PNJ tính phát hành 550 triệu cổ phiếu, ai sẽ xuống tiền?
Từng là một trong những doanh nghiệp bán lẻ trang sức được thị trường chứng khoán đánh giá cao, PNJ đang trải qua giai đoạn đầy biến động khi cổ phiếu lao dốc, vốn hóa bốc hơi hàng chục nghìn tỷ đồng và kế hoạch lợi nhuận năm 2026 bất ngờ chuyển từ lãi lớn sang lỗ hơn 6.200 tỷ đồng.
Cổ phiếu của con gái Chủ tịch bị bán giải chấp giữa vòng xoáy giảm giá
Những ngày đầu tháng 10/2026, thị trường chứng khoán chứng kiến một diễn biến hiếm gặp đối với PNJ, doanh nghiệp từng được xem là một trong những đại diện tiêu biểu của ngành bán lẻ trang sức Việt Nam. Không chỉ cổ phiếu liên tục lao dốc, những giao dịch liên quan đến gia đình Chủ tịch Hội đồng quản trị Cao Thị Ngọc Dung cũng trở thành tâm điểm chú ý của giới đầu tư.

Theo thông tin được công bố, Công ty Cổ phần Chứng khoán VNDIRECT đã thực hiện bán giải chấp 2,94 triệu cổ phiếu PNJ thuộc sở hữu của bà Trần Phương Ngọc Giao, con gái Chủ tịch Cao Thị Ngọc Dung, trong phiên giao dịch ngày 8/10/2026. Trước đó, ngày 7/10, công ty chứng khoán đã thông báo kế hoạch bán giải chấp số cổ phiếu nói trên.
Trong hoạt động đầu tư chứng khoán, bán giải chấp không phải hiện tượng bất thường. Đây là biện pháp xử lý tài sản bảo đảm khi giá trị tài sản giảm xuống dưới ngưỡng yêu cầu và nghĩa vụ bổ sung tài sản bảo đảm hoặc giảm dư nợ không được đáp ứng theo điều kiện hợp đồng. Tuy nhiên, khi tài sản bị bán giải chấp là cổ phiếu của người thân Chủ tịch một doanh nghiệp niêm yết lớn, sự kiện thường thu hút sự chú ý đặc biệt.
Điều đáng nói là giao dịch diễn ra đúng thời điểm PNJ trải qua một trong những đợt sụt giảm thị giá mạnh nhất trong nhiều năm.
Từ vùng giá khoảng 84.000 đồng/cổ phiếu hồi đầu tháng 1/2026, PNJ có thời điểm giảm xuống 17.850 đồng/cổ phiếu trong phiên 8/10. Như vậy, thị giá đã mất gần 79% so với vùng đỉnh nói trên, tương ứng hàng chục nghìn tỷ đồng vốn hóa thị trường bị xóa sổ.
Nếu xét theo góc độ tài chính, cú giảm giá này không chỉ gây thiệt hại cho những nhà đầu tư mua cổ phiếu ở vùng giá cao. Nó còn tạo ra áp lực dây chuyền đối với các khoản vay có tài sản bảo đảm là cổ phiếu PNJ, khi giá trị tài sản thế chấp liên tục suy giảm.
Một vòng xoáy có thể hình thành: giá cổ phiếu giảm khiến tỷ lệ bảo đảm của các khoản vay ký quỹ suy yếu, từ đó phát sinh nhu cầu bổ sung tài sản hoặc bán giải chấp. Hoạt động bán cưỡng bức lại có thể làm gia tăng nguồn cung cổ phiếu trên thị trường, đặc biệt trong những phiên thanh khoản mất cân đối.
Chính PNJ, trong văn bản giải trình việc cổ phiếu giảm sàn 5 phiên liên tiếp từ ngày 28/9 đến 2/10, cũng đề cập đến khả năng việc một số công ty chứng khoán điều chỉnh tỷ lệ cho vay ký quỹ đã làm gia tăng áp lực bán. Tuy nhiên, đây là một yếu tố được doanh nghiệp nêu ra, chưa đủ để xác định nguyên nhân trực tiếp của toàn bộ đợt giảm giá.
Đáng chú ý, hoạt động bán cổ phiếu của người liên quan đến lãnh đạo PNJ không dừng lại ở giao dịch giải chấp của bà Trần Phương Ngọc Giao.
Theo thông tin công bố ngày 8/10, ông Cao Ngọc Duy, em trai Chủ tịch Cao Thị Ngọc Dung, đã hoàn tất bán 9 triệu cổ phiếu PNJ trong hai ngày 1 và 2/10. Sau giao dịch, lượng cổ phiếu ông Duy nắm giữ giảm từ khoảng 13,83 triệu đơn vị xuống còn 4,83 triệu đơn vị, tương ứng tỷ lệ sở hữu giảm từ khoảng 2,7% xuống 0,94%.
Cùng thời gian, một số tổ chức đầu tư nước ngoài cũng thu hẹp tỷ lệ sở hữu tại PNJ. Trong đó, nhóm quỹ Sprucegrove Investment Management và T. Rowe Price đã thực hiện những giao dịch bán đáng kể, đưa tỷ lệ sở hữu xuống dưới ngưỡng cổ đông lớn.
Các giao dịch này có bản chất khác nhau và không thể mặc nhiên xem là dấu hiệu cho thấy những người liên quan hoặc quỹ đầu tư mất niềm tin vào doanh nghiệp. Tuy nhiên, khi đặt cạnh nhau, chúng phản ánh một giai đoạn biến động mạnh trong cơ cấu sở hữu và tâm lý thị trường đối với PNJ.
Doanh thu gần 40.000 tỷ đồng, vì sao PNJ dự kiến lỗ hơn 6.200 tỷ đồng?
Nếu việc cổ phiếu của người thân Chủ tịch bị bán giải chấp là diễn biến thu hút sự chú ý của thị trường, thì sự đảo chiều trong kế hoạch lợi nhuận mới là vấn đề cần phân tích sâu hơn.
Theo tài liệu phục vụ Đại hội đồng cổ đông bất thường năm 2026, PNJ dự kiến điều chỉnh mục tiêu doanh thu hợp nhất xuống 39.057 tỷ đồng, thấp hơn kế hoạch 48.660 tỷ đồng được đưa ra trước đó. Dù vậy, doanh thu dự kiến vẫn tăng khoảng 10% so với kết quả thực hiện năm 2025.
Tuy nhiên, điểm gây bất ngờ nằm ở chỉ tiêu lợi nhuận. Từ mục tiêu lợi nhuận sau thuế khoảng 3.400 tỷ đồng trong kế hoạch đầu năm, PNJ dự kiến điều chỉnh sang mức lỗ sau thuế 6.271 tỷ đồng. Chênh lệch giữa hai kế hoạch lên tới gần 9.700 tỷ đồng, một sự thay đổi đặc biệt lớn đối với doanh nghiệp vốn có lịch sử kinh doanh sinh lời trong nhiều năm.
Nguyên nhân chủ yếu đến từ khoản dự phòng tổn thất ước tính 7.071 tỷ đồng liên quan đến chính sách thu đổi hàng hóa đã bán.
Theo giải trình của doanh nghiệp, khoản dự phòng được xác định trên cơ sở đánh giá khả năng phát sinh nghĩa vụ tài chính khi khách hàng có nhu cầu bán lại sản phẩm. PNJ cho biết việc trích lập được thực hiện theo nguyên tắc thận trọng trong kế toán.
Đây là điểm cần phân biệt rõ. Khoản dự phòng không đồng nghĩa toàn bộ số tiền 7.071 tỷ đồng đã lập tức trở thành dòng tiền chi ra trong kỳ. Nó phản ánh phần tổn thất ước tính mà doanh nghiệp dự kiến phải ghi nhận, còn tác động thực tế đến dòng tiền phụ thuộc vào thời điểm và quy mô các giao dịch thu đổi phát sinh.
Nếu loại trừ ảnh hưởng của khoản dự phòng này, PNJ ước tính vẫn có thể đạt khoảng 800 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế năm 2026. Tuy nhiên, mức lợi nhuận đó cũng thấp đáng kể so với kỳ vọng đầu năm.
Điều này đặt ra một vấn đề sâu xa hơn: PNJ không chỉ đối mặt với biến động kế toán, mà còn phải giải quyết bài toán hiệu quả kinh doanh trong bối cảnh chính sách thu đổi sản phẩm tạo ra áp lực tài chính lớn.
Đối với ngành trang sức, niềm tin của khách hàng không chỉ hình thành từ mẫu mã, chất lượng sản phẩm hay uy tín thương hiệu. Khả năng mua lại, thu đổi và xác định giá trị sản phẩm sau bán hàng cũng là yếu tố quan trọng trong quyết định mua sắm.
Khi thị trường biến động mạnh, nhu cầu thu hồi tiền từ những tài sản có giá trị lớn như vàng, kim cương và trang sức có thể gia tăng. Với một doanh nghiệp sở hữu mạng lưới bán lẻ lớn, chính sách thu đổi nếu không được thiết kế phù hợp với biến động giá và thanh khoản có thể tạo ra nghĩa vụ tài chính đáng kể.
Vì vậy, khoản dự phòng hàng nghìn tỷ đồng tại PNJ không chỉ là một con số bất thường trên báo cáo tài chính. Nó đặt ra yêu cầu đánh giá lại mức độ bền vững của mô hình kinh doanh, chính sách hậu mãi và khả năng quản trị rủi ro của doanh nghiệp.
Phát hành 550 triệu cổ phiếu: Cơ hội tái thiết hay sức ép pha loãng?
Giữa lúc cổ phiếu giảm sâu và kế hoạch lợi nhuận đảo chiều, PNJ tiếp tục đưa ra một phương án tài chính có quy mô đặc biệt lớn.
Theo tài liệu phục vụ Đại hội đồng cổ đông bất thường dự kiến tổ chức ngày 21/10/2026, doanh nghiệp đề xuất chào bán riêng lẻ tối đa 550 triệu cổ phiếu phổ thông cho các nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp.
Đáng chú ý, khối lượng dự kiến phát hành thậm chí vượt số cổ phiếu đang lưu hành của PNJ, khoảng 511,7 triệu đơn vị. Nếu thực hiện toàn bộ phương án, số cổ phiếu mới sẽ tương đương hơn 107% lượng cổ phiếu hiện hữu.
Đây không đơn thuần là một kế hoạch huy động vốn thông thường. Nếu phát hành thành công toàn bộ 550 triệu cổ phiếu, tổng số cổ phiếu của PNJ sẽ tăng lên khoảng 1,062 tỷ đơn vị. Khi đó, số cổ phiếu phát hành mới chiếm gần 51,8% tổng lượng cổ phiếu sau phát hành.
Về nguyên tắc, nếu các cổ đông hiện hữu không tham gia mua thêm cổ phiếu, tỷ lệ sở hữu và quyền biểu quyết của họ có thể bị pha loãng đáng kể.
Đối với nhóm cổ đông liên quan đến gia đình Chủ tịch Cao Thị Ngọc Dung, phương án này cũng có thể tạo ra sự thay đổi lớn về tỷ lệ sở hữu nếu không có các giao dịch bổ sung tương ứng.
Theo phương án được công bố, giá chào bán dự kiến không thấp hơn bình quân giá đóng cửa cổ phiếu PNJ trong 30 phiên giao dịch liên tiếp trước thời điểm Hội đồng quản trị thông qua giá phát hành, đồng thời không thấp hơn giá trị sổ sách trên mỗi cổ phiếu theo báo cáo tài chính hợp nhất gần nhất đã được kiểm toán hoặc soát xét.
Nguồn vốn huy động dự kiến được phân bổ khoảng 60% cho hoạt động kinh doanh liên quan đến điều chỉnh chính sách thu đổi và mua lại hàng hóa đã bán, 20% bổ sung vốn lưu động và các nhu cầu tài chính khác, 20% còn lại có thể sử dụng để thanh toán các khoản vay ngắn hạn.
Nhìn từ góc độ quản trị tài chính, việc huy động thêm vốn chủ sở hữu có thể giúp PNJ củng cố thanh khoản, giảm áp lực nợ vay và tăng nguồn lực để xử lý nghĩa vụ thu đổi sản phẩm. Tuy nhiên, quy mô phát hành lớn cũng đặt ra nhiều câu hỏi.
Nhà đầu tư nào sẵn sàng bỏ ra hàng nghìn tỷ đồng để tham gia một thương vụ tăng vốn trong bối cảnh cổ phiếu PNJ đã mất phần lớn giá trị so với đầu năm? Mức giá phát hành sẽ được xác định như thế nào để vừa bảo vệ lợi ích cổ đông hiện hữu, vừa đủ hấp dẫn đối với nhà đầu tư mới? Và quan trọng hơn, nguồn vốn huy động có tạo ra sự cải thiện thực chất trong hiệu quả kinh doanh hay chỉ giải quyết áp lực tài chính trước mắt?
Đây sẽ là những vấn đề đáng chú ý tại Đại hội đồng cổ đông bất thường sắp tới.
Một phiên tăng trần chưa đủ để khôi phục niềm tin
Giữa những thông tin bất lợi, PNJ cũng ghi nhận một diễn biến tích cực đáng chú ý. Tối 8/10, doanh nghiệp công bố kết quả kiểm định độc lập đối với các mẫu kim cương đang kinh doanh tại hệ thống do Viện Khoa học Đá quý châu Á (AIGS) thực hiện.
Theo thông tin được công bố, các mẫu kim cương do Vinacontrol lựa chọn ngẫu nhiên, niêm phong và chuyển đến AIGS để kiểm định đều được xác nhận là kim cương thiên nhiên, phù hợp với các thông số chất lượng 4C mà PNJ đã công bố.
Kết quả này có ý nghĩa đối với nỗ lực củng cố niềm tin của khách hàng, dù cần lưu ý rằng kết luận kiểm định áp dụng cho các mẫu được lựa chọn, không đồng nghĩa với việc kiểm tra toàn bộ sản phẩm từng được doanh nghiệp kinh doanh.
Ngay trong phiên giao dịch ngày 9/10, cổ phiếu PNJ bất ngờ tăng kịch trần lên 19.500 đồng/cổ phiếu, chấm dứt chuỗi 13 phiên giảm liên tiếp. Đến khoảng 10 giờ sáng, lượng dư mua tại giá trần vượt 5,6 triệu đơn vị, trong khi bên bán gần như vắng bóng.
Diễn biến này cho thấy thị trường vẫn có thể phản ứng tích cực trước những thông tin giúp giảm bớt lo ngại về chất lượng sản phẩm và uy tín thương hiệu.
Tuy nhiên, một phiên tăng trần chưa đủ để kết luận cổ phiếu đã xác lập xu hướng phục hồi bền vững, đặc biệt khi những vấn đề lớn liên quan đến lợi nhuận, dòng tiền và phương án tăng vốn vẫn đang chờ lời giải.
Trong hoạt động kinh doanh trang sức, chất lượng sản phẩm và uy tín thương hiệu là nền tảng quan trọng. Nhưng đối với thị trường chứng khoán, nhà đầu tư còn cần nhìn thấy khả năng tạo lợi nhuận, quản trị rủi ro và bảo vệ giá trị vốn góp.
Bởi vậy, kết quả kiểm định độc lập có thể giúp PNJ giải tỏa một phần lo ngại về sản phẩm, song chưa thể thay thế cho một kế hoạch phục hồi tài chính có tính khả thi.
Nhìn lại những biến động vừa qua, câu chuyện của PNJ có lẽ không chỉ nằm ở việc cổ phiếu từng được thị trường định giá cao nay giảm xuống vùng thấp nhất trong nhiều năm. Cũng không chỉ nằm ở việc gần 3 triệu cổ phiếu của con gái Chủ tịch bị bán giải chấp hay những giao dịch bán ra của người liên quan.
Điều đáng quan tâm hơn là một doanh nghiệp có thương hiệu mạnh, hệ thống bán lẻ lớn và doanh thu hàng chục nghìn tỷ đồng đang phải đối mặt đồng thời với áp lực lợi nhuận, thanh khoản và niềm tin thị trường.
Với PNJ, thử thách hiện nay không đơn giản là đưa giá cổ phiếu quay trở lại vùng đỉnh cũ. Thử thách thực sự là chứng minh doanh nghiệp có thể khôi phục hiệu quả kinh doanh, kiểm soát nghĩa vụ tài chính và xây dựng lại niềm tin của khách hàng cũng như cổ đông.