Indonesia rải đá khô từ máy bay để ứng phó khói độc bao trùm khu vực
Trước tình trạng cháy rừng nghiêm trọng nhất trong hơn một thập kỷ, khiến khói độc lan sang nhiều quốc gia Đông Nam Á, Indonesia đang thử nghiệm rải đá khô từ máy bay nhằm cải thiện chất lượng không khí. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo biện pháp này khó giải quyết triệt để một cuộc khủng hoảng ngày càng trầm trọng dưới tác động của biến đổi khí hậu.
Ảnh: Gendes/EPA
Thử nghiệm giải pháp mới giữa khủng hoảng khói mù
Chính phủ Indonesia ngày 15/10 bắt đầu thử nghiệm phương pháp phát tán đá khô từ máy bay nhằm giảm tình trạng khói mù tại tỉnh Nam Sumatra. Đây là biện pháp mới nhất được triển khai sau khi các nỗ lực gieo mây tạo mưa, dùng máy bay thả nước và huy động quân đội chữa cháy chưa mang lại kết quả như mong đợi.
Theo hãng thông tấn nhà nước Antara, Bộ trưởng Điều phối các vấn đề an ninh Indonesia Dudung Abdurachman cho biết, việc thử nghiệm được tiến hành theo chỉ thị trực tiếp của Tổng thống Prabowo Subianto nhằm ứng phó với tình trạng khói mù tại Nam Sumatra. Chính phủ sẽ đánh giá kết quả trước khi cân nhắc mở rộng phương pháp này sang các khu vực khác.
Một máy bay Cessna dự kiến rải khoảng 1,5 tấn đá khô xuống thành phố Palembang, thủ phủ Nam Sumatra. Giới chức hy vọng phương pháp này sẽ giúp giảm lượng khói trong không khí, cải thiện tầm nhìn và chất lượng không khí tại khu vực chịu ảnh hưởng.
Đá khô là carbon dioxide ở thể rắn. Theo Bloomberg, kỹ thuật sử dụng đá khô để thúc đẩy sự hình thành băng trong các đám mây đã được triển khai từ những năm 1940. Tuy nhiên, việc áp dụng phương pháp này trong bối cảnh khói mù do cháy rừng trên diện rộng vẫn cần được đánh giá về hiệu quả thực tế.
Theo chuyên gia Rick McRae thuộc nhóm nghiên cứu cháy rừng của Đại học New South Wales (Australia), phương pháp trên có thể mang lại một số lợi ích trong phạm vi địa phương, nhưng hiệu quả khó kéo dài.
Ông cho biết các hệ thống thời tiết trong khu vực đang di chuyển từ đông sang tây. Do đó, ngay cả khi khói được loại bỏ tạm thời tại một địa điểm, khói từ những khu vực khác vẫn có thể tiếp tục tràn tới. Điều này khiến việc cải thiện chất lượng không khí trở thành một thách thức liên tục, đòi hỏi những giải pháp căn cơ hơn thay vì chỉ xử lý khói tại một thời điểm.
Khói độc lan rộng, hàng triệu người bị ảnh hưởng
Quy mô của cuộc khủng hoảng đang đặt Indonesia trước sức ép ngày càng lớn. Kể từ đầu năm 2026, gần 900.000ha đất trên cả nước đã bị thiêu rụi, đánh dấu mùa cháy nghiêm trọng nhất trong hơn một thập kỷ.
Tình hình càng trầm trọng do hiện tượng El Nino đặc biệt mạnh trong năm nay, cùng với tình trạng đốt rừng, phát quang đất để phục vụ canh tác, trong đó có trồng cọ dầu.
Trong nhiều tháng, hàng triệu người Indonesia phải sống trong những đám khói dày đặc, bao phủ bầu trời bằng màn sương mù màu cam đỏ. Hàng chục nghìn người đã tìm kiếm sự chăm sóc y tế do các bệnh về đường hô hấp liên quan đến khói mù.
Tại tỉnh Trung Kalimantan hôm 14/10, chỉ số ô nhiễm không khí ISPU đã vượt 1.200 điểm, cao gấp bốn lần ngưỡng nguy hại 300 điểm, theo dữ liệu của Bộ Môi trường Indonesia. Khói dày đặc bao phủ thành phố Palangka Raya, khiến tầm nhìn của người tham gia giao thông giảm mạnh.
Tác động của cháy rừng không dừng lại trong biên giới Indonesia. Khói mù đã lan sang Singapore, Malaysia và Philippines, làm suy giảm chất lượng không khí, gia tăng nguy cơ mắc các bệnh về đường hô hấp và gây gián đoạn hoạt động thường ngày.
Timor-Leste thông báo đóng cửa trường học trên toàn quốc trong ba ngày kể từ 15/10, đồng thời khuyến cáo các gia đình giữ trẻ em trong nhà hoặc sử dụng phương tiện bảo vệ đường hô hấp khi ra ngoài.
Singapore cũng triển khai trợ cấp chi phí điều trị các vấn đề sức khỏe liên quan đến khói mù từ ngày 12/10, lần đầu tiên kể từ năm 2015, khi khu vực đối mặt với một đợt khói mù nghiêm trọng tương tự.
Cần giải pháp vượt ra ngoài biện pháp tình thế
Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto đã yêu cầu tăng cường lực lượng chữa cháy và siết chặt việc xử lý những đối tượng bị nghi ngờ gây ra các vụ cháy. Tuy nhiên, việc kiểm soát hỏa hoạn vẫn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt tại các khu vực đất than bùn.
Tại những nơi này, lửa có thể âm ỉ cháy dưới lòng đất trong nhiều tuần, khiến việc phát hiện và dập tắt trở nên phức tạp. Vì vậy, ngay cả khi các biện pháp làm giảm khói tạm thời phát huy tác dụng, nguy cơ cháy tái diễn và phát sinh thêm khói độc vẫn hiện hữu nếu các đám cháy chưa được kiểm soát tận gốc.
Trước mắt, việc thử nghiệm rải đá khô cho thấy Indonesia đang tìm kiếm thêm công cụ để ứng phó với tình trạng ô nhiễm không khí nghiêm trọng. Dù vậy, hiệu quả của biện pháp này vẫn cần được kiểm chứng, nhất là trong điều kiện khói mù liên tục di chuyển theo các hệ thống thời tiết và phát sinh từ nhiều điểm cháy khác nhau.
Theo chuyên gia McRae, biến đổi khí hậu có thể khiến những vấn đề như vậy ngày càng trở nên nghiêm trọng, vượt khỏi phạm vi của một quốc gia. Ông nhấn mạnh rằng các hiện tượng môi trường có mối liên hệ chặt chẽ trên quy mô toàn cầu.
Cảnh báo này cho thấy cuộc khủng hoảng khói mù tại Đông Nam Á không chỉ đặt ra yêu cầu cấp bách về chữa cháy và bảo vệ sức khỏe cộng đồng, mà còn làm nổi bật sự cần thiết của các giải pháp dài hạn, từ ngăn chặn tình trạng đốt rừng, quản lý đất than bùn đến tăng cường phối hợp khu vực. Khi khói độc vượt qua biên giới, nỗ lực ứng phó cũng khó đạt hiệu quả bền vững nếu chỉ dựa vào những biện pháp tình thế của từng quốc gia.