Từ tiếng nói cử tri đến chính sách kịp thờiBài cuối: Hiện thực hóa lòng dân
Từ một kiến nghị ở cơ sở đến một chính sách được điều chỉnh, rồi từ chính sách trở lại cuộc sống là một hành trình không khép lại ở nghị trường. Sau hơn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, nhiều vấn đề mới tiếp tục xuất hiện từ cấp xã - nơi trực tiếp tổ chức thực hiện chính sách. Bởi vậy, cùng với yêu cầu lắng nghe và phản hồi, điều quan trọng hơn là phải theo dõi đến cùng để tiếng nói cử tri không dừng lại ở một cuộc hội nghị, một văn bản tổng hợp hay một lời hứa giải quyết.
Những vấn đề mới từ nơi chính sách đi vào cuộc sống
Câu chuyện phụ cấp công vụ 55% đối với cán bộ, công chức cấp xã cho thấy, khi vấn đề từ cơ sở được phản ánh đúng địa chỉ, chính sách có thể nhanh chóng trở lại cuộc sống bằng một quy định cụ thể. Từ các cuộc TXCT, những vấn đề về tổ chức bộ máy, nhân lực, đất đai, người có công, chuyển đổi số... được đặt ra từ những câu chuyện rất cụ thể của đời sống.
Nhưng chính sách khi trở lại cơ sở cũng mở ra những câu hỏi mới. Sau sắp xếp, hệ thống Trung tâm Dịch vụ tổng hợp cấp xã được hình thành ở nhiều địa phương trong cả nước, cùng với việc điều chuyển, bố trí lại một lực lượng lớn công chức, viên chức. Công việc ở cơ sở vì thế không chỉ thay đổi về địa bàn, mà cả về yêu cầu chuyên môn và phương thức phục vụ. Mỗi trung tâm phải đảm nhận thêm những phần việc trực tiếp liên quan đến đời sống người dân; phía sau đó là những con người phải học việc mới, làm việc mới và thích ứng với một mô hình tổ chức mới.
.jpg)
Chị Bích Hường, viên chức Trung tâm Cung ứng dịch vụ công cấp xã ở Hà Tĩnh, là một trường hợp như vậy. Gắn bó với nghề báo, chị vẫn yêu công việc truyền thông ở cơ sở, vẫn muốn được đi, được viết, được gặp người dân và kể những câu chuyện từ địa bàn mình phụ trách. Với chị, đó là một công việc có ý nghĩa: đưa thông tin đến gần người dân, góp phần làm cho những chủ trương, chính sách vốn khô khan trở nên dễ hiểu, gần gũi hơn với cuộc sống.
Nhưng phía sau niềm vui được làm nghề vẫn có một chút chạnh lòng. Cùng làm việc ở tuyến cơ sở, cùng chia sẻ áp lực phục vụ người dân, song khi chính sách mới được ban hành, sự quan tâm về chế độ, chính sách giữa các nhóm cán bộ, công chức và viên chức chưa phải lúc nào cũng tương đồng. Chị mong đội ngũ viên chức tại các trung tâm được nhìn nhận đầy đủ hơn về vị trí, vai trò và những đóng góp trong bộ máy mới. Từ đó, có cơ chế, chính sách phù hợp để những người còn yêu nghề, muốn gắn bó với cơ sở có thể yên tâm làm việc lâu dài.
Tâm tư của một viên chức ở Hà Tĩnh vì thế không chỉ là câu chuyện của riêng Hà Tĩnh. Khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được triển khai trên cả nước, cùng với việc hình thành các đơn vị sự nghiệp ở cấp xã, câu hỏi về con người trong những tổ chức mới cũng trở nên rõ hơn: Trung tâm được giao những nhiệm vụ gì, vị trí việc làm được xác định ra sao, cần nhóm nhân lực nào, yêu cầu chuyên môn và chế độ đối với đội ngũ trực tiếp thực hiện nhiệm vụ có tương xứng hay không? “Từ thực tiễn đó, tôi mong muốn Nhà nước sẽ xem xét, rà soát lại cơ cấu tổ chức của hệ thống Trung tâm cung ứng dịch vụ công cấp xã, quan tâm xem xét chế độ, chính sách và các điều kiện bảo đảm hoạt động cho Trung tâm để hoạt động hiệu quả trong mô hình mới” - chị Hường nhấn mạnh.
Đã nghe thì phải theo đến cùng
Một cuộc TXCT có thể chỉ diễn ra trong vài giờ, một kiến nghị có thể được ghi lại bằng vài dòng. Nhưng giá trị của kiến nghị không nằm ở việc được ghi nhận, mà ở những gì diễn ra sau đó: vấn đề có được chuyển đúng nơi, giải quyết đến đâu, kết quả có trở lại với người dân và những vấn đề mới có tiếp tục được lắng nghe hay không. Vì thế, phản hồi chính sách không chỉ là trả lời một kiến nghị, mà là một quá trình hai chiều. Người dân phản ánh từ thực tiễn; đại biểu, cơ quan dân cử chuyển tải và theo dõi; cơ quan có thẩm quyền nghiên cứu, xử lý, ban hành hoặc điều chỉnh chính sách. Khi chính sách trở lại cơ sở, thực tiễn tiếp tục phản hồi để nhận diện những điểm còn thiếu, còn vướng.
Trong quá trình ấy, truyền thông chính sách không chỉ đưa chính sách đến với người dân, mà còn góp phần đưa tiếng nói từ cơ sở trở lại nơi làm chính sách. Những thay đổi của luật, nghị định, thông tư cho phù hợp với mô hình chính quyền 3 cấp, chế độ, chính sách đối với người có công, cán bộ, công chức cấp xã hay tâm tư của những viên chức làm công tác truyền thông ở cơ sở, cũng gợi mở điều đó. Mỗi một vấn đề, câu chuyện cụ thể vì thế có thể trở thành thông tin phản hồi về chính bộ máy đang được tổ chức và vận hành. Bởi vậy, chính sách không kết thúc ở thời điểm được ban hành. Cần tiếp tục lắng nghe cả người thụ hưởng lẫn người trực tiếp thực hiện; theo dõi không chỉ việc ban hành văn bản mà cả kết quả sau khi văn bản đi vào cuộc sống.
Trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, cơ sở không chỉ là nơi thực hiện mà còn là nơi kiểm chứng chính sách. Cấp xã gần dân hơn, trực tiếp hơn nên cũng là nơi sớm nhận ra chính sách đang vướng ở đâu, thiếu gì và cần điều chỉnh điều gì. Để tiếng nói cử tri không dừng ở một cuộc tiếp xúc, cần giữ được mạch thông tin liên tục: người dân nói - cơ sở phản ánh - đại biểu chuyển tải - cơ quan có thẩm quyền xử lý - chính sách trở lại cuộc sống - thực tiễn tiếp tục phản hồi và lặp lại. Khi mạch thông tin ấy vận hành thực chất, mỗi kiến nghị không chỉ tìm được câu trả lời, mà còn tìm ra hướng giải quyết, có sản phẩm cụ thể, góp phần quan trọng làm cho chính sách, pháp luật ngày gần dân, sát dân, phục vụ Nhân dân tốt hơn.