Lựa chọn dòng vốn FDI để nâng vị thế trong chuỗi giá trị
Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương, Việt Nam không thu hút FDI bằng mọi giá mà sẽ lựa chọn đối tác để nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Ngày 8/10, Báo Tài chính - Đầu tư tổ chức Tọa đàm “Kết nối doanh nghiệp Việt trong chuỗi cung ứng toàn cầu”, nhằm tuyên truyền việc triển khai Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài và Nghị quyết số 280/NQ-CP của Chính phủ ban hành Kế hoạch hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 10-NQ/TW.
Không thu hút FDI bằng mọi giá
Phát biểu tại tọa đàm, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho biết, 9 tháng năm 2026, tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam đạt 50,36 tỷ USD, tăng 76,4% so với cùng kỳ; vốn FDI thực hiện đạt 21,07 tỷ USD, tăng 12,1%, cao nhất 5 năm qua. Tổng vốn FDI Việt Nam thu hút được trong gần 40 năm đã vượt 570 tỷ USD.
Dòng vốn FDI gần đây không chỉ gia tăng về số lượng mà còn cải thiện về chất lượng, với nhiều dự án quy mô lớn trong điện tử, bán dẫn, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI), qua đó khẳng định vai trò ngày càng quan trọng của Việt Nam trong chuỗi cung ứng bán dẫn và sản xuất công nghệ cao toàn cầu.
Tuy nhiên, theo Thứ trưởng Trần Quốc Phương, chất lượng và hiệu quả thu hút, quản lý, sử dụng FDI chưa tương xứng với tiềm năng và yêu cầu phát triển. Liên kết giữa khu vực trong nước và khu vực FDI còn hạn chế, chuyển giao công nghệ, nghiên cứu và phát triển chưa được như kỳ vọng; tỷ lệ doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu còn chưa cao.
Đây là một trong những lý do Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TW, đặt trọng tâm vào kiến tạo hệ sinh thái FDI chất lượng cao, coi trọng chất lượng, hiệu quả, giá trị gia tăng cho nền kinh tế và khả năng liên kết với khu vực trong nước.
“Việt Nam không thu hút FDI bằng mọi giá mà sẽ lựa chọn đối tác để làm sao nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu. Việt Nam thu hút FDI không phải để thay thế nội lực mà để làm mạnh nội lực, để nâng cao năng suất, năng lực công nghệ, sức cạnh tranh của nền kinh tế”, Thứ trưởng Trần Quốc Phương phát biểu.
Khẳng định thu hút FDI là chủ trương lớn và nhất quán trong quá trình đổi mới, hội nhập của Việt Nam, Thứ trưởng Trần Quốc Phương cho biết, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 280/NQ-CP ngày 22/9/2026 về Kế hoạch hành động thực hiện Nghị quyết số 10-NQ/TW. Từng nhiệm vụ, giải pháp cụ thể đã được Chính phủ giao cho các bộ ngành, địa phương.
Bộ Tài chính cũng đang thể chế hóa các cơ chế, chính sách tại Nghị quyết số 10-NQ/TW, trong đó có việc tiếp tục hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, xây dựng cơ chế ưu đãi linh hoạt cho các dự án cốt lõi, thúc đẩy liên kết giữa khu vực kinh tế trong nước và khu vực FDI.
Thúc đẩy doanh nghiệp FDI hỗ trợ doanh nghiệp Việt vào chuỗi cung ứng
Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài Bùi Thu Thủy cho biết, Bộ Tài chính đang nghiên cứu, báo cáo Chính phủ trình Quốc hội dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư.
Dự thảo Luật sẽ định hướng lại bản đồ thu hút đầu tư. Theo đó, các vùng lõi, nội đô như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh ưu tiên dự án công nghệ cao, AI, bán dẫn; vùng lân cận tập trung các dự án phụ trợ, trong khi các dự án thâm dụng lao động, chưa thực sự đi vào công nghệ, đổi mới sáng tạo sẽ được định hướng vào địa bàn khó khăn hơn.
Đáng chú ý, dự thảo Luật cũng nghiên cứu cơ chế mạnh hơn để thúc đẩy doanh nghiệp FDI đào tạo, tư vấn, hỗ trợ kỹ thuật cho doanh nghiệp trong nước cùng tham gia chuỗi cung ứng.
Theo bà Thủy, một trong những điểm nghẽn hiện nay là doanh nghiệp FDI thường mang theo hệ sinh thái của mình, trong khi doanh nghiệp Việt Nam chưa đủ năng lực đáp ứng các yêu cầu về chất lượng, độ đồng đều và tiến độ giao hàng. Tuy nhiên, thời gian gần đây, các doanh nghiệp FDI đã cởi mở hơn, mong muốn vào Việt Nam và cùng Chính phủ xây dựng hệ sinh thái, hỗ trợ phát triển doanh nghiệp trong nước.
Dẫn kinh nghiệm của Malaysia, Thái Lan và Singapore, bà Thủy cho biết, các nước này có nhiều chính sách thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước. Chẳng hạn, Malaysia hỗ trợ 50% chi phí khi doanh nghiệp FDI dành thời gian, công sức đào tạo, tư vấn cho các doanh nghiệp trong chuỗi; Thái Lan có chương trình thúc đẩy liên kết doanh nghiệp; Singapore cùng doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp Singapore chia sẻ chi phí thực hiện các dự án nghiên cứu và phát triển (R&D).
“Chúng tôi đang nghiên cứu các chính sách này để đưa vào dự thảo Luật Đầu tư và các nghị định sửa đổi”, bà Thủy cho biết.
Theo đó, việc hỗ trợ được nghiên cứu theo hướng không ưu đãi đầu vào, mà căn cứ vào chi phí và kết quả thực hiện cam kết của doanh nghiệp FDI, như chuyển giao công nghệ cho doanh nghiệp Việt Nam hoặc đưa doanh nghiệp Việt Nam vào chuỗi cung ứng của doanh nghiệp FDI. Đây là một trong những định hướng để thể chế hóa Nghị quyết số 10-NQ/TW.