Kết nối - sợi chỉ đỏ xuyên suốt chuyến thăm Lào và Campuchia của Thủ tướng Lê Minh Hưng

Thủ tướng Lê Minh Hưng sẽ thăm chính thức Lào trong hai ngày 8 - 9/10 và Campuchia ngày 9 - 10/10/2026. Trong tin đăng trước chuyến thăm, Vientiane Times và thông tấn xã KPL của Lào nhấn mạnh cơ hội làm sâu sắc hợp tác, đưa quan hệ Việt Nam - Lào ngày càng thực chất, hiệu quả. Tại Campuchia, Hãng thông tấn AKP dẫn thông cáo Bộ Ngoại giao và Hợp tác quốc tế nước này khẳng định kỳ vọng củng cố tình hữu nghị, đoàn kết và mở rộng hợp tác cùng có lợi.

Đằng sau những kỳ vọng ấy là một yêu cầu được thể hiện rõ trong các bài phỏng vấn các nhà ngoại giao, chuyên gia hai nước được báo chí nước bạn đăng tải: làm thế nào để sự gắn bó giữa các quốc gia láng giềng trở thành nguồn lực cho phát triển. Đại sứ Lào tại Việt Nam Khamphao Ernthavanh nhấn mạnh việc hiện thực hóa “gắn kết chiến lược”, trong khi học giả Campuchia Uch Leang đề xuất chuyển từ “tin cậy chính trị” sang “động lực phát triển”. Hai cách tiếp cận gặp nhau ở nhu cầu tăng chất lượng hợp tác, kết nối các nền kinh tế và đưa đồng thuận cấp cao vào hiện diện trong từng thành công của doanh nghiệp, lợi ích của người dân.

“

Trong chuyến thăm chính thức của Thủ tướng Lê Minh Hưng đến Lào lần này, hai bên dự kiến sẽ ký kết và trao đổi hơn 10 văn kiện hợp tác trên nhiều lĩnh vực quan trọng, từ cấp Trung ương đến cấp địa phương. Toàn bộ các văn kiện này sẽ tạo cơ sở pháp lý và chính trị quan trọng để triển khai các chương trình hành động thực tế giữa các bộ, ngành, địa phương hai nước; đồng thời giúp chuẩn bị kỹ về nội dung cho Kỳ họp lần thứ 49 Ủy ban liên Chính phủ về hợp tác song phương Lào - Việt Nam dự kiến diễn ra vào đầu năm 2027.

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Lào Thongsavan Phomvihane

Cụ thể hóa đồng thuận cấp cao thành những dự án kết nối

Đánh giá chuyến thăm Lào đầu tiên của Thủ tướng Lê Minh Hưng trên cương vị người đứng đầu Chính phủ, Đại sứ Khamphao Ernthavanh cho rằng đây là sự kiện quan trọng đối với quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện và gắn kết chiến lược giữa hai nước. Chuyến thăm sẽ khẳng định quyết tâm triển khai các thỏa thuận, nhận thức chung, đồng thời thúc đẩy thực hiện những chương trình hợp tác, nhất là các nội dung đã thống nhất tại Kỳ họp lần thứ 48 Ủy ban liên Chính phủ Việt Nam - Lào.

Theo Đại sứ, “gắn kết chiến lược” phản ánh nhận thức chung của lãnh đạo hai nước rằng các dự án và thỏa thuận đã thống nhất cần được triển khai, chuyển thành kết quả cụ thể. Vì vậy, thước đo của gắn kết nằm ở hiệu quả thực hiện và lợi ích mang lại.

Bà cho biết hai nước đang nỗ lực thúc đẩy hợp tác kinh tế phát triển tương xứng với quan hệ chính trị tốt đẹp. Thương mại song phương đạt gần 3 tỷ USD năm 2025 và khoảng 1,65 tỷ USD trong tám tháng đầu năm 2026. Việt Nam tiếp tục là một trong những nhà đầu tư hàng đầu tại Lào, với sự quan tâm ngày càng lớn tới các dự án có chất lượng trong lĩnh vực năng lượng, khai khoáng, nông nghiệp và dịch vụ.

Từ phía Campuchia, ông Uch Leang, quyền Trưởng ban Nghiên cứu châu Á, châu Phi và Trung Đông thuộc Viện Quan hệ quốc tế, Viện Hàn lâm Hoàng gia Campuchia, cũng đặt trọng tâm vào việc chuyển đồng thuận cấp cao thành dự án kết nối kinh tế, hạ tầng và chương trình hợp tác phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Theo ông, chuyến thăm của Thủ tướng Lê Minh Hưng tới Campuchia được kỳ vọng tạo bước chuyển trong quan hệ Campuchia - Việt Nam, từ nền tảng "tin cậy chính trị" sang "động lực phát triển", từ "gần gũi lịch sử" sang "gần gũi chiến lược". Theo ông, trên thực tế, các cuộc tiếp xúc cấp cao trong năm 2026 đã cho thấy nền tảng tin cậy chính trị vững chắc; nhiệm vụ tiếp theo là cụ thể hóa nền tảng đó bằng những kết quả phát triển. Học giả Campuchia nhấn mạnh, sự tin cậy chính trị sẽ bền vững hơn khi được thể hiện qua lợi ích thiết thực, qua đó đưa quan hệ Campuchia - Việt Nam ngày càng đi vào chiều sâu, thực chất, hiệu quả và bền vững.

Kết nối hạ tầng, mở rộng không gian phát triển

Trong những lĩnh vực cần ưu tiên để hiện thực hóa gắn kết chiến lược Việt Nam - Lào, Đại sứ Khamphao Ernthavanh đặt kết nối kinh tế và hạ tầng ở vị trí đầu tiên. Với đường biên giới chung dài hơn 2.000km, phát triển giao thông, logistics, năng lượng, cửa khẩu và hạ tầng số có ý nghĩa thiết yếu đối với hợp tác và yêu cầu phát triển của hai nước.

Đặc biệt, Đại sứ coi giao thông và logistics là mắt xích quan trọng nhất trong nỗ lực của Lào từ một quốc gia “Land locked - bị khóa trên đất liền” trở thành quốc gia "Land linked - quốc gia kết nối qua đất liền”. Những dự án được hai bên trao đổi, ưu tiên như cao tốc Hà Nội - Vientiane và đường sắt Việt Nam - Lào được kỳ vọng hỗ trợ Lào tiếp cận vận tải biển qua Việt Nam. Bà đánh giá rằng, nếu các dự án, đặc biệt là các tuyến đường vận tải dự kiến ​​hoàn thành vào năm 2030, được thực hiện hiệu quả, việc vận chuyển hàng hóa của Lào ra biển và các thị trường khu vực sẽ nhanh hơn và hiệu quả hơn, giảm chi phí vận chuyển và thời gian giao hàng trong khi vẫn đảm bảo chất lượng sản phẩm.

Kết nối năng lượng cũng có nhiều dư địa. Đại sứ nhấn mạnh tiềm năng thủy điện, điện gió và điện mặt trời của Lào, đồng thời bày tỏ mong muốn Việt Nam tiếp tục đầu tư vào lĩnh vực điện, nhất là các dự án điện gió quy mô lớn.

Nhấn mạnh hơn nữa tầm quan trọng của các dự án kết nối giao thông, năng lượng và logistics, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Lào Thongsavan Phomvihane cho rằng, hai bên cần đẩy nhanh tiến độ các dự án kết nối này bởi đây chính là “xương sống” cho sự hợp tác ổn định và bền vững.

Với quan hệ Việt Nam - Campuchia, ông Uch Leang đề xuất ưu tiên hạ tầng giao thông, cửa khẩu, logistics, thương mại, đầu tư và các khu kinh tế, qua đó tạo điều kiện liên kết hàng hóa, doanh nghiệp và chuỗi sản xuất. Tuyến cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh - Mộc Bài - Bavet - Phnom Penh, dự kiến được đưa vào sử dụng theo kế hoạch vào cuối năm 2027, được ông xem là một dự án có thể trở thành động lực tăng trưởng quan trọng nếu triển khai hiệu quả. Bên cạnh đó, việc chính thức khai trương cặp cửa khẩu quốc tế Khánh Bình - Chrey Thom vào ngày 3/10/2026, tạo thuận lợi hơn nữa cho việc đi lại, thông thương hàng hóa, du lịch và thúc đẩy giao lưu nhân dân.

Ngoài kết nối đường bộ, hai bên cũng hình thành kết nối đường không với nhiều chuyến bay thẳng giữa các thành phố lớn và các địa danh du lịch giữa hai nước; đẩy mạnh kết nối giao thông đường thủy, bao gồm cả giao thông đường sông và các tuyến đường biển. Bên cạnh đó, hai bên cũng ưu tiên phát triển kết nối hạ tầng năng lượng thông qua việc kết nối hệ thống truyền tải điện, hình thành cơ chế mua bán xăng, dầu, khí hóa lỏng (LNG)..., để bảo đảm nhu cầu phát triển và an ninh năng lượng của hai nước.

Không chỉ kết nối về hạ tầng cứng, hai nước còn có sự gắn kết ngày càng chặt chẽ hơn về chính sách và chiến lược phát triển. Các điểm nghẽn về chính sách, thể chế đang được phối hợp tháo gỡ, tạo ra hành lang pháp lý, chính sách ngày càng thông thoáng cho sự hợp tác mạnh mẽ hơn giữa hai nước.

Nhìn từ hai cuộc trao đổi, giá trị của kết nối được đặt trong mối liên hệ giữa hạ tầng và hoạt động kinh tế: một tuyến đường phát huy hiệu quả khi giúp hàng hóa lưu chuyển thuận lợi, doanh nghiệp tiếp cận thị trường và người dân có thêm cơ hội việc làm. Đây cũng là cơ sở để mở rộng không gian hợp tác giữa các nước láng giềng và đóng góp vào liên kết ASEAN.

Kết nối địa phương gắn với sinh kế người dân biên giới

Kết nối giữa các địa phương là mắt xích quan trọng để chuyển những định hướng hợp tác cấp quốc gia thành cơ hội phát triển cho người dân. Về phương diện này, Đại sứ Lào cho rằng, hai nước có chung hơn 2.000km đường biên giới, với nhiều địa phương liền kề, tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại biên giới, từ đó mang lại lợi ích cho cư dân vùng biên giới. Bà nhấn mạnh rằng, sự gắn kết chiến lược cần phải biến lời nói thành hành động và đảm bảo việc thực hiện hiệu quả và thiết thực, chứ không chỉ dừng lại ở những tuyên bố suông.

Trong khi đó, tờ KPL dẫn thông tin về thỏa thuận hợp tác An Giang - Champasak giai đoạn 2026 - 2030, trong đó hai tỉnh ưu tiên kết nối doanh nghiệp, phát triển nông nghiệp công nghệ cao, chế biến nông sản và liên kết chuỗi cung ứng, đồng thời thúc đẩy các sản phẩm du lịch liên vùng. AKP cũng dẫn chứng về hợp tác giữa tỉnh Kratie và Đồng Nai, tập trung vào phát triển công nghiệp chế biến nông sản để tạo việc làm, nâng cao thu nhập và giảm tình trạng người dân phải di cư tìm việc; tạo thuận lợi cho xuất nhập khẩu và tiếp cận dịch vụ y tế, giáo dục qua biên giới. Những hướng hợp tác này cho thấy kết nối địa phương có thể gắn các tuyến giao thông và cửa khẩu với vùng sản xuất, dịch vụ và thị trường, giúp cư dân biên giới tham gia sâu hơn vào hoạt động kinh tế. Khi người dân có thêm việc làm, đầu ra cho nông sản và cơ hội học tập, tình hữu nghị giữa các nước láng giềng được bồi đắp bằng những lợi ích thiết thực trong đời sống hằng ngày.

Trong khi đó, chuyên gia Uch Leang cũng lưu ý thêm rằng, kết nối địa phương cũng góp phần thúc đẩy kết nối con người, giao lưu nhân dân qua biên giới. Cùng với các cơ chế trao đổi chuyên môn, đối thoại ở các cấp, kết nối địa phương cũng góp phần hỗ trợ giải quyết các vấn đề liên quan đến biên giới, an ninh, tội phạm xuyên quốc gia, quản lý nguồn nước hay các thách thức phi truyền thống. Ông Uch Leang cho rằng nguyên tắc tôn trọng lẫn nhau, bình đẳng, cùng có lợi và giải quyết vấn đề bằng đối thoại cần tiếp tục được phát huy. Những vấn đề phức tạp cần được xử lý từng bước, trên tinh thần xây dựng và phù hợp với lợi ích chính đáng của cả hai bên.

Kết nối thế hệ trẻ, bồi đắp tương lai mối quan hệ

Cả Đại sứ Lào và học giả Campuchia đều dành sự quan tâm đặc biệt tới con người. Trong bốn ưu tiên của quan hệ Việt Nam - Lào, bên cạnh kết nối kinh tế và hạ tầng, bà Khamphao Ernthavanh đề xuất phát triển nguồn nhân lực; tăng cường khoa học, công nghệ và chuyển đổi số; mở rộng liên kết giữa địa phương và nhân dân.

“

Tôi cho rằng chuyến thăm của Thủ tướng Lê Minh Hưng đến Campuchia không chỉ tăng cường hơn nữa kết nối ngày càng chặt chẽ và có tính bổ trợ lẫn nhau giữa hai nền kinh tế, mà còn mở ra cơ hội hình thành "hệ sinh thái kết nối kinh tế" toàn diện hơn giữa Việt Nam - Campuchia.

Đại sứ Việt Nam tại Campuchia Nguyễn Minh Vũ

Theo Đại sứ, mỗi năm có hơn 1.300 suất học bổng dành cho sinh viên Lào học tập tại Việt Nam, cùng các chương trình trao đổi, nghiên cứu chuyên ngành cho cán bộ Lào. Hai nước cũng đã thống nhất thành lập Trường Đại học Hữu nghị Lào - Việt Nam tại Lào và đang triển khai. Trong khi đó, hợp tác về dữ liệu, thương mại điện tử, đổi mới sáng tạo, an ninh mạng và hạ tầng số có thể mở thêm những lĩnh vực gắn kết phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Bà nhấn mạnh quan hệ song phương cần lan tỏa tới địa phương và cộng đồng. Các hoạt động giao lưu giữa tỉnh, thành phố, đặc biệt trong giới trẻ, sẽ giúp tăng hiểu biết và tiếp nối di sản quan hệ mà các thế hệ trước đã xây dựng.

Ông Uch Leang, đồng thời là Chủ tịch Hội Cựu sinh viên Campuchia từng học tập tại Việt Nam, coi giao lưu Nhân dân là một trong những nền tảng xã hội quyết định sức sống lâu dài của quan hệ hai nước. Theo ông, quan hệ giữa hai nước có một chiều sâu lịch sử đặc biệt, nhưng lịch sử cũng đặt ra yêu cầu phải không ngừng củng cố sự hiểu biết lẫn nhau giữa các thế hệ.

Đối với thế hệ trẻ, ông đánh giá đây là lĩnh vực có ý nghĩa càng quan trọng, bởi thế hệ trẻ hôm nay sẽ là những nhà lãnh đạo, nhà ngoại giao, doanh nhân, học giả và những người trực tiếp định hình quan hệ Campuchia - Việt Nam trong nhiều thập niên tới. Vì vậy, đầu tư cho giao lưu thanh niên thực chất là đầu tư cho tương lai của quan hệ hai nước.

Hướng tới kỷ niệm 60 năm thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 2027, ông đề xuất xây dựng chương trình giao lưu nhân dân dài hạn, với sự tham gia chủ động của thanh niên, sinh viên, học giả và mạng lưới cựu sinh viên. Theo ông, cần mở rộng các chương trình trao đổi sinh viên, học bổng, nghiên cứu chung, diễn đàn thanh niên, khởi nghiệp, hoạt động tình nguyện và kết nối cựu sinh viên. Nội dung và phương thức giao lưu cần được đổi mới, tăng tính tương tác và tạo kết quả lâu dài; các nền tảng số có thể giúp giới trẻ hai nước duy trì trao đổi, chia sẻ kiến thức thường xuyên.

Những đề xuất từ quan chức ngoại giao, chuyên gia Lào và Campuchia cho thấy kỳ vọng chung trước chuyến thăm: nối tiếp sự gắn bó lịch sử bằng những kết nối đáp ứng nhu cầu phát triển hiện tại. Khi tin cậy chính trị được chuyển thành dự án kinh tế, hạ tầng và cơ hội cho thế hệ trẻ, quan hệ láng giềng sẽ có thêm những nền tảng bền vững, gắn lợi ích phát triển của mỗi nước với sự thịnh vượng chung.

Quỳnh Vũ