EU sẵn sàng cử quan sát viên giám sát bầu cử lập pháp Palestine
Liên minh châu Âu (EU) tuyên bố sẵn sàng cử quan sát viên tới giám sát cuộc bầu cử lập pháp Palestine dự kiến diễn ra ngày 28/11. Đây được xem là cơ hội củng cố tính chính danh của các thiết chế Palestine sau gần hai thập niên không tổ chức bầu cử nghị viện, song quá trình này vẫn đối mặt với nhiều trở ngại về an ninh và chính trị.
Cơ hội khôi phục tính chính danh
Ngày 6/10, Đại diện cấp cao EU phụ trách chính sách đối ngoại và an ninh Kaja Kallas cho biết EU “sẵn sàng triển khai” các quan sát viên giám sát bầu cử lập pháp Palestine. Tuyên bố được đưa ra sau cuộc trao đổi của bà với Phó Tổng thống Chính quyền Palestine (PA) Hussein Al-Sheikh.
“Người Palestine có quyền lựa chọn những người đại diện cho mình thông qua các cuộc bầu cử đáng tin cậy, bao trùm và minh bạch”, bà Kallas viết trên mạng xã hội. Theo bà, sau gần 20 năm không tổ chức bầu cử nghị viện, cuộc bỏ phiếu lần này sẽ tạo cơ hội đã được chờ đợi từ lâu để củng cố lại tính chính danh của các thiết chế Palestine.
Tổng thống Palestine Mahmoud Abbas, 90 tuổi, đã ấn định ngày bầu cử lập pháp là 28/11. Nếu diễn ra theo kế hoạch, đây sẽ là cuộc bầu cử đầu tiên thuộc loại này sau hai thập niên.
Tổ chức bầu cử là một phần trong những yêu cầu cải cách mà cộng đồng quốc tế đặt ra đối với PA, trong đó có EU — bên đang hỗ trợ tài chính cho chính quyền đặt trụ sở tại Ramallah.
Cuộc bầu cử lập pháp gần nhất tại các vùng lãnh thổ Palestine diễn ra năm 2006, khi Hamas giành chiến thắng trước phong trào Fatah của ông Abbas. Hội đồng Lập pháp Palestine, cơ quan nghị viện của PA, không họp kể từ năm 2007.
Ông Abbas cũng cho biết bầu cử tổng thống sẽ được tổ chức vào năm tới, lần đầu tiên kể từ năm 2005, nhưng chưa công bố ngày cụ thể. Trước đó, tháng 4 vừa qua, người Palestine đã tham gia bầu cử địa phương tại Bờ Tây, cuộc bỏ phiếu đầu tiên ở đây kể từ khi chiến tranh Gaza bùng phát tháng 10/2023.
Trở ngại về an ninh và tổ chức
Triển vọng tổ chức bầu cử lập pháp vẫn chưa chắc chắn. Các biện pháp hạn chế của Israel tại Dải Gaza, Đông Jerusalem và Bờ Tây đặt ra những thách thức lớn đối với công tác tổ chức, đi lại và tiếp cận các địa điểm bỏ phiếu.
Điều kiện an ninh cũng là trở ngại đối với hoạt động khảo sát, chuẩn bị của các quan sát viên quốc tế. Vì vậy, tuyên bố sẵn sàng triển khai phái bộ của EU chưa đồng nghĩa với việc cuộc bầu cử chắc chắn diễn ra đúng kế hoạch.
Bên cạnh những khó khăn trên thực địa, các chia rẽ trong nội bộ chính trị Palestine, đặc biệt là trong phong trào Fatah, tiếp tục tác động tới quá trình chuẩn bị bầu cử.
Khả năng hình thành liên minh mới
Cuộc bầu cử sắp tới làm xuất hiện khả năng hình thành một liên minh giữa Hamas và Mohammad Dahlan, nhân vật từng có ảnh hưởng lớn trong Fatah nhưng đã bị loại khỏi phong trào gần hai thập niên trước.
Dù sống tại Các Tiểu vương quốc Ảrập Thống nhất và nhiều khả năng tiếp tục hoạt động phía sau hậu trường, ông Dahlan vẫn có ảnh hưởng đáng kể trong chính trường Palestine và khu vực vùng Vịnh.
Theo The Times of Israel, một liên minh dưới danh nghĩa phe Cải cách Dân chủ Fatah của ông Dahlan có thể tạo đường tham gia bầu cử cho Hamas và các nhóm vũ trang khác nếu họ bị cấm tranh cử dưới tên riêng. Khả năng này được đánh giá là thách thức đáng kể đối với vị thế lãnh đạo lâu năm của ông Abbas tại PA.
Người phát ngôn phe của ông Dahlan cho biết lực lượng này đã tiến hành các nỗ lực tập hợp Hamas, phong trào Thánh chiến Hồi giáo Palestine (PIJ), Mặt trận Nhân dân Giải phóng Palestine (PFLP), các phe phái khác và những chuyên gia độc lập quanh một chương trình phục hồi, tái thiết quốc gia chung.
Tuy nhiên, người phát ngôn nhấn mạnh liên minh chưa được hoàn tất. Một quan chức Palestine cho biết các cuộc đàm phán riêng cũng đang diễn ra nhằm hòa giải giữa ông Dahlan và ông Abbas, qua đó củng cố vị thế của Fatah trước cuộc bầu cử.
Theo quan chức này, những người tham gia đàm phán đã thảo luận cả khả năng hoãn bầu cử lập pháp thêm vài tháng.