Công bố sáng kiến Agent City, mở hướng mới cho đô thị thông minh

Ngày 10/10, Cục Chuyển đổi số quốc gia, Viện Sáng tạo và Chuyển đổi số (VIDTI) phối hợp với Stamford Global Leadership Center (SGLC) tổ chức Diễn đàn Đô thị Thông minh Tương lai 2026.

Diễn đàn được tổ chức dưới sự chỉ đạo, bảo trợ của Bộ Khoa học và Công nghệ, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam và UBND TP. Hà Nội.

Tại Diễn đàn, Sáng kiến Agent City (Thành phố Tác nhân AI) do Tyr - công ty phát triển hạ tầng bảo mật cho nền kinh tế tác nhân AI, SGLC, VIDTI triển khai, đã chính thức được công bố nhằm xây dựng một trong những môi trường quy mô lớn đầu tiên trên thế giới, nơi các tác nhân AI vận hành xuyên suốt các dịch vụ công và dịch vụ thương mại thực tế theo bộ quy tắc chung.

Đây cũng là sáng kiến giúp Việt Nam đi cùng với thế giới trong lĩnh vực AI nói chung và Agent City nói riêng.

Tương lai của đô thị thông minh không thể chỉ nhìn nhận từ góc độ công nghệ

Phát biểu tại Diễn đàn, GS.TS Trương Xuân Lam, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) nhấn mạnh, thế giới đang bước vào một giai đoạn phát triển mới của công nghệ số, nơi trí tuệ nhân tạo đang phát triển với tốc độ rất nhanh. Dữ liệu ngày càng trở thành nguồn lực quan trọng; các công nghệ số đang thâm nhập ngày càng sâu vào hoạt động sản xuất, kinh doanh, quản trị và đời sống xã hội. Trong dòng chảy ấy, đô thị là một trong những không gian thể hiện rõ nét nhất sự tác động của công nghệ.

Theo GS.TS Trương Xuân Lam, đô thị là nơi tập trung dân cư, nguồn lực, hoạt động kinh tế, văn hóa, dịch vụ; đồng thời cũng là nơi tập trung nhiều bài toán phức tạp về giao thông, môi trường, năng lượng, y tế, giáo dục, an ninh, quản trị và cung cấp dịch vụ công.

Bởi vậy, câu chuyện xây dựng đô thị thông minh không còn mới. Trong nhiều năm qua, nhiều quốc gia và thành phố trên thế giới đã ứng dụng công nghệ số, dữ liệu và các nền tảng thông minh nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và chất lượng cuộc sống của người dân. Nhưng sự phát triển rất nhanh của trí tuệ nhân tạo đang khiến câu chuyện ấy được đặt ra theo một cách mới.

"Nếu trước đây chúng ta nói nhiều về đô thị số, đô thị thông minh, thì hôm nay những khái niệm như AI City, AI-Native City, Agent City hay Smart Agent City bắt đầu xuất hiện ngày càng nhiều trong các cuộc thảo luận về tương lai đô thị", GS.TS Trương Xuân Lam cho hay.

Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam bày tỏ đánh giá cao việc Diễn đàn có sự tham gia của các cơ quan quản lý nhà nước, các chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp trong nước, quốc tế.

Theo ông, tương lai của đô thị thông minh không thể được nhìn nhận chỉ từ góc độ công nghệ. Đây đồng thời là câu chuyện của khoa học, quản trị, kinh tế và xã hội; là nơi nhiều lĩnh vực tri thức cần gặp nhau để cùng nhận diện cơ hội, giới hạn và những vấn đề mới mà sự phát triển của công nghệ đặt ra.

Ba ưu tiên cốt lõi của Sáng kiến Agent City

Chia sẻ tại Diễn đàn, TS Bangdao Chen - Đồng sáng lập Tyr; Đồng sáng lập Trung tâm Nghiên cứu Blockchain, Đại học Oxford, đồng thời là thành viên Hội đồng Cố vấn Stamford Global Leadership Center đã giới thiệu tầm nhìn Agent City trong bối cảnh AI đang chuyển dịch từ những ứng dụng riêng lẻ sang hệ sinh thái các tác nhân có khả năng phối hợp thực hiện nhiệm vụ trong đời sống, doanh nghiệp và quản trị đô thị.

Theo TS Bangdao Chen, cũng như một thành phố kết nối con người, tổ chức và dịch vụ thông qua những quy tắc chung, sự phát triển của các tác nhân AI đặt ra nhu cầu về một môi trường vận hành thống nhất. Khi AI ngày càng có thể thay mặt cá nhân xử lý công việc, hỗ trợ doanh nghiệp và tương tác với hệ thống của các tổ chức khác, những quy tắc về quyền hạn, trách nhiệm và an toàn trở nên thiết yếu.

Từ nhu cầu đó, Agent City mở ra một hướng tiếp cận mới cho đô thị thông minh: vượt ra ngoài việc sử dụng AI để phân tích dữ liệu hay hỗ trợ ra quyết định, tiến tới cho phép các tác nhân AI thực hiện công việc và phối hợp xuyên hệ thống một cách an toàn, minh bạch và có trách nhiệm.

TS Bangdao Chen nhấn mạnh, vấn đề không chỉ nằm ở những gì AI có thể làm, mà còn ở cách con người trao quyền và kiểm soát tác nhân AI khi chúng tham gia vào các hoạt động thực tế.

Sáng kiến Agent City xác định 3 ưu tiên cốt lõi: bảo đảm chủ quyền dữ liệu và quyền tự chủ; an ninh trong vận hành tác nhân AI; thu hẹp khoảng cách số. Xuyên suốt các ưu tiên này là nguyên tắc: AI không quản trị con người - con người quản lý và kiểm soát AI.

Theo đó, mỗi cá nhân và tổ chức giữ quyền kiểm soát đối với dữ liệu, quy tắc nội bộ và các tác nhân AI đại diện cho mình. Tác nhân có thể bị dừng lại trước khi thực hiện hành động vượt quá phạm vi được cho phép. Khi cần truy cập hệ thống của một tổ chức khác, tác nhân phải đi qua cổng kiểm soát để xác minh danh tính, xác định chủ thể mà nó đại diện và chỉ được cấp những quyền cần thiết cho nhiệm vụ. Các quy tắc được thực thi trước khi hành động diễn ra.

Chuyển tầm nhìn thành các thử nghiệm khả thi tại Việt Nam

Phiên thảo luận “Agent City - Năng lực, Thể chế và Sandbox” tại Diễn đàn tiếp tục đi sâu vào những điều kiện cần thiết để chuyển tầm nhìn thành các thử nghiệm khả thi tại Việt Nam.

Từ góc độ đầu tư hạ tầng công nghệ, ông Timothy Ngo, Đồng sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Iozera.ai Inc nhấn mạnh, phát triển Agent City không chỉ đòi hỏi năng lực trung tâm dữ liệu và hạ tầng tính toán, mà còn phụ thuộc vào sự đồng thuận của cộng đồng và chất lượng nguồn nhân lực địa phương.

Theo ông, việc thu hút đầu tư cần đi cùng truyền thông minh bạch, sự phối hợp giữa chính quyền và doanh nghiệp, cũng như đào tạo đội ngũ kỹ sư và nhân lực công nghệ. Ông đồng thời đề cập đến cơ hội hình thành những mô hình việc làm mới, khi mỗi cá nhân có thể phát triển các tác nhân AI phục vụ khách hàng trên phạm vi toàn cầu.

Ở góc độ doanh nghiệp và thị trường, ông Ashish Arvind Thukral, Đồng sáng lập kiêm Giám đốc điều hành NeuGenM.ai cho rằng, sự phát triển của các tác nhân AI sẽ làm thay đổi cách khách hàng tìm kiếm, lựa chọn và giao dịch với thương hiệu.

Khi các tác nhân AI có thể thay mặt người dùng thực hiện quyết định mua sắm, doanh nghiệp không chỉ cần hiện diện trên các nền tảng số mà còn phải bảo đảm thông tin sản phẩm, dịch vụ và hệ thống của mình có thể được AI tìm thấy, hiểu và tương tác. Điều này đặt ra yêu cầu chuẩn hóa dữ liệu, xây dựng cơ chế xác thực và thiết lập các quy tắc an toàn cho giao dịch giữa các tác nhân AI.

Bàn về năng lực triển khai trong doanh nghiệp, bà Kaylene Wong, Giám đốc điều hành John Ethans International nhấn mạnh vai trò của lãnh đạo trong việc xác định những bài toán kinh doanh cụ thể trước khi ứng dụng tác nhân AI.

Theo bà, thay vì triển khai công nghệ một cách dàn trải, doanh nghiệp cần rà soát quy trình, lựa chọn các nhiệm vụ phù hợp để tự động hóa và đo lường hiệu quả thông qua chất lượng dịch vụ, năng suất và tăng trưởng doanh thu. Song song với đó là phát triển đội ngũ nhân sự có khả năng xây dựng, quản lý và phối hợp với các tác nhân AI, trên cơ sở phân định rõ trách nhiệm của con người và phạm vi thực thi của công nghệ.

TS Bangdao Chen đề xuất Việt Nam sớm triển khai các hoạt động thử nghiệm và mô phỏng để nhận diện rủi ro, kiểm chứng cơ chế kiểm soát và từng bước hoàn thiện chính sách quản trị tác nhân AI. Ông nhìn nhận, quá trình chuẩn bị cần gắn với đào tạo thông qua thực hành, đồng thời đưa các ứng dụng tác nhân AI đến gần người dân thông qua những công cụ quen thuộc như email và nền tảng nhắn tin, qua đó mở rộng khả năng tiếp cận và thu thập phản hồi từ thực tế.

Từ các góc nhìn về đầu tư, công nghệ, doanh nghiệp và quản trị, phiên thảo luận cho thấy việc phát triển Agent City cần được tiếp cận như một quá trình chuyển đổi đồng bộ giữa hạ tầng công nghệ, thể chế, nguồn nhân lực và sự sẵn sàng của doanh nghiệp, người dân.

Các chuyên gia cũng nhấn mạnh vai trò của cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), giám sát của con người và trách nhiệm giải trình nhằm bảo đảm các tác nhân AI có thể hoạt động an toàn trong môi trường thực tế.

Nguyễn Liên