Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Ưu tiên phát triển năng lực đo lường chiến lược
Thảo luận tại Tổ 2, Đoàn ĐBQH TP. Hồ Chí Minh sáng nay, 17/10, về dự án Luật Đo lường (sửa đổi), Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị ưu tiên phát triển năng lực đo lường chiến lược trong các lĩnh vực đo lường lượng tử, trí tuệ nhân tạo (AI) và cảm biến thông minh bởi đây là nền tảng cho năng lực cạnh tranh dài hạn.
Sau 15 năm thi hành Luật Đo lường, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, cần sửa đổi, cập nhật để đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ mới, phương tiện đo thông minh, dữ liệu điện tử, đo từ xa; cải cách hành chính và bảo vệ người tiêu dùng tốt hơn.
Chủ tịch Quốc hội nêu ví dụ, hiện nay Nhật Bản sản xuất nhiều loại cân thông minh, người dùng chỉ cần đứng lên là có thể biết lượng mỡ dưới da, mỡ nội tạng, lượng nước, lượng cơ, lượng xương trong cơ thể. Thiết bị còn phân tích cân nặng, độ tuổi sinh học, cho biết cơ thể trẻ hơn hoặc già hơn tuổi thực tế 5 năm, 7 năm, thậm chí 10 năm. "Công nghệ đo lường hiện nay đã rất hiện đại", Chủ tịch Quốc hội nói.
Theo Chủ tịch Quốc hội, Luật Đo lường rất quan trọng, góp phần hoàn thiện hệ thống dữ liệu đo lường quốc gia đủ mạnh, kết nối và tin cậy. Sửa đổi Luật Đo lường lần này cần bám sát ba trụ cột chính.
Thứ nhất, chuyển đổi số, đổi mới phương thức quản lý. Điểm đột phá lớn nhất trong lần sửa đổi Luật Đo lường lần này, theo Chủ tịch Quốc hội là phải chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm theo mức độ rủi ro, gắn với số hóa toàn diện, tương tự như định hướng sửa đổi Luật Bưu chính.
"Cần luật hóa lộ trình bắt buộc kết nối dữ liệu đối với doanh nghiệp quy mô lớn; quy định rõ tiêu chí phân loại rủi ro theo hướng công khai, minh bạch; bổ sung cơ chế để người tiêu dùng được truy xuất dữ liệu đo lường theo thời gian thực, đặc biệt là đối với công tơ điện, công tơ nước, xăng dầu, làm căn cứ khiếu nại, yêu cầu bồi thường. Người dân cần có khả năng kiểm soát chỉ số công tơ điện, công tơ nước của gia đình mình", Chủ tịch Quốc hội nói.
Thứ hai, phát triển năng lực đo lường quốc gia và phát huy vai trò của doanh nghiệp, kể cả doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp tư nhân. Ở đây, cần quy định rõ cơ chế đánh giá độc lập, công khai kết quả phê duyệt; có chính sách ưu đãi về thuế, tín dụng, đất đai đủ hấp dẫn để doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực đo lường chiến lược; đồng thời, duy trì vai trò của Nhà nước trong những lĩnh vực liên quan đến an ninh, an toàn công cộng.
Thứ ba, phân cấp, phân quyền gắn với giảm thủ tục hành chính, bảo vệ người tiêu dùng, chống gian lận bằng cơ chế thực thi mạnh hơn.
Chủ tịch Quốc hội đề nghị bổ sung cơ chế bồi thường nhanh, tự động; chẳng hạn, hoàn trả tiền thu thừa trong thời gian ngắn khi phát hiện sai lệch trong đo lường. Cần quy định rõ trách nhiệm hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo, trang bị thiết bị cho cấp xã. Hiện nay, cấp xã là cấp rất quan trọng, với 3.321 xã, phường. Đồng thời, cần tăng chế tài đối với hành vi gian lận có tổ chức, đặc biệt là hành vi can thiệp vào phần mềm của phương tiện đo thông minh.
Trong thời gian tới, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, cần tiếp tục hoàn thiện một số nội dung.
Trước hết, cần phân định rõ nhóm 1, nhóm 2 với các tiêu chí cụ thể, ổn định, tránh tình trạng doanh nghiệp bị chuyển sang nhóm 2 một cách tùy tiện. "Đây là vấn đề cần đặc biệt chú ý trong quá trình xây dựng luật", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.
Thứ hai, cần rà soát kỹ để bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật, nhất là với Luật Đầu tư, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, Luật Giao dịch điện tử và các quy định về kinh tế số, tránh chồng chéo.
Thứ ba, cần ưu tiên phát triển năng lực đo lường chiến lược trong các lĩnh vực đo lường lượng tử, trí tuệ nhân tạo (AI) và cảm biến thông minh. Đây là nền tảng cho năng lực cạnh tranh dài hạn.
Thứ tư, cần quy định cụ thể điều khoản chuyển tiếp, bảo đảm doanh nghiệp đã được cấp giấy chứng nhận không bị gián đoạn hoạt động.
