Quỹ Hỗ trợ việc làm ngoài nước: Từ hỗ trợ rủi ro đến chủ động bảo vệ người lao động

Chuyển đổi số giúp quản lý thông tin và dữ liệu hiệu quả hơn

- Thưa bà, năm 2026 có thể xem là một năm có nhiều thay đổi trong hoạt động của Quỹ Hỗ trợ việc làm ngoài nước, nhất là sau khi Quyết định số 34/2025/QĐ-TTg được triển khai. Bà có thể cho biết những điểm mới nào đang tác động rõ nhất đến hoạt động của Quỹ và người lao động?

- Quyết định số 34/2025/QĐ-TTg thực hiện từ ngày 15/9/2025 là cơ sở quan trọng để Quỹ tiếp tục thực hiện chức năng hỗ trợ phát triển, ổn định và mở rộng thị trường lao động ngoài nước; phòng ngừa, giảm thiểu và khắc phục rủi ro đối với người lao động và doanh nghiệp, bảo hộ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động.

Theo quy định mới, doanh nghiệp hoạt động dịch vụ đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng đóng góp Quỹ 150.000 đồng/người lao động/hợp đồng. Người lao động đi làm việc ở nước ngoài đóng góp 100.000 đồng/người/hợp đồng.

Nguồn đóng góp này được sử dụng theo các nội dung đã được quy định, trong đó trọng tâm là hỗ trợ người lao động, thân nhân người lao động; hỗ trợ doanh nghiệp; phát triển thị trường và các hoạt động trực tiếp liên quan đến người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài.

Điểm quan trọng là mức hỗ trợ từ Quỹ được xem xét căn cứ vào tính chất, vai trò của nhiệm vụ và mức độ rủi ro của từng vụ việc, phù hợp với thực tế và quy định pháp luật hiện hành.

- Một thay đổi đáng chú ý trong năm 2026 là Quỹ chính thức tiếp nhận báo cáo đóng góp của doanh nghiệp bằng hình thức trực tuyến từ ngày 1/1/2026. Việc chuyển từ báo cáo giấy sang trực tuyến đã đem lại những thay đổi gì trong quản lý Quỹ?

- Trong những năm gần đây, Quỹ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác quản lý. Từ ngày 1/10/2025, Quỹ đã triển khai tiếp nhận và giải quyết 5 thủ tục hành chính lĩnh vực quản lý lao động ngoài nước thông qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia.

Đến ngày 1/1/2026, Quỹ chính thức tiếp nhận báo cáo đóng góp Quỹ của doanh nghiệp bằng hình thức trực tuyến, thay thế hoàn toàn hình thức báo cáo giấy trước đây.

Việc này góp phần hiện đại hóa công tác quản lý, tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp trong quá trình thực hiện nghĩa vụ đóng góp, đồng thời tạo điều kiện để Quỹ quản lý thông tin và dữ liệu hiệu quả hơn.

Từ hỗ trợ khi rủi ro sang phòng ngừa rủi ro

- Với một Quỹ có chức năng đặc biệt là hỗ trợ người lao động khi gặp rủi ro ở nước ngoài, từ đầu năm 2026, Quỹ đang tập trung vào những nhóm rủi ro nào? Và thực tế hỗ trợ người lao động được triển khai như thế nào?

- Quỹ có trách nhiệm hỗ trợ người lao động trong nhiều trường hợp phải về nước trước thời hạn. Chẳng hạn, người lao động bị tai nạn lao động, tai nạn rủi ro, ốm đau, bệnh tật đến mức không còn khả năng tiếp tục làm việc ở nước ngoài.

Quỹ cũng hỗ trợ trường hợp người lao động phải về nước trước hạn do người sử dụng lao động ở nước ngoài bị giải thể, phá sản hoặc thu hẹp sản xuất do thiên tai, dịch bệnh, bất ổn chính trị, chiến tranh, suy thoái kinh tế hoặc những lý do bất khả kháng khác.

Đối với những trường hợp người lao động bị người sử dụng lao động ngược đãi, cưỡng bức lao động, có nguy cơ rõ ràng đe dọa trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe hoặc bị quấy rối tình dục, Quỹ cũng có chính sách hỗ trợ khi người lao động phải đơn phương chấm dứt hợp đồng và về nước trước thời hạn.

Ngoài ra, Quỹ hỗ trợ giải quyết tranh chấp liên quan đến người lao động; hỗ trợ thân nhân của người lao động bị chết, mất tích trong thời gian làm việc ở nước ngoài và hỗ trợ đào tạo chuyển đổi nghề cho người lao động.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, Quỹ đã hoàn thành thẩm định, phê duyệt và chi trả hơn 1,43 tỷ đồng hỗ trợ 40 thân nhân và người lao động gặp rủi ro.

- Nhìn lại hơn 20 năm hoạt động, Quỹ đã hỗ trợ người lao động đạt kết quả như thế nào, thưa bà?

- Năm 2011, Quỹ đã hỗ trợ 10.224 lao động Việt Nam tại Libya về nước do khủng hoảng chính trị. Năm 2014, Quỹ tiếp tục hỗ trợ 1.753 lao động Libya về nước do chủ sử dụng lao động gặp khó khăn dẫn đến phá sản. Các khoản hỗ trợ bao gồm tiền vé máy bay, chi phí vận chuyển và lệ phí visa cho người lao động.

Bên cạnh đó, Quỹ đã hỗ trợ gần 2.000 lao động chết, mất tích hoặc phải về nước trước hạn. Những hoạt động này cho thấy việc xây dựng cơ chế phòng ngừa, giảm thiểu và khắc phục rủi ro có ý nghĩa rất quan trọng đối với người lao động Việt Nam làm việc ở nước ngoài.

Như vậy, có thể thấy, Quỹ hỗ trợ lao động ngoài nước vừa là một công cụ về chính sách tài chính của nhà nước, vừa mang tính xã hội, ý nghĩa phát triển kinh tế bền vững, bảo đảm an toàn quyền lợi và tương lai nghề nghiệp của người lao động Việt Nam.

- Từ thực tiễn triển khai trong năm 2026, bà có kiến nghị gì để nguồn lực của Quỹ được sử dụng hiệu quả hơn, đồng thời tăng khả năng bảo vệ người lao động Việt Nam khi làm việc ở nước ngoài?

- Quỹ là một công cụ chính sách tài chính của Nhà nước, vừa mang tính xã hội, vừa có ý nghĩa phát triển kinh tế bền vững, gắn với mục tiêu bảo đảm an toàn, quyền lợi và tương lai nghề nghiệp của người lao động Việt Nam.

Trong thời gian tới, Quỹ tiếp tục hướng tới việc quản lý hiện đại, minh bạch, đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao hiệu quả hỗ trợ và tăng cường phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị liên quan để thực hiện tốt hơn nhiệm vụ được giao.

Sau hơn 20 năm hình thành và phát triển, Quỹ đã tích lũy được kinh nghiệm trong nhiều giai đoạn, trong đó có những thời điểm thị trường lao động quốc tế xảy ra khủng hoảng. Đây là nền tảng để Quỹ bước sang giai đoạn phát triển mới theo hướng hiện đại, minh bạch và bền vững hơn.

- Xin cảm ơn bà!

Khải Minh