới, hải đảo, vùng sâu, vùng xa.
Quan tâm đến chính sách của nhà nước về bưu chính, đại biểu Trần Thị Hoa Ry (Cà Mau) đề nghị, tại khoản 2 cần làm rõ hơn chính sách ưu tiên của nhà nước trong việc ưu tiên bảo đảm cung cấp dịch vụ bưu chính phổ cập tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo, có chính sách hỗ trợ phù hợp nhằm bảo đảm cho người dân được tiếp cận dịch vụ bưu chính thiết yếu với chất lượng và dịch vụ hợp lý, góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền.
Về nguyên tắc hoạt động bưu chính tại Điều 6, đại biểu Trần Thị Hoa Ry cho rằng, trong bối cảnh chuyển đổi số cần phải tiếp cận hoàn thiện theo hướng bảo vệ tốt hơn quyền lợi hợp pháp của người dân. Đối với khoản 1 cần bổ sung nguyên tắc về khả năng tiếp cận bưu chính đối với nhóm đối tượng yếu thế như người khuyết tật, người cao tuổi và người đồng bào DTTS. Đồng thời, tại khoản 2 cần thiết kế rõ nét hơn về việc bảo đảm bí mật về thư tín, bảo vệ dữ liệu cá nhân, an toàn thông tin, quyền riêng tư của người sử dụng dịch vụ bưu chính theo quy định.
Về các hành vi bị cấm trong hoạt động bưu chính tại Điều 8, dự thảo cần quy định ngắn gọn và rõ ràng hơn theo hướng cấm hoạt động bưu chính để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật. Trong đó, đối với khoản 4, khoản 7 cần làm rõ hơn những hành vi có xâm phạm dữ liệu cá nhân về hoạt động bưu chính, đó là: thu thập, sử dụng, mua bán trái phép dữ liệu cá nhân thông tin bưu gửi, người gửi, người nhận hoặc giả mạo, sửa đổi can thiệp trái phép thông tin dữ liệu trong hoạt động bưu chính.