Diễn đàn tư pháp ASEAN - Trung Quốc lần thứ tư ra Thông cáo chung

Từ đối thoại tư pháp cấp cao đến đồng thuận về hợp tác thực chất

Phát biểu bế mạc Diễn đàn tư pháp ASEAN - Trung Quốc lần thứ tư, diễn ra tại TP. Đà Nẵng ngày 10/10, Bí thư Trung ương Đảng, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Quảng khẳng định, với tinh thần đoàn kết, cởi mở, trách nhiệm, thực chất và hiệu quả, diễn đàn đã thành công tốt đẹp.

Các đại biểu đã trao đổi thẳng thắn về những vấn đề cùng quan tâm, tập trung vào hợp tác giải quyết các vụ án hình sự, tranh chấp dân sự xuyên biên giới trong bối cảnh kỷ nguyên số; chia sẻ kinh nghiệm xây dựng Tòa án điện tử, ứng dụng trí tuệ nhân tạo hỗ trợ xét xử và triển vọng trong tương lai.

Theo đó, những tham luận, ý kiến trao đổi và kinh nghiệm thực tiễn được chia sẻ tại Diễn đàn góp phần làm phong phú nhận thức, kinh nghiệm của Tòa án mỗi nước, đồng thời thể hiện tinh thần hợp tác, tin cậy và quyết tâm cùng nâng cao hiệu quả hoạt động tư pháp, đáp ứng yêu cầu tăng cường hợp tác giữa ASEAN và Trung Quốc.

Đối với hợp tác giải quyết các vụ án hình sự, dân sự và thương mại xuyên biên giới, các đại biểu đã chia sẻ kinh nghiệm, thống nhất tiếp tục tăng cường phối hợp, đồng thời đề xuất những phương thức hợp tác mới, phù hợp với pháp luật và các điều ước quốc tế mà mỗi nước là thành viên. Định hướng này xuất phát từ yêu cầu thực tiễn khi giao lưu kinh tế, thương mại và đi lại giữa các nước ASEAN và Trung Quốc ngày càng phát triển, kéo theo nhu cầu nâng cao hiệu quả phối hợp tư pháp.

Trong lĩnh vực xây dựng Tòa án điện tử, Tòa án thông minh và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, Diễn đàn ghi nhận những kết quả, cách làm được các nước chia sẻ, mở ra cơ hội hiện đại hóa nền tư pháp, nâng cao tính minh bạch và tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp tiếp cận công lý. Các đại biểu đồng thời nhất trí cần tăng cường trao đổi kinh nghiệm, chủ động nhận diện cơ hội, thách thức và chuẩn bị những điều kiện cần thiết để thích ứng với sự phát triển của công nghệ số.

Một kết quả quan trọng của Diễn đàn là việc thông qua Thông cáo chung, thể hiện sự đồng thuận, quyết tâm và trách nhiệm của Tòa án các nước trong tiếp tục tăng cường hợp tác tư pháp. Đây là cơ sở để cụ thể hóa những định hướng đã thống nhất thành các chương trình hợp tác thiết thực, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống Tòa án mỗi nước và đáp ứng tốt hơn yêu cầu bảo vệ công lý trong bối cảnh mới.

Nhấn mạnh ý nghĩa của việc triển khai các nội dung đã thống nhất, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao cho rằng, Diễn đàn khép lại nhưng trách nhiệm hiện thực hóa những cam kết hợp tác mới thực sự bắt đầu. Thông cáo chung chỉ có ý nghĩa khi được chuyển thành các hoạt động cụ thể, thường xuyên và hiệu quả giữa hệ thống Tòa án các nước ASEAN và Trung Quốc.

Về phía Việt Nam, Tòa án nhân dân tối cao cam kết phối hợp chặt chẽ với Tòa án tối cao các nước ASEAN và Trung Quốc để triển khai đầy đủ, hiệu quả các nội dung được ghi nhận trong Thông cáo chung; tiếp tục làm sâu sắc quan hệ giao lưu, hợp tác, góp phần xây dựng hệ thống Tòa án minh bạch, hiệu quả và tăng cường khả năng tiếp cận công lý của người dân.

Định hướng đưa cam kết hợp tác vào thực tiễn

Theo Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Trung Quốc Trương Quân, Diễn đàn lần này ghi nhận những kết quả trao đổi, nghiên cứu mới của các nước trong quá trình ứng phó với khó khăn, thách thức, phục vụ phát triển và hội nhập. Các cuộc thảo luận thể hiện tinh thần mở cửa, bao dung, chung tay quản trị và hợp tác cùng có lợi của giới tư pháp Trung Quốc và ASEAN.

Các bên đã từng bước xây dựng cơ chế, đặt nền móng cho Diễn đàn và thiết lập kênh đối thoại tư pháp cấp cao ổn định, thông suốt, đạt nhiều kết quả hợp tác thực chất. Việc thông qua Thông cáo chung tại Đà Nẵng đánh dấu bước chuyển từ xây dựng khuôn khổ hợp tác sang thúc đẩy hợp tác đi vào chiều sâu, xác định rõ hơn phương hướng và củng cố các hoạt động song phương, đa phương trong thời gian tới.

Ông Trương Quân nhấn mạnh, Nhà nước pháp quyền là nền tảng bảo đảm hòa bình, ổn định khu vực, thúc đẩy phát triển kinh tế và giao lưu nhân dân. Tăng cường hợp tác tư pháp thực chất, hoàn thiện cơ chế phối hợp là điều kiện quan trọng để phục vụ phát triển kinh tế chất lượng cao, duy trì xã hội an toàn và bảo vệ lợi ích người dân.

Để làm sâu sắc hơn quan hệ hợp tác tư pháp ASEAN - Trung Quốc, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Trung Quốc đề xuất tập trung nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp xuyên biên giới, nhất là trong các lĩnh vực thương mại, đầu tư, sở hữu trí tuệ và hàng hải.

Các bên cần tăng cường hòa giải, phối hợp thu thập chứng cứ, điều tra, thi hành bản án, đồng thời hoàn thiện cơ chế chia sẻ thông tin và phòng, chống tội phạm xuyên biên giới.

Ông Trương Quân cũng nhấn mạnh việc thúc đẩy hợp tác tư pháp số thông qua trao đổi kinh nghiệm về tố tụng trực tuyến, xét xử và thi hành án thông minh. Đối với ứng dụng trí tuệ nhân tạo, các nước cần tăng cường nghiên cứu, bảo đảm quyền lợi và phòng ngừa rủi ro, hài hòa giữa đổi mới công nghệ với những yêu cầu cốt lõi của hoạt động tư pháp.

Bên cạnh đó, các cơ quan tư pháp cần đẩy mạnh chia sẻ án lệ, kinh nghiệm xét xử trên tinh thần tôn trọng khác biệt về thể chế, tăng cường tin cậy và mở rộng những điểm tương đồng. Việc hoàn thiện cơ chế đối thoại, thúc đẩy các dự án hợp tác, giao lưu thẩm phán và đào tạo nghiệp vụ cũng được xác định là giải pháp để đưa hợp tác tư pháp vào nền nếp, bảo đảm hiệu quả lâu dài.

Khẳng định cam kết hợp tác, ông Trương Quân cho biết, Tòa án Trung Quốc sẽ tiếp tục làm sâu sắc quan hệ hợp tác tư pháp toàn diện với Tòa án các nước ASEAN, phát huy vai trò của công nghệ số và pháp quyền trong bảo vệ ổn định, thịnh vượng chung.

Diễn đàn tư pháp ASEAN - Trung Quốc lần thứ tư đã khép lại với Thông cáo chung và các định hướng hợp tác cụ thể, tạo cơ sở để các bên triển khai những nội dung đã thống nhất, góp phần duy trì hòa bình, ổn định và thúc đẩy phát triển thịnh vượng chung trong khu vực.

Tấn Tài