Tỷ phú Jeff Bezos: AI có thể giúp con người chỉ làm việc 3 ngày mỗi tuần, gia đình chỉ cần một người đi làm
Nhà sáng lập Amazon là nhân vật mới nhất trong giới công nghệ đưa ra dự đoán táo bạo về tiềm năng của AI, công nghệ vốn đang gây nhiều tranh cãi.
Đối với hàng triệu người, ý tưởng có thể nuôi sống cả gia đình dù làm việc ít hơn nghe gần như bất khả thi. Chi phí nhà ở, thực phẩm, bảo hiểm và chăm sóc trẻ em đã chiếm một phần lớn thu nhập của các hộ gia đình, khiến nhiều gia đình phải dựa vào hai, ba nguồn lương mới có thể duy trì cuộc sống tương đối ổn định.
Tuy nhiên, tỷ phú Jeff Bezos, nhà sáng lập Amazon cho rằng trí tuệ nhân tạo (AI) cuối cùng có thể đảo ngược thực trạng này.
Trong cuộc phỏng vấn với Fox News mới đây, tỷ phú Jeff Bezos đưa ra dự báo rằng sự phát triển của AI có thể mở đường cho một tuần làm việc chỉ kéo dài 3 ngày. Theo ông, khi năng suất của nền kinh tế tăng lên nhờ công nghệ, người lao động có thể lựa chọn làm việc ít thời gian hơn mà vẫn bảo đảm cuộc sống gia đình.
“Một số người sẽ quyết định rằng: “Tôi có thể nuôi sống gia đình mình bằng cách làm việc 3 ngày mỗi tuần”. Đó chính là ý nghĩa của việc nâng cao năng suất trong nền kinh tế”, ông Bezos nói.
Theo nhà sáng lập Amazon, AI không chỉ hứa hẹn tạo ra những đột phá trong y học, khoa học hay hỗ trợ giải quyết các vấn đề như biến đổi khí hậu, mà còn có thể thay đổi căn bản cách con người làm việc và tổ chức cuộc sống. Đây là một viễn cảnh đầy lạc quan, nhất là trong bối cảnh người lao động liên tục nghe đến những đợt sa thải, tự động hóa và nguy cơ AI khiến một số công việc biến mất.
Ông Bezos không đưa ra những tính toán cụ thể về cách thức AI có thể tạo ra những thay đổi này. Tuy nhiên, ông cho rằng tác động của công nghệ không nhất thiết chỉ dừng lại ở việc thay thế con người, mà còn có thể làm gia tăng nhu cầu lao động trong một số lĩnh vực.
Quan điểm này trái ngược với những cảnh báo rằng AI có nguy cơ khiến người lao động mất việc trên diện rộng. Tỷ phú Bezos thừa nhận nhiều chuyên gia đang dự báo về nguy cơ mất việc làm do AI, nhưng cho biết ông không đồng tình với những nhận định đó.
Khi được hỏi về việc Amazon đã cắt giảm khoảng 30.000 việc làm trong 12 tháng qua, ông Bezos lý giải rằng điều này liên quan đến quá trình tuyển dụng ồ ạt và sự gia tăng nhân sự nhanh chóng của công ty sau đại dịch Covid-19.
Ông Bezos cũng bày tỏ sự ủng hộ đối với cách gọi “Super Intelligence” (siêu trí tuệ), viết tắt là SI, thay cho “Artificial Intelligence” (trí tuệ nhân tạo), thuật ngữ mà Tổng thống Mỹ Donald Trump đề cập trong cuộc trao đổi được Fox News dẫn lại. Theo nhà sáng lập Amazon, từ “nhân tạo” có thể gợi liên tưởng đến những thứ giả tạo, chẳng hạn chất tạo ngọt hoặc hương liệu nhân tạo. Vì vậy, ông đánh giá cách gọi “siêu trí tuệ” tích cực hơn.
Các CEO công nghệ dự báo gì về tương lai việc làm khi AI phát triển?
Không chỉ tỷ phú Jeff Bezos, nhiều lãnh đạo doanh nghiệp công nghệ và tài chính hàng đầu thế giới cũng cho rằng AI có thể làm thay đổi đáng kể thời gian và cách thức con người làm việc. Tuy nhiên, trong khi một số người kỳ vọng AI mở đường cho tuần làm việc ngắn hơn, những người khác cảnh báo công nghệ này có thể khiến nhiều vị trí bị thay thế.
Nhà đồng sáng lập Microsoft Bill Gates từng đề cập khả năng con người chỉ cần làm việc 2-3 ngày mỗi tuần khi AI đảm nhiệm ngày càng nhiều nhiệm vụ. Theo ông, trong tương lai, xã hội có thể phải suy nghĩ lại về vai trò của công việc trong cuộc sống, khi con người không còn cần dành phần lớn thời gian để lao động như hiện nay.
Năm ngoái, CEO Elon Musk từng nhận định công việc có thể trở thành lựa chọn không bắt buộc khi AI và robot phát triển đủ tiên tiến. Theo viễn cảnh này, tự động hóa có thể giúp con người giảm sự phụ thuộc vào việc làm để trang trải cuộc sống.
Trong khi đó, CEO JPMorgan Chase Jamie Dimon dự đoán thế hệ trẻ ngày nay có thể chỉ làm việc 3,5 ngày mỗi tuần trong khoảng 30 năm tới nhờ những tiến bộ công nghệ. Ông cho rằng AI có tiềm năng cải thiện năng suất và chất lượng cuộc sống, dù một số công việc chắc chắn sẽ bị thay thế.
CEO Nvidia Jensen Huang cũng từng đề cập khả năng tuần làm việc 4 ngày trở nên phổ biến hơn nhờ AI. Tuy nhiên, ông lưu ý năng suất tăng lên không đồng nghĩa người lao động chắc chắn làm việc ít hơn, bởi các doanh nghiệp có thể mở rộng hoạt động và phát sinh thêm những nhiệm vụ mới.
Ở chiều ngược lại, CEO Anthropic Dario Amodei cảnh báo AI có thể khiến một nửa số việc làm văn phòng cấp thấp biến mất trong vòng 1-5 năm, đồng thời đẩy tỷ lệ thất nghiệp tại Mỹ lên 10-20%.
Theo các chuyên gia, những dự báo trái chiều cho thấy tương lai việc làm trong kỷ nguyên AI vẫn còn nhiều bất định. Công nghệ có thể giúp doanh nghiệp tạo ra nhiều giá trị hơn trong thời gian ngắn hơn, nhưng lợi ích đó có chuyển thành thu nhập cao hơn và thời gian nghỉ ngơi nhiều hơn cho người lao động hay không còn phụ thuộc vào cách doanh nghiệp phân chia thành quả từ năng suất gia tăng.