Hy hữu: Lần đầu ghi nhận răng mọc trong hốc mắt

Chiếc răng bất thường giữa mí mắt và lông mày

Tạp chí Nhãn khoa (Ophthalmology), Viện Hàn lâm Nhãn khoa Mỹ vừa công bố ca phẫu thuật hy hữu tại Bệnh viện Mắt Aravind, thành phố Madurai, Ấn Độ.

Theo The Conversation, một thiếu niên người Ấn Độ nhận thấy vùng giữa mí mắt và lông mày bên trái sưng lên trong khoảng một tháng nhưng không có cảm giác đau. Gia đình chỉ đưa em đến bệnh viện khi hai đầu cứng, màu trắng nhạt bắt đầu nhô ra khỏi vùng sưng.

Kết quả chụp chiếu khiến các bác sĩ phát hiện một chiếc răng nanh đã phát triển hoàn chỉnh nằm trong hốc mắt trái - một vị trí chưa từng được ghi nhận. Em không có tiền sử chấn thương và các bác sĩ cũng không thể xác định nguyên nhân khiến chiếc răng xuất hiện ở vị trí bất thường này.

Trường hợp này là một ví dụ hiếm gặp về răng lạc chỗ (ectopic teeth) - tình trạng răng phát triển hoặc mọc sai vị trí thông thường. Thay vì xuất hiện trong khoang miệng, răng có thể hình thành ở những khu vực khác trên cơ thể. Đó có thể là răng sữa, răng vĩnh viễn hoặc răng thừa, tức những chiếc răng mọc thêm ngoài số lượng bình thường.

Theo các nghiên cứu được công bố, răng lạc chỗ thường được phát hiện trong xoang hàm trên, khoang rỗng nằm phía sau xương gò má. Tuy nhiên, tình trạng này cũng từng được ghi nhận ở hốc mũi, vòm miệng, cằm, khớp hàm và hốc mắt.

Một nghiên cứu tổng quan gồm 61 trường hợp cho thấy răng lạc chỗ có thể tồn tại trong nhiều năm mà không được phát hiện. Ở những trường hợp khác, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như đau, sưng, đau đầu hoặc khó há miệng. Nếu răng mọc trong hốc mũi, tình trạng này có thể gây nghẹt mũi, chảy dịch và chảy máu cam.

Vì sao răng có thể mọc sai vị trí?

Quá trình hình thành khuôn mặt bắt đầu từ sự phát triển, di chuyển và kết hợp của nhiều nhóm tế bào, mô trong thời kỳ bào thai. Sự hình thành răng phụ thuộc vào quá trình tương tác giữa một số mô này. Khi quá trình phát triển diễn ra bất thường, răng đôi khi có thể hình thành ở vị trí không đúng, thậm chí cách xa khoang miệng.

Tuy nhiên, bất thường trong quá trình phát triển không phải là nguyên nhân duy nhất. Các nghiên cứu về răng lạc chỗ ở hàm trên cũng đề cập đến những yếu tố có thể liên quan như chấn thương, điều trị nha khoa và sự xuất hiện của các khối bất thường, chẳng hạn u nang hoặc khối u.

Trong một số trường hợp, tình trạng mọc nhiều răng thừa có thể liên quan đến bệnh lý di truyền. Một ví dụ là loạn sản xương đòn - sọ (cleidocranial dysplasia), một rối loạn di truyền hiếm gặp ảnh hưởng đến sự phát triển của xương và răng. Một số bệnh di truyền hiếm gặp khác cũng được ghi nhận có liên quan đến hiện tượng răng thừa.

Dù vậy, với trường hợp thiếu niên 16 tuổi tại Ấn Độ, các bác sĩ chưa tìm được lời giải thích rõ ràng. Em không có tiền sử chấn thương và kết quả chụp chiếu cũng không phát hiện thêm răng lạc chỗ nào khác.

Khi nào cần phẫu thuật loại bỏ răng lạc chỗ?

Không phải mọi trường hợp răng lạc chỗ đều cần phẫu thuật. Quyết định điều trị phụ thuộc vào vị trí của răng, nguy cơ gây biến chứng và những triệu chứng mà người bệnh gặp phải.

Nếu chiếc răng không gây triệu chứng hoặc ảnh hưởng đến các cấu trúc xung quanh, bác sĩ có thể lựa chọn theo dõi. Ngược lại, việc loại bỏ có thể cần thiết khi răng gây nhiễm trùng, làm tắc nghẽn đường lưu thông, tổn thương các cấu trúc lân cận hoặc liên quan đến sự hình thành u nang.

Để xác định vị trí chính xác của răng và đánh giá mối liên quan với các cơ quan xung quanh, bác sĩ thường sử dụng phương pháp chẩn đoán hình ảnh. Chụp cắt lớp vi tính (CT) giúp xác định chiếc răng nằm gần mắt, dây thần kinh hay mạch máu hay không, qua đó hỗ trợ lựa chọn phương pháp phẫu thuật an toàn.

Tùy từng trường hợp, phẫu thuật có thể đơn giản như nhổ răng hoặc đòi hỏi can thiệp phức tạp hơn. Với răng nằm trong hốc mũi hoặc các xoang, bác sĩ có thể sử dụng nội soi - thiết bị dạng ống mảnh có gắn camera và dụng cụ phẫu thuật - để lấy răng qua đường mũi, hạn chế việc phải tạo đường rạch lớn.

Trong trường hợp thiếu niên người Ấn Độ, chiếc răng nanh đã được xác định và được bác sĩ phẫu thuật bóc tách khỏi mí mắt bệnh nhân. Thị lực và vận động nhãn cầu của em hiện hồi phục bình thường sau phẫu thuật.

Hồng Nhung