Khơi thông nguồn lực, tạo nền tảng tăng trưởng bền vững

Tăng trưởng cao phải gắn với ổn định kinh tế vĩ mô

- Thưa đại biểu, năm 2026 là năm đầu tiên thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của nhiệm kỳ mới, với yêu cầu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên. Từ kết quả 9 tháng, ông đánh giá thế nào về khả năng hoàn thành mục tiêu cả năm và những nhiệm vụ cần ưu tiên trong quý cuối năm?

- Tôi cho rằng, nền kinh tế đã tạo được đà tăng trưởng tích cực, nhưng hoàn thành mục tiêu cả năm vẫn là thách thức lớn. Theo Cục Thống kê, GDP 9 tháng năm 2026 ước tăng 9,01% so với cùng kỳ; riêng quý III tăng 9,95%. Như vậy, yêu cầu GDP quý IV phải tăng trên 12,5% để đạt tăng trưởng hai con số cả năm. Đây là mức cần phấn đấu, đòi hỏi nỗ lực rất lớn.

Khả năng hoàn thành mục tiêu phụ thuộc vào việc chuyển nguồn lực đã có thành sản lượng và giá trị gia tăng thực tế. Vì vậy, cần ưu tiên các công trình có thể hoàn thành, đưa vào khai thác trong năm; cơ sở sản xuất có khả năng tăng công suất; doanh nghiệp có đơn hàng nhưng đang vướng vốn, đầu vào hoặc thủ tục. Tháo gỡ đúng một điểm nghẽn có thể giải phóng đồng thời nhiều nguồn lực. Bên cạnh đó, từng ngành, địa phương cần cập nhật kịch bản tăng trưởng quý IV bằng những đóng góp cụ thể, xác định rõ dự án có thể hoàn thành, cơ sở tăng sản lượng, thị trường có thể mở rộng, gắn với trách nhiệm và thời hạn thực hiện.

Như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh: “Làm chắc để đi nhanh, không lấy thận trọng làm lý do trì hoãn”. Tinh thần đó phải thể hiện trong chất lượng quyết định và trách nhiệm thực hiện. Hồ sơ đủ điều kiện mà tiếp tục chờ đợi sẽ làm tăng chi phí doanh nghiệp, mất cơ hội phát triển.

- Mục tiêu tăng trưởng hai con số đặt ra yêu cầu lớn về huy động và sử dụng nguồn lực, trong khi nền kinh tế còn chịu sức ép lạm phát, tỷ giá và biến động từ bên ngoài. Theo ông, cần ưu tiên những giải pháp nào để vừa thúc đẩy tăng trưởng cao, vừa bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô?

- Ưu tiên hàng đầu là mở rộng năng lực cung ứng và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Nếu nguồn lực tăng nhưng những nút thắt về năng lượng, hạ tầng, nhân lực và thủ tục chưa được xử lý, tác động tăng trưởng sẽ hạn chế, trong khi sức ép giá cả có thể gia tăng.

Với định hướng năm 2027 phấn đấu GDP tăng từ 10% trở lên, CPI bình quân tăng khoảng 4,5%, cần lượng hóa được nguồn tăng trưởng và những điều kiện bảo đảm thực hiện.

Trước hết, phải phối hợp chính sách tài khóa và tiền tệ theo diễn biến thực tế. Chi ngân sách cần tập trung tháo gỡ những hạn chế đối với sản xuất, nhất là hạ tầng thiết yếu, năng lượng, logistics và nâng cao năng suất. Đồng thời, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp có phương án kinh doanh khả thi tiếp cận vốn, đi đôi với bảo đảm thanh khoản, an toàn hệ thống và phát triển các kênh vốn dài hạn. Bên cạnh đó, cần chủ động xây dựng kịch bản ứng phó với biến động về nguồn cung, thị trường và dòng vốn, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế.

Tôi cho rằng, tăng trưởng kinh tế cao phải hướng đến nâng cao đời sống Nhân dân. Kết quả điều hành cần được kiểm chứng bằng thu nhập thực tế, chất lượng việc làm và khả năng tiếp cận dịch vụ thiết yếu. Mỗi đồng vốn bỏ ra phải tạo thêm năng lực sản xuất, giảm chi phí và nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế.

- Tại Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội dự kiến xem xét tình hình thực hiện ngân sách nhà nước, kế hoạch đầu tư công năm 2026 và quyết định các kế hoạch năm 2027. Theo đại biểu, cần tháo gỡ những điểm nghẽn nào để đẩy nhanh giải ngân, nâng cao hiệu quả đầu tư công và phát huy vai trò dẫn dắt của vốn nhà nước? Đặc biệt, cần có cơ chế, chính sách gì để huy động mạnh mẽ hơn nguồn lực từ khu vực kinh tế tư nhân?

- Tính đến hết tháng 9/2026, giải ngân đầu tư công ước đạt 640 nghìn tỷ đồng, bằng 62,6% kế hoạch. Khối lượng còn lại rất lớn, đòi hỏi phải xử lý đúng nguyên nhân chậm tiến độ, đồng thời bảo đảm chất lượng công trình.

Tôi cho rằng, cần phân biệt rõ dự án thiếu vốn với dự án đã có vốn nhưng thiếu điều kiện triển khai. Chậm vì mặt bằng phải giải quyết mặt bằng; chậm vì thiết kế, vật liệu hay phối hợp phải xử lý đúng khâu đó. Những khối lượng đủ điều kiện cần được nghiệm thu, thanh toán kịp thời; dự án không còn khả năng thực hiện theo kế hoạch phải được rà soát, điều chỉnh vốn theo thẩm quyền.

Đối với năm 2027, chất lượng chuẩn bị phải là căn cứ quan trọng để bố trí vốn. Hiệu quả đầu tư cần được xem xét từ lựa chọn dự án đến khai thác, vận hành công trình. Vốn đã giải ngân chỉ thực sự phát huy giá trị khi công trình tạo được lợi ích thiết thực.

Với khu vực kinh tế tư nhân, cần thực hiện thực chất Nghị quyết 68-NQ/TW và Nghị quyết 198/2025/QH15, bảo đảm quyền tài sản, tự do kinh doanh và cạnh tranh bình đẳng. Phải công khai cơ hội đầu tư, điều kiện tiếp cận nguồn lực, chuẩn bị tốt các dự án hợp tác công tư, phân bổ rõ nghĩa vụ và rủi ro. Vốn nhà nước chỉ phát huy tốt vai trò dẫn dắt khi tạo điều kiện để vốn tư nhân cùng tham gia, cùng tạo ra giá trị mới cho nền kinh tế.

Đột phá thể chế phải được kiểm chứng bằng hiệu quả thực thi

- Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên giai đoạn 2026 - 2030, việc duy trì các động lực truyền thống là chưa đủ. Theo đại biểu, đâu là những đột phá quyết định để khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thực sự trở thành động lực nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh và tính tự chủ của nền kinh tế?

- Theo tôi, đột phá quyết định là xây dựng được cơ chế chuyển tri thức thành năng suất. Tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW phải được cụ thể hóa bằng những thay đổi trong nghiên cứu, ứng dụng, sản xuất và quản trị; hiệu quả phải thể hiện ở năng lực làm chủ công nghệ, chất lượng sản phẩm và sức cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.

Trước hết, cần đặt hàng nghiên cứu từ những bài toán cụ thể của phát triển và doanh nghiệp. Liên kết giữa doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu phải xác định rõ nhu cầu, sản phẩm đầu ra và trách nhiệm triển khai. Đồng thời, nâng cao năng lực tiếp nhận, cải tiến và làm chủ công nghệ của doanh nghiệp trong nước; gắn thu hút dự án công nghệ cao với đào tạo nhân lực, phát triển nhà cung ứng và liên kết sản xuất. Một yêu cầu quan trọng khác là sử dụng nhân tài theo nhiệm vụ và đóng góp, trao quyền thực chất, bảo đảm nguồn lực và đánh giá bằng giá trị họ tạo ra.

Để tạo đóng góp ngay từ những năm đầu nhiệm kỳ, cần kết hợp đầu tư dài hạn cho công nghệ chiến lược với ứng dụng nhanh công nghệ phù hợp trong doanh nghiệp. Các chương trình hỗ trợ phải được đánh giá bằng năng suất tăng bao nhiêu, chi phí giảm thế nào, kết quả nghiên cứu được thương mại hóa đến đâu.

Động lực tăng trưởng mới phải được thể hiện bằng năng suất cao hơn, giá trị gia tăng lớn hơn và năng lực làm chủ công nghệ tốt hơn, chứ không chỉ dừng lại ở những mục tiêu hay chương trình được ban hành.

- Tại Kỳ họp thứ Hai sắp tới, Quốc hội dự kiến xem xét, quyết định nhiều vấn đề quan trọng về kinh tế - xã hội, tài chính, ngân sách và hoàn thiện hệ thống pháp luật. Đại biểu kỳ vọng những quyết sách tại Kỳ họp sẽ tạo ra chuyển biến gì để khơi thông nguồn lực, tạo nền tảng thực hiện các mục tiêu tăng trưởng trong năm 2027 và cả giai đoạn 2026 - 2030?

- Tôi kỳ vọng Kỳ họp sẽ tạo được ba chuyển biến quan trọng: xử lý đồng bộ những vướng mắc pháp luật, gắn mục tiêu phát triển với nguồn lực thực hiện và xác định rõ trách nhiệm thực thi.

Trước hết, cần rà soát pháp luật theo toàn bộ quá trình đầu tư, từ tiếp cận đất đai, quyết định đầu tư, xây dựng đến vận hành và thực hiện nghĩa vụ tài chính. Mỗi sửa đổi phải làm rõ vướng mắc được xử lý, cơ quan chịu trách nhiệm và tác động đến thời gian, chi phí của doanh nghiệp. Tháo gỡ một khâu phải bảo đảm dự án có thể tiếp tục đi qua các khâu còn lại.

Thứ hai, cần xem xét kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, ngân sách và đầu tư công năm 2027 trong một tổng thể thống nhất; làm rõ nguồn tăng trưởng, các dự án tạo thêm năng lực sản xuất, phương án huy động vốn và nghĩa vụ tài chính phát sinh. Tiết kiệm ngân sách phải bắt đầu ngay từ quyết định phân bổ, tập trung nguồn lực theo mức độ cấp thiết, điều kiện thực hiện và hiệu quả dự kiến, đồng thời giữ nghiêm kỷ luật tài chính.

Thứ ba, phải thiết kế khả năng thực thi ngay trong chính sách. Như Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã nhấn mạnh, “chất lượng phải đi trước một bước so với tiến độ”. Theo tôi, mỗi luật, nghị quyết phải xác định rõ văn bản hướng dẫn, điều khoản chuyển tiếp, cơ quan thực hiện, nguồn lực và cơ chế đánh giá. Phân cấp, phân quyền phải đi cùng điều kiện thực hiện, trách nhiệm giải trình và kiểm soát quyền lực.

Trách nhiệm phải được theo dõi đến kết quả thi hành; hoạt động giám sát phải giúp nhận diện sớm vướng mắc, kiểm tra việc khắc phục và phòng ngừa lãng phí.

Điều tôi muốn nhấn mạnh là đột phá thể chế không chỉ nằm ở số lượng luật, nghị quyết được thông qua, mà phải được kiểm chứng bằng nguồn lực thực sự được khơi thông, công việc được giải quyết và những lợi ích cụ thể mang lại cho người dân, doanh nghiệp. Đây cũng là nền tảng để nền kinh tế duy trì tăng trưởng cao, ổn định và bền vững.

- Trân trọng cảm ơn đại biểu!

Đào Cảnh