Thông điệp từ phát biểu khai mạc Hội nghị Trung ương 4 của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Thể chế phải thực sự giải phóng nguồn lực

Tạo cơ hội và động lực phát triển cho các nhóm doanh nghiệp

- Phát biểu khai mạc Hội nghị Trung ương 4, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu xem xét chất lượng tăng trưởng qua năng suất, sức khỏe doanh nghiệp, thu nhập và đời sống nhân dân. Từ góc nhìn chính sách, yêu cầu đối với mô hình tăng trưởng đang thay đổi như thế nào, thưa ông?

- Theo tôi, yêu cầu này cho thấy cách tiếp cận với tăng trưởng đang thay đổi: không chỉ quan tâm đến tốc độ tăng GDP mà phải nhìn vào chất lượng và kết quả thực chất mà tăng trưởng mang lại.

Thực tế đang cho thấy sự phân hóa khá rõ trong nền kinh tế, mang dáng dấp của mô hình chữ K. Những khu vực tận dụng tốt lợi thế về nguồn lực, như doanh nghiệp FDI gắn với xuất khẩu hay các doanh nghiệp lớn gắn với đầu tư công vào hạ tầng chiến lược, có nhiều cơ hội phát triển hơn. Trong khi đó, phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa, chiếm khoảng 98% tổng số doanh nghiệp, đang gặp khó khăn về tiếp cận thị trường, chi phí, khả năng thích ứng với những thay đổi về chính sách, quy định của các hiệp định thương mại quốc tế cũng như các rào cản mới trong xuất khẩu. Bên cạnh đó, khoảng 3,6 triệu hộ kinh doanh chính thức, có thống kê khác lên tới 5 triệu hộ, cũng gặp nhiều khó khăn.

Vì vậy, giai đoạn tới không chỉ hướng đến tăng trưởng cao mà còn phải chú trọng khả năng tạo cơ hội và động lực phát triển cho các khu vực, nhóm doanh nghiệp khác nhau. Điều này đòi hỏi nhìn sâu hơn vào năng suất, sức khỏe doanh nghiệp, thu nhập và đời sống người dân, qua đó đánh giá đầy đủ hơn chất lượng và kết quả thực chất của tăng trưởng.

- Trong bối cảnh đó, theo ông, chính sách cần được thiết kế và thực thi như thế nào để vừa tạo động lực cho các khu vực có khả năng bứt phá, vừa hỗ trợ những nhóm đang gặp nhiều khó khăn trong quá trình chuyển đổi?

- Trước hết, cần phân loại doanh nghiệp theo ngành, quy mô và đặc thù để vận dụng chính sách phù hợp. Chủ trương có thể chung, chính sách có thể thống nhất, nhưng cách triển khai cần tính đến khả năng thích ứng của từng nhóm doanh nghiệp.

Đặc biệt, cần đồng hành với doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ, cá nhân kinh doanh - những nhóm dễ chịu tác động trước biến động của thị trường và chính sách. Đào thải là một phần của cơ chế thị trường, nhưng trong giai đoạn chuyển đổi, khi các mô hình kinh doanh theo tiêu chuẩn mới còn đang định hình, cần tạo đủ không gian và thời gian để doanh nghiệp thích ứng. Vì vậy, chính sách cần theo hướng “khoan thư sức dân và doanh nghiệp”, tránh tận thu, tiếp tục giãn, miễn, giảm thuế phù hợp, qua đó giảm áp lực và tạo dư địa cho doanh nghiệp chuyển đổi.

Cải cách thể chế phải giúp người dân, doanh nghiệp thuận lợi hơn

- Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ, để đạt tăng trưởng GDP trên 10%/năm cần phải huy động, phát huy hiệu quả các nguồn lực, chuyển nguồn lực thành năng lực sản xuất, kinh doanh và kết quả phát triển thực chất. Theo ông, làm thế nào để cụ thể hóa định hướng này?

- Việc huy động và phát huy hiệu quả các nguồn lực đã được đặt ra từ nhiều năm nay. Tuy nhiên, trong bối cảnh yêu cầu tăng trưởng cao hơn, cần thay đổi mô hình tăng trưởng, trong đó có sự chuyển dịch về cơ cấu kinh tế và phương thức phát triển. Ở cấp độ doanh nghiệp, từng ngành, từng lĩnh vực cũng phải tính đến việc cơ cấu lại mô hình sản xuất, kinh doanh để sử dụng hiệu quả hơn nguồn lực hiện có.

Trước hết, cần tối ưu hóa nguồn lực truyền thống như đất đai, con người, lao động; đồng thời thúc đẩy những động lực tăng trưởng mới như kinh tế số, kinh tế xanh, đổi mới sáng tạo. Phải xác định những khâu đột phá phù hợp với từng ngành, lĩnh vực, thậm chí từng doanh nghiệp và địa phương. Bởi quá trình chuyển đổi có tính hệ thống, nếu chỉ thay đổi một khâu mà các khâu khác không đồng bộ thì khó tạo hiệu quả thực chất.

Chẳng hạn, chúng ta nói nhiều đến trí tuệ nhân tạo (AI) hay chuyển đổi số, nhưng nếu dữ liệu chưa được kết nối, chưa đồng bộ và không được cập nhật theo thời gian thực thì rất khó khai thác đầy đủ giá trị của công nghệ. Với doanh nghiệp cũng vậy, nếu đầu tư công nghệ mới, sử dụng AI nhưng phương thức làm việc và văn hóa kinh doanh vẫn giữ nguyên thì khoản đầu tư đó có thể chỉ mang tính hình thức, chưa chắc tạo ra năng suất và hiệu quả cao hơn.

Một vấn đề tối quan trọng nữa là thể chế, chính sách và pháp luật. Cải cách không nên chỉ được nhìn qua số lượng văn bản được ban hành hay số thủ tục được cắt giảm, mà quan trọng hơn là người dân, doanh nghiệp có thực sự thuận lợi hơn, các nguồn lực có được giải phóng và chuyển hóa thành kết quả phát triển hay không. Điều này hoàn toàn phù hợp với định hướng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, đó là: mỗi quyết sách phải có cách kiểm chứng kết quả và điều chỉnh từ thực tiễn; mọi kết quả phải bảo đảm tính hiệu quả.

- Từ yêu cầu huy động, phát huy và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho phát triển, ông kỳ vọng gì vào Kỳ họp thứ Hai của Quốc hội trong việc hoàn thiện thể chế, chính sách để tạo thêm không gian phát triển và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực?

- Để khai thác, sử dụng hiệu quả các nguồn lực, thể chế giữ vai trò đặc biệt quan trọng, bởi đây là nền tảng để khơi thông, phân bổ và chuyển hóa nguồn lực thành năng lực phát triển. Vì vậy, tôi kỳ vọng Kỳ họp thứ Hai của Quốc hội sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách theo hướng tháo gỡ các điểm nghẽn, mở rộng không gian phát triển. Quan trọng hơn, các quy định phải tạo chuyển biến trong thực tiễn, giải phóng nguồn lực và tạo thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp.

Đặc biệt, tại Kỳ họp này, Quốc hội sẽ xem xét thông qua Luật Đất đai (sửa đổi). Đất đai là nguồn lực quan trọng cho phát triển, vì vậy, việc hoàn thiện khung khổ pháp lý về quản lý, phân bổ và sử dụng có ý nghĩa trực tiếp đối với việc khơi thông nguồn lực này. Theo tôi, cần đặc biệt quan tâm đến các quy định về quy hoạch, sử dụng và định giá đất; bảo đảm đất đai được phân bổ hợp lý, hiệu quả, phù hợp với cơ chế thị trường, đồng thời phát huy vai trò quản lý, điều tiết của Nhà nước và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người sử dụng đất. Khung pháp lý minh bạch, ổn định, thuận lợi trong thực thi sẽ tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp đưa đất đai vào đầu tư, sản xuất, kinh doanh hiệu quả hơn.

- Xin cảm ơn ông!

Đan Thanh thực hiện