“5 phút cùng em”: Bắt đầu từ một cuộc trò chuyện để trẻ em an toàn hơn trên không gian mạng

Trong cuộc sống hiện đại, internet mang đến cho trẻ em và thanh thiếu niên nhiều cơ hội học tập, giải trí, sáng tạo và kết nối bạn bè. Tuy nhiên, cùng với những trải nghiệm tích cực, không gian mạng cũng tiềm ẩn những tình huống không an toàn mà các em có thể chưa đủ kinh nghiệm để nhận biết hoặc xử lý. Một lời mời kết bạn từ người lạ, một cuộc trò chuyện khiến trẻ cảm thấy khó chịu, một lời đề nghị giữ bí mật hay một tình huống không biết chia sẻ cùng ai đều có thể trở thành những vấn đề cần được người lớn quan tâm.

Chiến dịch có sự tham gia của các đại sứ Rapper Đen, nghệ sĩ Bùi Công Nam, ca sĩ MONO, ca sĩ Phương Mỹ Chi, Hoa hậu Bảo Ngọc và MC Khánh Vy.

Năm phút mỗi ngày mở ra một kết nối có ý nghĩa

“5 phút cùng em” bắt đầu từ một hành động đơn giản: mỗi ngày, người lớn dành ít nhất 5 phút để hỏi han, lắng nghe và trò chuyện cùng trẻ về những gì các em trải nghiệm trên không gian mạng. Không cần một buổi nói chuyện dài hay những bài giảng về an toàn trực tuyến, cuộc trò chuyện có thể bắt đầu bằng những câu hỏi gần gũi: “Hôm nay con có điều gì vui khi lên mạng không?”, “Có chuyện gì trên mạng khiến con cảm thấy khó chịu, lo lắng hoặc băn khoăn không?”...

Những câu hỏi tưởng chừng bình thường có thể giúp người lớn hiểu hơn về thế giới số của trẻ, từ những điều các em yêu thích đến những vấn đề các em đang gặp phải. Năm phút ấy không nhằm kiểm tra điện thoại, truy xét các mối quan hệ trực tuyến hay đánh giá đúng, sai trong từng hành động của trẻ. Đây là khoảng thời gian để xây dựng niềm tin, giúp trẻ cảm thấy an toàn khi bày tỏ suy nghĩ và chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết.

Bởi nếu trẻ lo sợ bị trách mắng, phán xét hoặc tước đi quyền được chia sẻ, các em có thể lựa chọn im lặng trước những vấn đề quan trọng. Ngược lại, khi được lắng nghe với thái độ bình tĩnh và tôn trọng, trẻ sẽ có thêm động lực để nói ra những điều mình đang băn khoăn.

Lắng nghe trước khi hướng dẫn, đồng hành thay vì phán xét

Một trong những giá trị cốt lõi của “5 phút cùng em” là thay đổi cách người lớn tiếp cận những câu chuyện của trẻ trên không gian mạng. Thay vì vội vàng kết luận rằng trẻ sử dụng internet quá nhiều, kết bạn thiếu cẩn trọng hay có những hành động không phù hợp, người lớn có thể bắt đầu bằng việc lắng nghe trọn vẹn câu chuyện. Thay vì lập tức đưa ra lời khuyên, hãy thử tìm hiểu cảm xúc và điều khiến trẻ lo lắng.

Nếu trẻ kể về một người bạn mới quen trên mạng, đó có thể là cơ hội để cùng các em trao đổi về việc bảo vệ thông tin cá nhân, nhận biết những dấu hiệu bất thường và giữ giới hạn an toàn khi giao tiếp trực tuyến. Nếu trẻ chia sẻ rằng mình cảm thấy áp lực, sợ hãi hoặc không thoải mái trước một cuộc trò chuyện, điều cần thiết trước tiên là ghi nhận cảm xúc của trẻ, khẳng định rằng các em có quyền từ chối những yêu cầu khiến mình không an toàn và cùng tìm cách xử lý phù hợp.

Đặc biệt, khi trẻ tiết lộ một sự việc đáng lo ngại, người lớn cần giữ bình tĩnh, tránh đổ lỗi hoặc khiến trẻ cảm thấy mình phải chịu trách nhiệm cho những gì đã xảy ra. Tùy từng tình huống, cần phối hợp với nhà trường, cơ quan chức năng hoặc các đơn vị hỗ trợ có chuyên môn để bảo vệ trẻ. Một cuộc trò chuyện không thể giải quyết mọi vấn đề, nhưng có thể là bước đầu tiên giúp trẻ nhận ra rằng mình không phải đối mặt với khó khăn một mình.

An toàn trên không gian mạng không phải trách nhiệm riêng của trẻ em hay của từng gia đình. Để những kết nối an toàn trở thành một phần tự nhiên trong cuộc sống, cần có sự tham gia của cha mẹ, thầy cô, nhà trường và cộng đồng. Phong trào cũng khuyến khích người lớn làm gương trong cách sử dụng internet, tôn trọng quyền riêng tư, giao tiếp có trách nhiệm, kiểm chứng thông tin và ứng xử văn minh trên môi trường số. Bởi trẻ không chỉ học từ những điều được hướng dẫn, mà còn từ cách người lớn hành động mỗi ngày.

Với thông điệp “Kết nối không tổn thương”, Chiến dịch “Không Một Mình” năm 2026 hướng tới việc xây dựng một môi trường số an toàn hơn cho trẻ em và thanh thiếu niên, phòng chống xâm hại trực tuyến, trong đó phòng ngừa được bắt đầu từ nhận thức, sự quan tâm và những kết nối đáng tin cậy. Chiến dịch diễn ra trong 2 tháng do Liên minh Niềm Tin Số (DTA) khởi xướng, dưới sự bảo trợ của Bộ Công an, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Y tế, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, các tổ chức quốc tế UNICEF (Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc), UNODC (Cơ quan của Liên hiệp quốc về chống ma túy và tội phạm), phối hợp tổ chức cùng Cục An ninh mạng, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp đồng hành như Tập đoàn Điện lực Việt Nam, Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam, Ngân hàng TMCP Quân đội (MB), Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank).

Trọng Nghĩa