Thái Nguyên: Lá chắn kiên cố ngăn ma túy tấn công học đường
Trước những diễn biến ngày càng phức tạp của tội phạm ma túy với nhiều thủ đoạn tinh vi, công tác tuyên truyền, phòng ngừa trong trường học tại Thái Nguyên đang được đổi mới mạnh mẽ. Không chỉ dừng ở việc cung cấp kiến thức, các chương trình hướng tới trang bị kỹ năng, hình thành lá chắn tự bảo vệ cho học sinh, từ đó xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh.
Đổi mới cách tiếp cận, đưa pháp luật đến gần học sinh
Công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật trong trường học giữ vai trò đặc biệt quan trọng, góp phần hình thành ý thức chấp hành pháp luật cho học sinh ngay từ sớm. Đây không chỉ là lá chắn phòng ngừa vi phạm và các hành vi lệch chuẩn, mà còn giúp các em phát triển kỹ năng sống, năng lực ứng xử, từ đó xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh.
Tại Trường THPT Đại Từ (Thái Nguyên), phòng chống ma túy được đặt trong mục tiêu xây dựng môi trường giáo dục an toàn, không có ma túy, với trách nhiệm được phân định cho cán bộ, giáo viên, học sinh và cha mẹ học sinh.
Nhà trường đặt chỉ tiêu 100% cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh được tuyên truyền, phổ biến pháp luật, kiến thức và kỹ năng phòng, chống ma túy hằng năm. Nội dung tuyên truyền không chỉ tập trung vào việc nhận biết ma túy mà mở rộng tới các chất hướng thần, những dạng ma túy “núp bóng”, phương thức dụ dỗ, lôi kéo và cả những nguy cơ có thể xuất hiện từ môi trường mạng.
Hiệu trưởng nhà trường Phan Vĩnh Thái, cho rằng để công tác phòng, chống ma túy trong học đường đạt hiệu quả, không thể chỉ dựa vào nỗ lực của nhà trường. Lực lượng chức năng cần có sự hỗ trợ về chuyên môn; gia đình cần đồng hành chặt chẽ; còn học sinh phải được trang bị không chỉ kiến thức mà cả kỹ năng tự bảo vệ bản thân.
Ngay đầu năm học, Trường THPT Đại Từ phối hợp với Công an tỉnh Thái Nguyên tổ chức tuyên truyền, phổ biến kiến thức, kỹ năng về phòng, chống bạo lực học đường, phòng, chống ma túy, quản lý và sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ cùng các nội dung pháp luật liên quan.
Gần 100 cán bộ, giáo viên và hơn 1.600 học sinh tham dự. Những nội dung được lựa chọn hướng tới các tình huống gần với đời sống học sinh, qua đó giúp các em nhận diện nguy cơ, hành vi vi phạm pháp luật có thể gặp phải, đồng thời biết cách chủ động phòng tránh và xử lý khi đứng trước tình huống bất an.
Đáng chú ý, công tác phòng ngừa còn được đặt trong một cơ chế quản lý và phối hợp thường xuyên. Nhà trường phân công đầu mối quản lý học sinh, theo dõi các yếu tố nguy cơ, phối hợp với gia đình, Công an và chính quyền địa phương. Song song với đó là yêu cầu bảo vệ dữ liệu cá nhân, bí mật đời tư, không kỳ thị học sinh và không tự ý xử lý những vấn đề vượt quá thẩm quyền.
Đây là điểm quan trọng để phòng ngừa đi cùng với bảo vệ học sinh. Một môi trường học đường an toàn không thể chỉ được tạo nên bằng giám sát và kiểm soát. Điều quan trọng hơn là học sinh phải có kiến thức, kỹ năng và những điểm tựa đủ tin cậy để tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần.
Nhà trường không thể kiểm soát tất cả những gì diễn ra bên ngoài cổng trường. Nhưng nhà trường có thể giúp học sinh có khả năng nhận diện nguy cơ và tự bảo vệ. Gia đình có thể đồng hành; lực lượng chức năng cung cấp thông tin, hỗ trợ chuyên môn; chính quyền địa phương và cộng đồng cùng tham gia nhận diện, ngăn chặn nguy cơ từ cơ sở.
Đưa công tác phòng ngừa vào thực tiễn đời sống
Nếu ở các trường THPT khu vực đô thị, công tác phòng ngừa tập trung vào xây dựng cơ chế phối hợp và trang bị kỹ năng cho học sinh, thì tại địa bàn miền núi, yêu cầu này cần được triển khai trong phạm vi rộng hơn, gắn kết chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng dân cư.
Tại Trường Phổ thông Dân tộc bán trú THCS Thần Sa (xã Thần Sa, tỉnh Thái Nguyên), mục tiêu được xác định không chỉ là cung cấp kiến thức về ma túy, mà xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh và chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa, từ cơ sở.
Ngay từ đầu năm học, nhà trường phối hợp với Công an địa phương tổ chức tuyên truyền, hướng dẫn học sinh. Theo Phó trưởng Công an xã Thần Sa, Trung tá Mai Ngọc Duy lực lượng công an đã tuyên truyền đến tất cả các xóm và trường học trên địa bàn; hình thức cũng được triển khai đa dạng, từ tuyên truyền trực tiếp đến phát tài liệu và truyền tải thông tin qua hệ thống loa phát thanh.
Theo Trung tá Mai Ngọc Duy, trong 5 năm gần đây, trên địa bàn không có trường hợp giáo viên hay học sinh liên quan đến ma túy. Kết quả ấy được đặt trong một quá trình tuyên truyền, phòng ngừa thường xuyên, với sự tham gia của lực lượng chức năng và cộng đồng.
Ở phía nhà trường, phòng ngừa không được tách thành một nội dung ngoại khóa đơn lẻ. Giáo viên chủ động lựa chọn những nội dung phù hợp để tích hợp vào các môn học và hoạt động giáo dục mà không làm thay đổi mục tiêu, yêu cầu cần đạt của môn học.
Trong Giáo dục công dân, học sinh được tiếp cận các nội dung về pháp luật, trách nhiệm công dân và phòng tránh tệ nạn xã hội. Khoa học tự nhiên có thể giúp các em hiểu tác động của chất gây nghiện đối với cơ thể và sức khỏe. Ngữ văn mở ra những vấn đề về lối sống lành mạnh, trách nhiệm với bản thân và cộng đồng. Tin học gắn với kỹ năng sử dụng mạng an toàn, nhận diện nội dung xấu độc và những hành vi dụ dỗ trên không gian mạng.
Thông qua hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp, học sinh tiếp tục được rèn kỹ năng từ chối, tự bảo vệ và xử lý tình huống.
Hiệu trưởng nhà trường Đinh Thị Phương Hằng nhấn mạnh, học sinh cần nhận diện được nguy cơ, thủ đoạn dụ dỗ, lôi kéo; quan trọng hơn là hình thành khả năng chủ động phòng tránh, biết từ chối và biết tìm kiếm sự hỗ trợ từ gia đình, thầy cô, người có trách nhiệm khi gặp tình huống nguy cơ. Cách tiếp cận này giúp các em có năng lực để tự bảo vệ mình.