Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Thu Hà chia sẻ kinh nghiệm cải cách thể chế của Việt Nam
Ngày 8 - 9/10, tiếp tục các hoạt động tham dự Hội nghị Hiệp hội Tổng Thư ký Nghị viện (ASGP) mùa Thu 2026 tại Arusha, Tanzania, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Thu Hà, Ủy viên Ban Chấp hành ASGP đã chia sẻ kinh nghiệm cải cách thể chế của Việt Nam; đóng góp ý kiến về cơ chế tài chính nghị viện; gặp gỡ, trao đổi với đại diện cơ quan giúp việc nghị viện các nước, góp phần thúc đẩy hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm trong khuôn khổ ASGP.
Thành công của cải cách nằm ở chất lượng phục vụ người dân
Tại Phiên toàn thể Hội nghị, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Thu Hà đã giới thiệu những đổi mới sâu rộng trong tổ chức bộ máy nhà nước của Việt Nam, trong đó có Quốc hội. Nhấn mạnh vai trò của Quốc hội trong tiến trình cải cách, Phó Chủ nhiệm Lê Thu Hà cho biết, Quốc hội vừa kiến tạo khuôn khổ pháp lý cho việc sắp xếp, đổi mới tổ chức bộ máy nhà nước, vừa trực tiếp đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động của mình. Yêu cầu xuyên suốt là bảo đảm tính liên tục, thông suốt trong hoạt động của bộ máy nhà nước, không để phát sinh khoảng trống pháp lý hoặc gián đoạn trong thực thi nhiệm vụ và phục vụ người dân.
Trong khi bộ máy được tinh gọn, khối lượng công việc lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của Quốc hội tiếp tục ở mức cao. Riêng năm 2025, Quốc hội Việt Nam đã thông qua 89 luật và 91 nghị quyết. "Điều này đặt ra yêu cầu Văn phòng Quốc hội phải tiếp tục đổi mới quy trình làm việc, nâng cao chất lượng tham mưu, phục vụ, phát huy năng lực đội ngũ công chức và tăng cường ứng dụng công nghệ, dữ liệu trong hoạt động nghị viện", Phó Chủ nhiệm Lê Thu Hà chia sẻ.
Từ thực tiễn Việt Nam, Phó Chủ nhiệm Lê Thu Hà nêu ba yếu tố then chốt để cải cách thể chế đi vào thực chất, gồm: tính liên tục trong hoạt động, năng lực thực thi và trách nhiệm giải trình. Việc tinh gọn tổ chức phải đi đôi với nâng cao năng lực; phân cấp, phân quyền phải gắn với nguồn lực tương ứng; đồng thời, chuyển đổi số và kết nối dữ liệu cần được đẩy mạnh để hỗ trợ mô hình tổ chức mới vận hành hiệu quả.
"Thay đổi cơ cấu tổ chức có thể được thực hiện trong thời gian tương đối ngắn, nhưng xây dựng năng lực để tổ chức mới hoạt động hiệu quả đòi hỏi quá trình chuẩn bị và hoàn thiện lâu dài. Vì vậy, thành công của cải cách không chỉ được đánh giá bằng số lượng cơ quan hay tầng nấc hành chính được cắt giảm, mà quan trọng hơn là hiệu quả hoạt động của các thiết chế và chất lượng phục vụ người dân", Phó Chủ nhiệm Lê Thu Hà nhấn mạnh.
Đóng góp những góc nhìn thực tiễn về tự chủ ngân sách và trách nhiệm giải trình của nghị viện
Tại phiên thảo luận về cơ chế xây dựng, phân bổ và phê duyệt ngân sách nghị viện, các đại biểu đã tập trung trao đổi về trách nhiệm xây dựng dự toán, thẩm quyền phê duyệt ngân sách, mức độ tự chủ tài chính và yêu cầu minh bạch, trách nhiệm giải trình trong quản lý, sử dụng ngân sách nghị viện.
Chia sẻ kinh nghiệm của Việt Nam, Phó Chủ nhiệm Lê Thu Hà cho biết, kinh phí hoạt động của Quốc hội được bảo đảm trong ngân sách nhà nước thống nhất; Văn phòng Quốc hội xây dựng dự toán trong phạm vi nhiệm vụ được giao, căn cứ vào chương trình công tác và nhu cầu hoạt động của Quốc hội.
Theo Phó Chủ nhiệm Lê Thu Hà, xây dựng dự toán không đơn thuần là tính toán các khoản chi, mà quan trọng hơn là chuyển hóa các ưu tiên hoạt động của Quốc hội thành nhu cầu nguồn lực phù hợp, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan của Quốc hội và cơ quan tham mưu, phục vụ, nhất là khi khối lượng công việc lập pháp và giám sát ngày càng tăng.
Trên cơ sở những kinh nghiệm quốc tế được chia sẻ, Phó Chủ nhiệm Lê Thu Hà nhấn mạnh sự cần thiết phải phân biệt giữa quyền tự chủ trong xây dựng, phê duyệt ngân sách với tính linh hoạt trong tổ chức thực hiện ngân sách. Trong bối cảnh nhiệm vụ của nghị viện có thể thay đổi ngay trong năm tài chính, vấn đề không chỉ là được phân bổ đủ kinh phí mà còn là khả năng chủ động sử dụng hiệu quả nguồn lực để đáp ứng những yêu cầu lập pháp, giám sát mới phát sinh.
Về minh bạch tài chính và trách nhiệm giải trình, Phó Chủ nhiệm Lê Thu Hà cho rằng, tuân thủ các quy định tài chính là điều kiện cần nhưng chưa đủ để củng cố niềm tin của công chúng. Đối với các khoản chi cho hoạt động của đại biểu, cơ sở vật chất, nghiên cứu lập pháp hay hạ tầng số, nghị viện cần giải thích rõ không chỉ chi phí mà cả sự cần thiết và giá trị công mà khoản chi đó mang lại.
Từ góc độ quản trị nghị viện, Phó Chủ nhiệm Lê Thu Hà nhấn mạnh, trách nhiệm của cơ quan giúp việc không chỉ là bảo đảm và quản lý kinh phí mà còn phải làm cho nguồn lực công thực sự góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của nghị viện. Quyền tự chủ ngân sách, tính độc lập thể chế và trách nhiệm giải trình tài chính cần bổ trợ, củng cố lẫn nhau.
Chủ động kết nối, thúc đẩy hợp tác giữa các cơ quan giúp việc nghị viện
Bên lề Hội nghị, trên cương vị Ủy viên Ban Chấp hành ASGP, Phó Chủ nhiệm Lê Thu Hà đã gặp gỡ, trao đổi với Tổng Thư ký Quốc hội Tanzania Baraka Leonard; Phó Tổng Thư ký Thượng viện Hà Lan Kim Nagtzaam; Phó Tổng Thư ký Quốc hội Thái Lan Steejit Taipiboonsuk và đại diện cơ quan giúp việc nghị viện Uruguay, Đức, Vương quốc Anh.
Tại cuộc gặp Tổng Thư ký Quốc hội Tanzania Baraka Leonard, hai bên trao đổi về kinh nghiệm tổ chức, phục vụ hoạt động nghị viện và công tác bảo đảm các điều kiện phục vụ Đại hội đồng Liên minh Nghị viện thế giới lần thứ 153 (IPU-153) cùng các hội nghị liên quan tại Tanzania. Tổng Thư ký Baraka Leonard cảm ơn sự hỗ trợ của Halotel, doanh nghiệp viễn thông Việt Nam tại Tanzania, trong việc cung cấp hạ tầng kết nối thông tin và mạng Wi-Fi phục vụ Hội nghị, góp phần tạo thuận lợi cho các đại biểu tham dự.
Trong các cuộc tiếp xúc với đại diện cơ quan giúp việc nghị viện các nước, Phó Chủ nhiệm Lê Thu Hà trao đổi về những vấn đề cùng quan tâm trong quản trị nghị viện, phát triển nguồn nhân lực, nâng cao chất lượng tham mưu, phục vụ và ứng dụng công nghệ trong hoạt động nghị viện; đồng thời tăng cường kết nối, thúc đẩy chia sẻ kinh nghiệm và hợp tác chuyên môn trong khuôn khổ ASGP.
Thông qua việc trình bày tham luận tại Phiên toàn thể, đóng góp ý kiến tại các cuộc thảo luận chuyên môn và chủ động kết nối với đại diện nghị viện các nước, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Thu Hà tiếp tục phát huy vai trò Ủy viên Ban Chấp hành ASGP, đóng góp thiết thực vào hoạt động trao đổi kinh nghiệm, tăng cường hợp tác giữa các cơ quan giúp việc nghị viện; đồng thời giới thiệu những kinh nghiệm cải cách thể chế của Việt Nam, góp phần nâng cao vị thế, vai trò và sự tham gia của Văn phòng Quốc hội Việt Nam trong các hoạt động của ASGP.