Thống nhất quy trình bưu chính, bảo vệ quyền lợi người sử dụng

Hoàn thiện quy định về phát bưu gửi phục vụ hoạt động tố tụng

Từ thực tiễn công tác trong lĩnh vực tư pháp, đại diện Hội Luật gia TP. Hồ Chí Minh Phạm Thanh Tuyền cho rằng cần đánh giá kỹ các quy định về phát bưu gửi và xử lý trường hợp không phát được, bởi những khâu tưởng như đơn giản này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình giải quyết vụ việc tại các cơ quan có thẩm quyền.

Theo bà Phạm Thanh Tuyền, hoạt động bưu chính không chỉ phục vụ nhu cầu gửi thư, hàng hóa thông thường mà còn gắn với việc chuyển giao văn bản trong quá trình giải quyết khiếu nại, tố cáo, xét xử, điều tra, kiểm sát và thi hành án dân sự. Các thiết chế bổ trợ tư pháp như công chứng, thừa phát lại, đấu giá tài sản cũng có thể chịu tác động từ quy trình phát bưu gửi. Vì vậy, quy định về địa điểm, phương thức phát, xác nhận kết quả phát và xử lý trường hợp người nhận từ chối nhận hoặc bưu gửi phải hoàn trả cần được xem xét đồng bộ.

Cùng quan tâm đến vấn đề này, đại diện Đoàn Luật sư TP. Hồ Chí Minh Trương Thị Hoà nhấn mạnh, việc tống đạt văn bản không đúng đối tượng hoặc không bảo đảm thủ tục có thể ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của các bên, thậm chí tác động đến căn cứ để Tòa án xem xét xét xử vắng mặt đương sự. Trong khi đó, dịch vụ chuyển phát hiện không chỉ do bưu chính công ích cung cấp mà còn có sự tham gia của các doanh nghiệp bưu chính tư nhân.

Do đó, dự thảo cần quy định rõ trách nhiệm của các bên trong việc xác định người nhận, xử lý trường hợp người nhận từ chối nhận hoặc không thể phát bưu gửi, cũng như thời hạn và phương thức thông báo kết quả phát. Đây là những thông tin quan trọng đối với hoạt động của Tòa án, các trung tâm trọng tài và những chủ thể liên quan, giúp cơ quan có thẩm quyền có đủ căn cứ xử lý vụ việc theo quy định.

Từ thực tế triển khai tại địa phương, đại diện Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh cho biết, một số khu vực thuộc Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây còn gặp khó khăn trong chuyển phát giấy tờ phục vụ xét xử do thiếu chế định Thừa phát lại, địa chỉ chưa rõ ràng, có nơi chưa có số nhà hoặc tên đường. Vì vậy, quy định cần bảo đảm tính thống nhất, khả thi trên phạm vi cả nước, kể cả tại vùng sâu, vùng xa.

Bên cạnh đó, đại diện Bưu điện TP. Hồ Chí Minh Trần Ngọc Lan Phương đề nghị làm rõ trách nhiệm của người gửi trong việc cung cấp thông tin định danh bưu gửi, giấy tờ kèm theo và địa chỉ người nhận. Tại một số khu vực, địa chỉ còn được xác định bằng số thửa đất, số tờ bản đồ thay vì số nhà, tên đường cụ thể, gây khó khăn cho nhân viên chuyển phát, nhất là người mới hoặc được điều động từ địa bàn khác.

Theo đại diện Bưu điện thành phố, cần quy định rõ trách nhiệm cung cấp thông tin của người gửi, đồng thời cho phép đơn vị bưu chính yêu cầu bổ sung thông tin hoặc từ chối, tạm ngừng cung cấp dịch vụ đối với bưu gửi không đáp ứng quy định.

Một vấn đề khác được đại diện Thanh tra TP. Hồ Chí Minh Hoàng Thị Thúy Phương lưu ý là trách nhiệm bồi thường khi phát sinh thiệt hại. Đại biểu đề nghị rà soát quy định về mức bồi thường do doanh nghiệp bưu chính công bố, bảo đảm không thấp hơn mức do cơ quan nhà nước quy định và phù hợp với pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Trong bối cảnh dịch vụ bưu chính ngày càng gắn với thương mại điện tử, logistics, thu hộ và hoàn hàng, mức bồi thường do doanh nghiệp tự công bố không nên trở thành giới hạn làm giảm quyền lợi của người sử dụng.

Theo đó, cần xác định rõ mức bồi thường theo quy định là mức tối thiểu bắt buộc, không hạn chế quyền yêu cầu bồi thường theo pháp luật hoặc theo thỏa thuận có lợi hơn cho người sử dụng. Đồng thời, cần làm rõ việc áp dụng giới hạn trách nhiệm trong các trường hợp doanh nghiệp cố ý vi phạm, có lỗi nghiêm trọng, vi phạm nghĩa vụ bảo mật, làm mất dữ liệu hoặc có hành vi trái pháp luật.

Gắn chuyển đổi xanh với thực tiễn hoạt động bưu chính

Bên cạnh việc làm rõ quy trình cung cấp dịch vụ, các ý kiến tại hội nghị cũng đề cập yêu cầu phát triển hoạt động bưu chính gắn với chuyển đổi xanh, nhất là trong vận chuyển và giao nhận thư, hàng hóa. Theo đại diện Bưu điện TP. Hồ Chí Minh Trần Ngọc Lan Phương, việc chuyển đổi phương tiện theo hướng giảm phát thải đang đặt ra những yêu cầu mới đối với hoạt động vận chuyển, phát thư và hàng hóa.

Tuy nhiên, tại khu vực nội đô, phương tiện bưu chính lưu thông vào giờ cấm, đường cấm còn bị giới hạn số lượng; khi phương tiện hư hỏng, việc thay thế cũng gặp khó khăn. Bưu điện Thành phố kiến nghị xem xét cơ chế hỗ trợ phương tiện lưu thông phù hợp với nhu cầu thực tế, nhất là tại những địa bàn có khối lượng phát và thu gom bưu gửi lớn.

Đại diện Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh cho rằng, yêu cầu chuyển đổi xanh trong hoạt động bưu chính cần gắn với điều kiện vận hành thực tế của mạng lưới chuyển phát. Do đặc thù phải giao nhận thư, hàng hóa tại nhiều địa bàn, từ khu vực trung tâm đông đúc đến các ngõ, hẻm và nơi khó tiếp cận, chính sách chuyển đổi phương tiện cần tính đến nhu cầu lưu thông và tổ chức giao nhận, bảo đảm mục tiêu giảm phát thải đi đôi với duy trì hoạt động chuyển phát thông suốt.

Hoa Lê