Bắt đầu từ từng gia đình không ma túy
Sơn La đặt mục tiêu đến năm 2030 trở thành tỉnh không ma túy. Hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh đã và đang triển khai thực hiện đồng bộ các giải pháp, kết hợp chặt chẽ giữa phòng ngừa xã hội và phòng ngừa nghiệp vụ; ngăn chặn từ sớm, từ xa, từ bên ngoài vào. Đặc biệt, tỉnh thực hiện theo phương châm: “xã không ma túy phải bắt đầu từ bản không ma túy, và bản không ma túy phải bắt đầu từ từng gia đình không ma túy”.
Tập trung chặn nguồn cung, giảm cầu, từng bước làm sạch địa bàn
Sơn La là địa bàn miền núi, có tuyến biên giới quốc gia tiếp giáp nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy luôn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Tỉnh đã xây dựng kế hoạch, triển khai Đề án chuyển hóa, xây dựng xã, phường, thị trấn không có ma túy và kế hoạch xây dựng xã biên giới “sạch về ma túy”; phấn đấu xây dựng Sơn La trở thành tỉnh không ma túy vào năm 2030.
Đóng góp tích cực trong công tác phòng, chống tội phạm ma túy trên tuyến biên giới tỉnh, BĐBP tỉnh luôn đóng vai trò là lực lượng nòng cốt, tích cực đấu tranh triệt phá nhiều vụ án, đường dây ma túy, góp phần giữ gìn bình yên nơi biên cương Tổ quốc và cuộc sống của Nhân dân. Cùng với đó, Bộ đội Biên phòng tỉnh đã hỗ trợ nghiệp vụ cho lực lượng chức năng của Lào bắt giữ 14 vụ, 22 đối tượng; thu giữ nhiều loại ma túy và vũ khí. Kết quả này góp phần tăng cường hiệu quả phối hợp đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy qua biên giới Việt Nam - Lào...
Song song với nhiệm vụ đấu tranh chặn nguồn cung, việc triệt tiêu nguồn cầu về ma túy được xem là chìa khóa quyết định tính bền vững của các địa bàn sạch. Lực lượng chức năng đã lập hồ sơ quản lý chặt người nghiện và người sử dụng trái phép chất ma túy; đồng thời, duy trì điều trị Methadone cho người bệnh và đẩy mạnh công tác cai nghiện, hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng.
Bên cạnh công tác đấu tranh trực diện, điểm sáng trong nỗ lực của Sơn La là việc phát huy vai trò của Nhân dân và ứng dụng công nghệ trong phòng, chống ma túy. Tiêu biểu như tại xã Mường Lạn, Đồn Biên phòng Mường Lạn đã chủ động xây dựng hệ thống quét mã QR qua "Hòm thư điện tử ẩn danh" và đường dây nóng đặt tại các bản. Mô hình này giúp người dân dễ dàng, an toàn trong việc tố giác tội phạm, tạo điều kiện thuận lợi cho việc quản lý địa bàn...
Xây dựng bản không ma túy là nền tảng của xã không ma túy
Tuyến biên giới Tây Bắc là tuyến trọng điểm, phức tạp nhất về tình hình tội phạm và tệ nạn ma túy, trong đó Sơn La được coi là trọng điểm của trọng điểm của mắt xích này. Bên cạnh những kết quả đạt được, tình hình tội phạm ma túy trên tuyến biên giới Sơn La vẫn còn tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp. Hoạt động của các đối tượng có sự liên kết giữa địa bàn trong nước và ngoài biên giới; phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi...
Để tạo chuyển biến thực sự trên cuộc chiến cam go này, đặc biệt phấn đấu để Sơn La "sạch" về ma túy vào năm 2030, tỉnh tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp. Tại hội nghị triển khai kế hoạch xây dựng xã, phường, đặc khu không có ma túy; tổng kết các hoạt động hưởng ứng “Tháng hành động phòng, chống mua bán người” năm 2026 và trao thưởng Chuyên án A3-626p do Bộ Tư lệnh Biên phòng tổ chức mới đây, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La Nguyễn Thành Công nêu rõ, tỉnh xác định phòng, chống ma túy là nhiệm vụ chính trị thường xuyên, lâu dài và có sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Tỉnh sẽ đưa chỉ tiêu, nhiệm vụ xây dựng địa bàn không có ma túy vào chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh của từng địa phương. Đặc biệt, chuyển mạnh từ tư duy “xử lý khi phát sinh” sang chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa, từ cơ sở.
Để xây dựng một xã “không có ma túy” không chỉ là không để phát sinh vụ án, vụ việc trong một thời điểm, mà phải tạo được môi trường xã hội bền vững, không phát sinh người nghiện mới, không hình thành điểm, tụ điểm phức tạp, không tái diễn tình trạng trồng cây có chứa chất ma túy và có khả năng tự phòng ngừa, tự quản lý ngay từ cộng đồng.
Tỉnh xác định bản là nền tảng của xã không có ma túy. Từng địa bàn dân cư cần được rà soát, đánh giá thực chất; xác định rõ địa bàn, nhóm đối tượng và nguy cơ phát sinh để có biện pháp phòng ngừa phù hợp. Thực hiện tốt phương châm: “Xã không ma túy phải bắt đầu từ bản không ma túy; bản không ma túy phải bắt đầu từ từng gia đình không ma túy”.
Nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, vận động Nhân dân. Đồng thời, phát huy vai trò già làng, trưởng bản, người có uy tín, chức sắc, chức việc tôn giáo, đoàn viên, hội viên và các tổ chức quần chúng trong vận động Nhân dân chấp hành pháp luật, không tham gia, bao che hoặc tiếp tay cho tội phạm ma túy.
Phát huy vai trò nòng cốt của lực lượng Công an và Bộ đội Biên phòng. Công an, Bộ đội Biên phòng và các lực lượng chức năng phải chủ động nắm chắc tình hình, quản lý địa bàn, quản lý đối tượng; tăng cường phối hợp trên tuyến biên giới, khu vực giáp ranh; kịp thời phát hiện, đấu tranh, triệt phá các đường dây, tổ chức và điểm phức tạp về ma túy. Đối với tuyến biên giới, cần tiếp tục duy trì cơ chế trao đổi thông tin, phối hợp với lực lượng chức năng các tỉnh của Lào; thực hiện tốt các nội dung hợp tác phòng, chống tội phạm và ma túy qua biên giới.
Quản lý chặt người sử dụng trái phép chất ma túy, người nghiện và người sau cai nghiện. Phải thực hiện tốt việc rà soát, lập hồ sơ, quản lý, cai nghiện, điều trị và hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng; đồng thời quan tâm giải quyết việc làm, sinh kế, hỗ trợ gia đình để hạn chế nguy cơ tái nghiện.
Cùng với đó, gắn phòng, chống ma túy với phát triển kinh tế - xã hội vùng biên giới; tạo sinh kế, việc làm, giảm nghèo bền vững; nâng cao chất lượng giáo dục, y tế và tiếp cận các dịch vụ xã hội. Tăng cường kiểm tra, đánh giá thực chất kết quả xây dựng xã không có ma túy.