Đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng tầm chất lượng phát triển
Để tạo đột phá phát triển kinh tế, các đại biểu kiến nghị cần chuyển mạnh mô hình tăng trưởng theo chiều sâu, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo làm động lực, đồng thời nâng cao hiệu quả đầu tư công và bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô. Đây là những vấn đề được nhấn mạnh tại Tọa đàm tham vấn ý kiến chuyên gia về các vấn đề kinh tế - xã hội năm 2026 - 2027 do Ủy ban Kinh tế và Tài chính tổ chức.
Phát huy động lực, củng cố nền tảng tăng trưởng
Đánh giá tình hình kinh tế những tháng đầu năm 2026, các chuyên gia cho rằng, nền kinh tế tiếp tục ghi nhận những kết quả tích cực, với sự đóng góp quan trọng của khu vực công nghiệp, xây dựng và dịch vụ. Theo PGS.TS. Nguyễn Ngọc Sơn, Đại học Kinh tế Quốc dân, tăng trưởng kinh tế 9 tháng đạt 9,01%; công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục giữ vai trò động lực quan trọng.
Tuy nhiên, để duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong thời gian tới, cần tiếp tục khơi thông nguồn lực, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và nâng cao hiệu quả thực thi chính sách. Tăng trưởng không chỉ dựa vào mở rộng quy mô đầu tư mà còn cần được thúc đẩy bởi năng suất lao động, chất lượng nguồn nhân lực và năng lực đổi mới của doanh nghiệp.
Theo các chuyên gia, mô hình tăng trưởng dựa chủ yếu vào vốn và lao động khó đáp ứng yêu cầu phát triển trong dài hạn. Vì vậy, cần chuyển mạnh sang mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số, qua đó nâng cao năng suất, gia tăng giá trị sản phẩm và củng cố năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Bên cạnh những kết quả tích cực, các chuyên gia nhấn mạnh yêu cầu giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm các cân đối lớn và nâng cao khả năng thích ứng của nền kinh tế. Theo TS. Đặng Ngọc Tú, chuyên gia kinh tế BIDV, công tác điều hành cần chú trọng phối hợp đồng bộ chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa, hài hòa mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng với yêu cầu ổn định kinh tế vĩ mô.
Trong đó, chính sách tiền tệ cần góp phần ổn định thị trường tiền tệ, bảo đảm an toàn hệ thống tài chính và hỗ trợ sản xuất, kinh doanh. Dòng vốn tín dụng cần được định hướng vào các lĩnh vực tạo ra giá trị gia tăng, nâng cao năng lực sản xuất và thúc đẩy tăng trưởng bền vững.
Đối với chính sách tài khóa, cần phát huy vai trò dẫn dắt của đầu tư công, tập trung nguồn lực cho các chương trình, dự án có tính lan tỏa và tác động tích cực đến năng lực sản xuất của nền kinh tế. Cùng với đó, công tác quản lý, điều hành giá cần chủ động, linh hoạt, gắn với bảo đảm nguồn cung hàng hóa thiết yếu và theo dõi sát diễn biến thị trường. Nâng cao năng lực dự báo, xây dựng các kịch bản phù hợp và công khai, minh bạch thông tin chính sách sẽ góp phần củng cố niềm tin của người dân, doanh nghiệp.
Nâng cao hiệu quả đầu tư công, tạo động lực dài hạn
Một nội dung được các chuyên gia quan tâm là đổi mới tư duy quản lý, sử dụng vốn đầu tư công. Theo Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, GS.TS. Hoàng Văn Cường, yêu cầu đặt ra không chỉ là huy động và giải ngân nguồn vốn mà quan trọng hơn là hiệu quả kinh tế - xã hội mà các dự án mang lại. Mỗi khoản đầu tư cần góp phần nâng cao năng lực sản xuất, cải thiện năng suất và thúc đẩy đầu tư tư nhân. Do đó, quản lý đầu tư công cần chuyển trọng tâm từ tư duy phân bổ, giải ngân vốn sang tư duy tạo lập tài sản và năng lực phát triển. Việc lựa chọn dự án cần căn cứ vào hiệu quả tổng thể, khả năng kết nối và mức độ lan tỏa đối với nền kinh tế.
Bên cạnh kết cấu hạ tầng vật chất, cần quan tâm đầu tư cho khoa học, công nghệ, hạ tầng số, năng lượng và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Đây là những nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng tăng trưởng, hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại. Đồng thời, cần nâng cao chất lượng chuẩn bị dự án, cải thiện công tác đánh giá hiệu quả đầu tư, gắn kết quả giải ngân với tác động kinh tế - xã hội. Các hình thức hợp tác công - tư cần tiếp tục được phát huy nhằm thu hút thêm nguồn lực xã hội cho phát triển.
Các chuyên gia cho rằng, chuyển đổi mô hình tăng trưởng cần trở thành nhiệm vụ xuyên suốt trong thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2027. Trọng tâm là nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sử dụng nguồn lực, đồng thời tạo điều kiện để các động lực tăng trưởng mới phát huy vai trò.
Việc triển khai các chủ trương về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cần gắn với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp. Nguồn lực đầu tư cần được bố trí phù hợp; cơ chế hỗ trợ cần khuyến khích nghiên cứu, ứng dụng công nghệ và thương mại hóa kết quả đổi mới sáng tạo. Cùng với đó, tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, tạo điều kiện cho các mô hình kinh tế mới phát triển.
Các chuyên gia cũng kiến nghị cần nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước, đổi mới phương thức phân bổ nguồn lực theo hướng gắn với kết quả đầu ra và chất lượng thực hiện nhiệm vụ. Việc phân cấp quản lý cần đi đôi với xác định rõ trách nhiệm, bảo đảm tính đồng bộ trong tổ chức thực hiện, nhất là trong bối cảnh vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.